Морфология › бөтөнчө
бөтөнчө
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бөтөнчө | бөтөнчөлөр |
| Родительный | бөтөнчөнүн | бөтөнчөлөрдүн |
| Дательный | бөтөнчөгө | бөтөнчөлөргө |
| Винительный | бөтөнчөнү | бөтөнчөлөрдү |
| Местный | бөтөнчөдө | бөтөнчөлөрдө |
| Исходный | бөтөнчөдөн | бөтөнчөлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | бөтөнчөм | бөтөнчөлөрүм |
| ты | бөтөнчөң | бөтөнчөлөрүң |
| Вы | бөтөнчөңүз | бөтөнчөлөрүңүз |
| он, она | бөтөнчөсү | бөтөнчөлөрү |
| мы | бөтөнчөбүз | бөтөнчөлөрүбүз |
| вы | бөтөнчөңөр | бөтөнчөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | бөтөнчөңүздөр | бөтөнчөлөрүңүздөр |
| они | бөтөнчөсү | бөтөнчөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | бөтөнчөнүкү | бөтөнчөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бөтөнчөм | бөтөнчөң | бөтөнчөңүз | бөтөнчөсү | бөтөнчөбүз | бөтөнчөңөр | бөтөнчөңүздөр | бөтөнчөсү |
| Родительный | бөтөнчөмдүн / бөтөнчөмүн | бөтөнчөңдүн / бөтөнчөңүн | бөтөнчөңүздүн | бөтөнчөсүнүн | бөтөнчөбүздүн | бөтөнчөңөрдүн | бөтөнчөңүздөрдүн | бөтөнчөсүнүн |
| Дательный | бөтөнчөмө | бөтөнчөңө | бөтөнчөңүзгө | бөтөнчөсүнө | бөтөнчөбүзгө | бөтөнчөңөргө | бөтөнчөңүздөргө | бөтөнчөсүнө |
| Винительный | бөтөнчөмдү / бөтөнчөмү | бөтөнчөңдү / бөтөнчөңү | бөтөнчөңүздү | бөтөнчөсүн | бөтөнчөбүздү | бөтөнчөңөрдү | бөтөнчөңүздөрдү | бөтөнчөсүн |
| Местный | бөтөнчөмдө | бөтөнчөңдө | бөтөнчөңүздө | бөтөнчөсүндө | бөтөнчөбүздө | бөтөнчөңөрдө | бөтөнчөңүздөрдө | бөтөнчөсүндө |
| Исходный | бөтөнчөмдөн / бөтөнчөмөн | бөтөнчөңдөн / бөтөнчөңөн | бөтөнчөңүздөн | бөтөнчөсүнөн | бөтөнчөбүздөн | бөтөнчөңөрдөн | бөтөнчөңүздөрдөн | бөтөнчөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бөтөнчөлөрүм | бөтөнчөлөрүң | бөтөнчөлөрүңүз | бөтөнчөлөрү | бөтөнчөлөрүбүз | бөтөнчөлөрүңөр | бөтөнчөлөрүңүздөр | бөтөнчөлөрү |
| Родительный | бөтөнчөлөрүмдүн / бөтөнчөлөрүмүн | бөтөнчөлөрүңдүн / бөтөнчөлөрүңүн | бөтөнчөлөрүңүздүн | бөтөнчөлөрүнүн | бөтөнчөлөрүбүздүн | бөтөнчөлөрүңөрдүн | бөтөнчөлөрүңүздөрдүн | бөтөнчөлөрүнүн |
| Дательный | бөтөнчөлөрүмө | бөтөнчөлөрүңө | бөтөнчөлөрүңүзгө | бөтөнчөлөрүнө | бөтөнчөлөрүбүзгө | бөтөнчөлөрүңөргө | бөтөнчөлөрүңүздөргө | бөтөнчөлөрүнө |
| Винительный | бөтөнчөлөрүмдү / бөтөнчөлөрүмү | бөтөнчөлөрүңдү / бөтөнчөлөрүңү | бөтөнчөлөрүңүздү | бөтөнчөлөрүн | бөтөнчөлөрүбүздү | бөтөнчөлөрүңөрдү | бөтөнчөлөрүңүздөрдү | бөтөнчөлөрүн |
| Местный | бөтөнчөлөрүмдө | бөтөнчөлөрүңдө | бөтөнчөлөрүңүздө | бөтөнчөлөрүндө | бөтөнчөлөрүбүздө | бөтөнчөлөрүңөрдө | бөтөнчөлөрүңүздөрдө | бөтөнчөлөрүндө |
| Исходный | бөтөнчөлөрүмдөн / бөтөнчөлөрүмөн | бөтөнчөлөрүңдөн / бөтөнчөлөрүңөн | бөтөнчөлөрүңүздөн | бөтөнчөлөрүнөн | бөтөнчөлөрүбүздөн | бөтөнчөлөрүңөрдөн | бөтөнчөлөрүңүздөрдөн | бөтөнчөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | бөтөнчөмүн | бөтөнчөбүз |
| 2е лицо | бөтөнчөсүң | бөтөнчөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөсүз | бөтөнчөсүздөр |
| местный · 1е лицо | бөтөнчөдөмүн | бөтөнчөдөбүз |
| местный · 2е лицо | бөтөнчөдөсүң | бөтөнчөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөдөсүз | бөтөнчөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | бөтөнчөдөнмүн | бөтөнчөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | бөтөнчөдөнсүң | бөтөнчөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөдөнсүз | бөтөнчөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бөтөнчө | бөтөнчөлөр |
| Родительный | бөтөнчөнүн | бөтөнчөлөрдүн |
| Дательный | бөтөнчөгө | бөтөнчөлөргө |
| Винительный | бөтөнчөнү | бөтөнчөлөрдү |
| Местный | бөтөнчөдө | бөтөнчөлөрдө |
| Исходный | бөтөнчөдөн | бөтөнчөлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | бөтөнчөм | бөтөнчөлөрүм |
| ты | бөтөнчөң | бөтөнчөлөрүң |
| Вы | бөтөнчөңүз | бөтөнчөлөрүңүз |
| он, она | бөтөнчөсү | бөтөнчөлөрү |
| мы | бөтөнчөбүз | бөтөнчөлөрүбүз |
| вы | бөтөнчөңөр | бөтөнчөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | бөтөнчөңүздөр | бөтөнчөлөрүңүздөр |
| они | бөтөнчөсү | бөтөнчөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | бөтөнчөнүкү | бөтөнчөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бөтөнчөм | бөтөнчөң | бөтөнчөңүз | бөтөнчөсү | бөтөнчөбүз | бөтөнчөңөр | бөтөнчөңүздөр | бөтөнчөсү |
| Родительный | бөтөнчөмдүн / бөтөнчөмүн | бөтөнчөңдүн / бөтөнчөңүн | бөтөнчөңүздүн | бөтөнчөсүнүн | бөтөнчөбүздүн | бөтөнчөңөрдүн | бөтөнчөңүздөрдүн | бөтөнчөсүнүн |
| Дательный | бөтөнчөмө | бөтөнчөңө | бөтөнчөңүзгө | бөтөнчөсүнө | бөтөнчөбүзгө | бөтөнчөңөргө | бөтөнчөңүздөргө | бөтөнчөсүнө |
| Винительный | бөтөнчөмдү / бөтөнчөмү | бөтөнчөңдү / бөтөнчөңү | бөтөнчөңүздү | бөтөнчөсүн | бөтөнчөбүздү | бөтөнчөңөрдү | бөтөнчөңүздөрдү | бөтөнчөсүн |
| Местный | бөтөнчөмдө | бөтөнчөңдө | бөтөнчөңүздө | бөтөнчөсүндө | бөтөнчөбүздө | бөтөнчөңөрдө | бөтөнчөңүздөрдө | бөтөнчөсүндө |
| Исходный | бөтөнчөмдөн / бөтөнчөмөн | бөтөнчөңдөн / бөтөнчөңөн | бөтөнчөңүздөн | бөтөнчөсүнөн | бөтөнчөбүздөн | бөтөнчөңөрдөн | бөтөнчөңүздөрдөн | бөтөнчөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бөтөнчөлөрүм | бөтөнчөлөрүң | бөтөнчөлөрүңүз | бөтөнчөлөрү | бөтөнчөлөрүбүз | бөтөнчөлөрүңөр | бөтөнчөлөрүңүздөр | бөтөнчөлөрү |
| Родительный | бөтөнчөлөрүмдүн / бөтөнчөлөрүмүн | бөтөнчөлөрүңдүн / бөтөнчөлөрүңүн | бөтөнчөлөрүңүздүн | бөтөнчөлөрүнүн | бөтөнчөлөрүбүздүн | бөтөнчөлөрүңөрдүн | бөтөнчөлөрүңүздөрдүн | бөтөнчөлөрүнүн |
| Дательный | бөтөнчөлөрүмө | бөтөнчөлөрүңө | бөтөнчөлөрүңүзгө | бөтөнчөлөрүнө | бөтөнчөлөрүбүзгө | бөтөнчөлөрүңөргө | бөтөнчөлөрүңүздөргө | бөтөнчөлөрүнө |
| Винительный | бөтөнчөлөрүмдү / бөтөнчөлөрүмү | бөтөнчөлөрүңдү / бөтөнчөлөрүңү | бөтөнчөлөрүңүздү | бөтөнчөлөрүн | бөтөнчөлөрүбүздү | бөтөнчөлөрүңөрдү | бөтөнчөлөрүңүздөрдү | бөтөнчөлөрүн |
| Местный | бөтөнчөлөрүмдө | бөтөнчөлөрүңдө | бөтөнчөлөрүңүздө | бөтөнчөлөрүндө | бөтөнчөлөрүбүздө | бөтөнчөлөрүңөрдө | бөтөнчөлөрүңүздөрдө | бөтөнчөлөрүндө |
| Исходный | бөтөнчөлөрүмдөн / бөтөнчөлөрүмөн | бөтөнчөлөрүңдөн / бөтөнчөлөрүңөн | бөтөнчөлөрүңүздөн | бөтөнчөлөрүнөн | бөтөнчөлөрүбүздөн | бөтөнчөлөрүңөрдөн | бөтөнчөлөрүңүздөрдөн | бөтөнчөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | бөтөнчөмүн | бөтөнчөбүз |
| 2е лицо | бөтөнчөсүң | бөтөнчөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөсүз | бөтөнчөсүздөр |
| местный · 1е лицо | бөтөнчөдөмүн | бөтөнчөдөбүз |
| местный · 2е лицо | бөтөнчөдөсүң | бөтөнчөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөдөсүз | бөтөнчөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | бөтөнчөдөнмүн | бөтөнчөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | бөтөнчөдөнсүң | бөтөнчөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бөтөнчөдөнсүз | бөтөнчөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | бөтөнчөрөөк |