Морфология › а
а
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | а | алар |
| Родительный | анын | алардын |
| Дательный | ага | аларга |
| Винительный | аны | аларды |
| Местный | ада | аларда |
| Исходный | адан | алардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ам | аларым |
| ты | аң | аларың |
| Вы | аңыз | аларыңыз |
| он, она | асы | алары |
| мы | абыз | аларыбыз |
| вы | аңар | аларыңар |
| Вы (мн.) | аңыздар | аларыңыздар |
| они | асы | алары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аныкы | алардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ам | аң | аңыз | асы | абыз | аңар | аңыздар | асы |
| Родительный | амын / амдын | аңдын / аңын | аңыздын | асынын | абыздын | аңардын | аңыздардын | асынын |
| Дательный | ама | аңа | аңызга | асына | абызга | аңарга | аңыздарга | асына |
| Винительный | амды / амы | аңды / аңы | аңызды | асын | абызды | аңарды | аңыздарды | асын |
| Местный | амда | аңда | аңызда | асында | абызда | аңарда | аңыздарда | асында |
| Исходный | аман / амдан | аңдан / аңан | аңыздан | асынан | абыздан | аңардан | аңыздардан | асынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аларым | аларың | аларыңыз | алары | аларыбыз | аларыңар | аларыңыздар | алары |
| Родительный | аларымдын / аларымын | аларыңдын / аларыңын | аларыңыздын | аларынын | аларыбыздын | аларыңардын | аларыңыздардын | аларынын |
| Дательный | аларыма | аларыңа | аларыңызга | аларына | аларыбызга | аларыңарга | аларыңыздарга | аларына |
| Винительный | аларымды / аларымы | аларыңды / аларыңы | аларыңызды | аларын | аларыбызды | аларыңарды | аларыңыздарды | аларын |
| Местный | аларымда | аларыңда | аларыңызда | аларында | аларыбызда | аларыңарда | аларыңыздарда | аларында |
| Исходный | аларымдан / аларыман | аларыңдан / аларыңан | аларыңыздан | аларынан | аларыбыздан | аларыңардан | аларыңыздардан | аларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | амын | абыз |
| 2е лицо | асың | асыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | асыз | асыздар |
| местный · 1е лицо | адамын | адабыз |
| местный · 2е лицо | адасың | адасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | адасыз | адасыздар |
| исходный · 1е лицо | аданмын | аданбыз |
| исходный · 2е лицо | адансың | адансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | адансыз | адансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | а | алар |
| Родительный | анын | алардын |
| Дательный | ага | аларга |
| Винительный | аны | аларды |
| Местный | ада | аларда |
| Исходный | адан | алардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ам | аларым |
| ты | аң | аларың |
| Вы | аңыз | аларыңыз |
| он, она | асы | алары |
| мы | абыз | аларыбыз |
| вы | аңар | аларыңар |
| Вы (мн.) | аңыздар | аларыңыздар |
| они | асы | алары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аныкы | алардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ам | аң | аңыз | асы | абыз | аңар | аңыздар | асы |
| Родительный | амын / амдын | аңдын / аңын | аңыздын | асынын | абыздын | аңардын | аңыздардын | асынын |
| Дательный | ама | аңа | аңызга | асына | абызга | аңарга | аңыздарга | асына |
| Винительный | амды / амы | аңды / аңы | аңызды | асын | абызды | аңарды | аңыздарды | асын |
| Местный | амда | аңда | аңызда | асында | абызда | аңарда | аңыздарда | асында |
| Исходный | аман / амдан | аңдан / аңан | аңыздан | асынан | абыздан | аңардан | аңыздардан | асынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аларым | аларың | аларыңыз | алары | аларыбыз | аларыңар | аларыңыздар | алары |
| Родительный | аларымдын / аларымын | аларыңдын / аларыңын | аларыңыздын | аларынын | аларыбыздын | аларыңардын | аларыңыздардын | аларынын |
| Дательный | аларыма | аларыңа | аларыңызга | аларына | аларыбызга | аларыңарга | аларыңыздарга | аларына |
| Винительный | аларымды / аларымы | аларыңды / аларыңы | аларыңызды | аларын | аларыбызды | аларыңарды | аларыңыздарды | аларын |
| Местный | аларымда | аларыңда | аларыңызда | аларында | аларыбызда | аларыңарда | аларыңыздарда | аларында |
| Исходный | аларымдан / аларыман | аларыңдан / аларыңан | аларыңыздан | аларынан | аларыбыздан | аларыңардан | аларыңыздардан | аларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | амын | абыз |
| 2е лицо | асың | асыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | асыз | асыздар |
| местный · 1е лицо | адамын | адабыз |
| местный · 2е лицо | адасың | адасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | адасыз | адасыздар |
| исходный · 1е лицо | аданмын | аданбыз |
| исходный · 2е лицо | адансың | адансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | адансыз | адансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | араак |