Морфология › аргын
аргын
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | аргын | аргындар |
| Родительный | аргындын | аргындардын |
| Дательный | аргынга | аргындарга |
| Винительный | аргынды | аргындарды |
| Местный | аргында | аргындарда |
| Исходный | аргындан | аргындардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | аргыным | аргындарым |
| ты | аргының | аргындарың |
| Вы | аргыныңыз | аргындарыңыз |
| он, она | аргыны | аргындары |
| мы | аргыныбыз | аргындарыбыз |
| вы | аргыныңар | аргындарыңар |
| Вы (мн.) | аргыныңыздар | аргындарыңыздар |
| они | аргыны | аргындары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аргындыкы | аргындардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аргыным | аргының | аргыныңыз | аргыны | аргыныбыз | аргыныңар | аргыныңыздар | аргыны |
| Родительный | аргынымдын / аргынымын | аргыныңдын / аргыныңын | аргыныңыздын | аргынынын | аргыныбыздын | аргыныңардын | аргыныңыздардын | аргынынын |
| Дательный | аргыныма | аргыныңа | аргыныңызга | аргынына | аргыныбызга | аргыныңарга | аргыныңыздарга | аргынына |
| Винительный | аргынымды / аргынымы | аргыныңды / аргыныңы | аргыныңызды | аргынын | аргыныбызды | аргыныңарды | аргыныңыздарды | аргынын |
| Местный | аргынымда | аргыныңда | аргыныңызда | аргынында | аргыныбызда | аргыныңарда | аргыныңыздарда | аргынында |
| Исходный | аргынымдан / аргыныман | аргыныңдан / аргыныңан | аргыныңыздан | аргынынан | аргыныбыздан | аргыныңардан | аргыныңыздардан | аргынынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аргындарым | аргындарың | аргындарыңыз | аргындары | аргындарыбыз | аргындарыңар | аргындарыңыздар | аргындары |
| Родительный | аргындарымдын / аргындарымын | аргындарыңдын / аргындарыңын | аргындарыңыздын | аргындарынын | аргындарыбыздын | аргындарыңардын | аргындарыңыздардын | аргындарынын |
| Дательный | аргындарыма | аргындарыңа | аргындарыңызга | аргындарына | аргындарыбызга | аргындарыңарга | аргындарыңыздарга | аргындарына |
| Винительный | аргындарымды / аргындарымы | аргындарыңды / аргындарыңы | аргындарыңызды | аргындарын | аргындарыбызды | аргындарыңарды | аргындарыңыздарды | аргындарын |
| Местный | аргындарымда | аргындарыңда | аргындарыңызда | аргындарында | аргындарыбызда | аргындарыңарда | аргындарыңыздарда | аргындарында |
| Исходный | аргындарымдан / аргындарыман | аргындарыңдан / аргындарыңан | аргындарыңыздан | аргындарынан | аргындарыбыздан | аргындарыңардан | аргындарыңыздардан | аргындарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | аргынмын | аргынбыз |
| 2е лицо | аргынсың | аргынсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | аргынсыз | аргынсыздар |
| местный · 1е лицо | аргындамын | аргындабыз |
| местный · 2е лицо | аргындасың | аргындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | аргындасыз | аргындасыздар |
| исходный · 1е лицо | аргынданмын | аргынданбыз |
| исходный · 2е лицо | аргындансың | аргындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | аргындансыз | аргындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | аргын | аргындар |
| Родительный | аргындын | аргындардын |
| Дательный | аргынга | аргындарга |
| Винительный | аргынды | аргындарды |
| Местный | аргында | аргындарда |
| Исходный | аргындан | аргындардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | аргыным | аргындарым |
| ты | аргының | аргындарың |
| Вы | аргыныңыз | аргындарыңыз |
| он, она | аргыны | аргындары |
| мы | аргыныбыз | аргындарыбыз |
| вы | аргыныңар | аргындарыңар |
| Вы (мн.) | аргыныңыздар | аргындарыңыздар |
| они | аргыны | аргындары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аргындыкы | аргындардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аргыным | аргының | аргыныңыз | аргыны | аргыныбыз | аргыныңар | аргыныңыздар | аргыны |
| Родительный | аргынымдын / аргынымын | аргыныңдын / аргыныңын | аргыныңыздын | аргынынын | аргыныбыздын | аргыныңардын | аргыныңыздардын | аргынынын |
| Дательный | аргыныма | аргыныңа | аргыныңызга | аргынына | аргыныбызга | аргыныңарга | аргыныңыздарга | аргынына |
| Винительный | аргынымды / аргынымы | аргыныңды / аргыныңы | аргыныңызды | аргынын | аргыныбызды | аргыныңарды | аргыныңыздарды | аргынын |
| Местный | аргынымда | аргыныңда | аргыныңызда | аргынында | аргыныбызда | аргыныңарда | аргыныңыздарда | аргынында |
| Исходный | аргынымдан / аргыныман | аргыныңдан / аргыныңан | аргыныңыздан | аргынынан | аргыныбыздан | аргыныңардан | аргыныңыздардан | аргынынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аргындарым | аргындарың | аргындарыңыз | аргындары | аргындарыбыз | аргындарыңар | аргындарыңыздар | аргындары |
| Родительный | аргындарымдын / аргындарымын | аргындарыңдын / аргындарыңын | аргындарыңыздын | аргындарынын | аргындарыбыздын | аргындарыңардын | аргындарыңыздардын | аргындарынын |
| Дательный | аргындарыма | аргындарыңа | аргындарыңызга | аргындарына | аргындарыбызга | аргындарыңарга | аргындарыңыздарга | аргындарына |
| Винительный | аргындарымды / аргындарымы | аргындарыңды / аргындарыңы | аргындарыңызды | аргындарын | аргындарыбызды | аргындарыңарды | аргындарыңыздарды | аргындарын |
| Местный | аргындарымда | аргындарыңда | аргындарыңызда | аргындарында | аргындарыбызда | аргындарыңарда | аргындарыңыздарда | аргындарында |
| Исходный | аргындарымдан / аргындарыман | аргындарыңдан / аргындарыңан | аргындарыңыздан | аргындарынан | аргындарыбыздан | аргындарыңардан | аргындарыңыздардан | аргындарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | аргынмын | аргынбыз |
| 2е лицо | аргынсың | аргынсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | аргынсыз | аргынсыздар |
| местный · 1е лицо | аргындамын | аргындабыз |
| местный · 2е лицо | аргындасың | аргындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | аргындасыз | аргындасыздар |
| исходный · 1е лицо | аргынданмын | аргынданбыз |
| исходный · 2е лицо | аргындансың | аргындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | аргындансыз | аргындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | аргыныраак |
аргын-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | аргынамын / аргынам | аргынасың | аргынасыз | аргынат | аргынабыз | аргынасыңар | аргынасыздар | аргынышат / аргынат |
| Прошедшее определенное время | аргындым | аргындың | аргындыңыз | аргынды | аргындык | аргындыңар | аргындыңыздар | аргынышты / аргынды |
| Прошедщее неопределенное время | аргынганмын / аргынгамын / аргынгам | аргынгансың | аргынгансыз | аргынган | аргынганбыз | аргынгансыңар | аргынгансыздар | аргынган |
| Прошедшее субъективное время | аргыныптырмын / аргыныпмын | аргыныптырсың / аргыныпсың | аргыныптырсыз / аргыныпсыз | аргыныптыр | аргыныптырбыз / аргыныппыз | аргыныптырсыңар / аргыныпсыңар | аргыныптырсыздар / аргыныпсыздар | аргынышыптыр / аргыныптыр |
| Прошедшее длительное | аргынчумун | аргынчусуң | аргынчусуз | аргынчу | аргынчубуз | аргынчусуңар | аргынчусуздар | аргынчу |
| Неопределенное будущее время | аргынармын | аргынарсың | аргынарсыз | аргынар | аргынарбыз | аргынарсыңар | аргынарсыздар | аргынар |
| Условное наклонение | аргынсам | аргынсаң | аргынсаңыз | аргынса | аргынсак | аргынсаңар | аргынсаңыздар | аргынышса / аргынса |
| Желательное наклонение | аргынгым | аргынгың | аргынгыңыз | аргынгысы | аргынгыбыз | аргынгыңар | аргынгыңыздар | аргынгысы |
| Повелительное наклонение | аргынайын | аргын | аргыныңыз | аргынсын | аргыналы | аргынгыла | аргыныңыздар | аргынсын |
| Наклонение намерения | аргынмакчымын / аргынмакмын | аргынмакчысың / аргынмаксың | аргынмакчысыз / аргынмаксыз | аргынмакчы / аргынмак | аргынмакчыбыз / аргынмакпыз | аргынмакчысыңар / аргынмаксыңар | аргынмакчысыздар / аргынмаксыздар | аргынмакчы / аргынмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | аргынбаймын / аргынбайм | аргынбайсың | аргынбайсыз | аргынбайт | аргынбайбыз | аргынбайсыңар | аргынбайсыздар | аргынышпайт / аргынбайт |
| Прошедшее определенное время | аргынбадым | аргынбадың | аргынбадыңыз | аргынбады | аргынбадык | аргынбадыңар | аргынбадыңыздар | аргынышпады / аргынбады |
| Прошедщее неопределенное время | аргынбаганмын | аргынбагансың | аргынбагансыз | аргынбаган | аргынбаганбыз | аргынбагансыңар | аргынбагансыздар | аргынбаган |
| Прошедшее субъективное время | аргынбаптырмын | аргынбаптырсың | аргынбаптырсыз | аргынбаптыр | аргынбаптырбыз | аргынбаптырсыңар | аргынбаптырсыздар | аргынбаптыр |
| Неопределенное будущее время | аргынбасмын | аргынбассың | аргынбассыз | аргынбас | аргынбаспыз | — | — | аргынбас |
| Условное наклонение | аргынбасам | аргынбасаң | аргынбасаңыз | аргынбаса | аргынбасак | аргынбасаңар | аргынбасаңыздар | аргынышпаса / аргынбаса |
| Повелительное наклонение | аргынбайын | аргынба | аргынбаңыз | аргынбасын | аргынбайлы | аргынбагыла | аргынбаңыздар | аргынбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | аргынуу |
| -ыш | аргыныш |
| -мак | аргынмак |
| -май | аргынмай |
| -баш | аргынбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | аргынган |
| -ар | аргынар |
| -бас | аргынбас |
| -уучу | аргынуучу |
| -чу | аргынчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | аргына |
| -ып | аргынып |
| -ганы | аргынганы |
| -ганча | аргынганча |
| -гыча | аргынгыча |
| -майынча | аргынмайынча |