Морфология › бүйрө
бүйрө
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бүйрө | бүйрөлөр |
| Родительный | бүйрөнүн | бүйрөлөрдүн |
| Дательный | бүйрөгө | бүйрөлөргө |
| Винительный | бүйрөнү | бүйрөлөрдү |
| Местный | бүйрөдө | бүйрөлөрдө |
| Исходный | бүйрөдөн | бүйрөлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | бүйрөм | бүйрөлөрүм |
| ты | бүйрөң | бүйрөлөрүң |
| Вы | бүйрөңүз | бүйрөлөрүңүз |
| он, она | бүйрөсү | бүйрөлөрү |
| мы | бүйрөбүз | бүйрөлөрүбүз |
| вы | бүйрөңөр | бүйрөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | бүйрөңүздөр | бүйрөлөрүңүздөр |
| они | бүйрөсү | бүйрөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | бүйрөнүкү | бүйрөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүйрөм | бүйрөң | бүйрөңүз | бүйрөсү | бүйрөбүз | бүйрөңөр | бүйрөңүздөр | бүйрөсү |
| Родительный | бүйрөмдүн / бүйрөмүн | бүйрөңдүн / бүйрөңүн | бүйрөңүздүн | бүйрөсүнүн | бүйрөбүздүн | бүйрөңөрдүн | бүйрөңүздөрдүн | бүйрөсүнүн |
| Дательный | бүйрөмө | бүйрөңө | бүйрөңүзгө | бүйрөсүнө | бүйрөбүзгө | бүйрөңөргө | бүйрөңүздөргө | бүйрөсүнө |
| Винительный | бүйрөмдү / бүйрөмү | бүйрөңдү / бүйрөңү | бүйрөңүздү | бүйрөсүн | бүйрөбүздү | бүйрөңөрдү | бүйрөңүздөрдү | бүйрөсүн |
| Местный | бүйрөмдө | бүйрөңдө | бүйрөңүздө | бүйрөсүндө | бүйрөбүздө | бүйрөңөрдө | бүйрөңүздөрдө | бүйрөсүндө |
| Исходный | бүйрөмдөн / бүйрөмөн | бүйрөңдөн / бүйрөңөн | бүйрөңүздөн | бүйрөсүнөн | бүйрөбүздөн | бүйрөңөрдөн | бүйрөңүздөрдөн | бүйрөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүйрөлөрүм | бүйрөлөрүң | бүйрөлөрүңүз | бүйрөлөрү | бүйрөлөрүбүз | бүйрөлөрүңөр | бүйрөлөрүңүздөр | бүйрөлөрү |
| Родительный | бүйрөлөрүмдүн / бүйрөлөрүмүн | бүйрөлөрүңдүн / бүйрөлөрүңүн | бүйрөлөрүңүздүн | бүйрөлөрүнүн | бүйрөлөрүбүздүн | бүйрөлөрүңөрдүн | бүйрөлөрүңүздөрдүн | бүйрөлөрүнүн |
| Дательный | бүйрөлөрүмө | бүйрөлөрүңө | бүйрөлөрүңүзгө | бүйрөлөрүнө | бүйрөлөрүбүзгө | бүйрөлөрүңөргө | бүйрөлөрүңүздөргө | бүйрөлөрүнө |
| Винительный | бүйрөлөрүмдү / бүйрөлөрүмү | бүйрөлөрүңдү / бүйрөлөрүңү | бүйрөлөрүңүздү | бүйрөлөрүн | бүйрөлөрүбүздү | бүйрөлөрүңөрдү | бүйрөлөрүңүздөрдү | бүйрөлөрүн |
| Местный | бүйрөлөрүмдө | бүйрөлөрүңдө | бүйрөлөрүңүздө | бүйрөлөрүндө | бүйрөлөрүбүздө | бүйрөлөрүңөрдө | бүйрөлөрүңүздөрдө | бүйрөлөрүндө |
| Исходный | бүйрөлөрүмдөн / бүйрөлөрүмөн | бүйрөлөрүңдөн / бүйрөлөрүңөн | бүйрөлөрүңүздөн | бүйрөлөрүнөн | бүйрөлөрүбүздөн | бүйрөлөрүңөрдөн | бүйрөлөрүңүздөрдөн | бүйрөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | бүйрөмүн | бүйрөбүз |
| 2е лицо | бүйрөсүң | бүйрөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | бүйрөсүз | бүйрөсүздөр |
| местный · 1е лицо | бүйрөдөмүн | бүйрөдөбүз |
| местный · 2е лицо | бүйрөдөсүң | бүйрөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бүйрөдөсүз | бүйрөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | бүйрөдөнмүн | бүйрөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | бүйрөдөнсүң | бүйрөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бүйрөдөнсүз | бүйрөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бүйрө | бүйрөлөр |
| Родительный | бүйрөнүн | бүйрөлөрдүн |
| Дательный | бүйрөгө | бүйрөлөргө |
| Винительный | бүйрөнү | бүйрөлөрдү |
| Местный | бүйрөдө | бүйрөлөрдө |
| Исходный | бүйрөдөн | бүйрөлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | бүйрөм | бүйрөлөрүм |
| ты | бүйрөң | бүйрөлөрүң |
| Вы | бүйрөңүз | бүйрөлөрүңүз |
| он, она | бүйрөсү | бүйрөлөрү |
| мы | бүйрөбүз | бүйрөлөрүбүз |
| вы | бүйрөңөр | бүйрөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | бүйрөңүздөр | бүйрөлөрүңүздөр |
| они | бүйрөсү | бүйрөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | бүйрөнүкү | бүйрөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүйрөм | бүйрөң | бүйрөңүз | бүйрөсү | бүйрөбүз | бүйрөңөр | бүйрөңүздөр | бүйрөсү |
| Родительный | бүйрөмдүн / бүйрөмүн | бүйрөңдүн / бүйрөңүн | бүйрөңүздүн | бүйрөсүнүн | бүйрөбүздүн | бүйрөңөрдүн | бүйрөңүздөрдүн | бүйрөсүнүн |
| Дательный | бүйрөмө | бүйрөңө | бүйрөңүзгө | бүйрөсүнө | бүйрөбүзгө | бүйрөңөргө | бүйрөңүздөргө | бүйрөсүнө |
| Винительный | бүйрөмдү / бүйрөмү | бүйрөңдү / бүйрөңү | бүйрөңүздү | бүйрөсүн | бүйрөбүздү | бүйрөңөрдү | бүйрөңүздөрдү | бүйрөсүн |
| Местный | бүйрөмдө | бүйрөңдө | бүйрөңүздө | бүйрөсүндө | бүйрөбүздө | бүйрөңөрдө | бүйрөңүздөрдө | бүйрөсүндө |
| Исходный | бүйрөмдөн / бүйрөмөн | бүйрөңдөн / бүйрөңөн | бүйрөңүздөн | бүйрөсүнөн | бүйрөбүздөн | бүйрөңөрдөн | бүйрөңүздөрдөн | бүйрөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүйрөлөрүм | бүйрөлөрүң | бүйрөлөрүңүз | бүйрөлөрү | бүйрөлөрүбүз | бүйрөлөрүңөр | бүйрөлөрүңүздөр | бүйрөлөрү |
| Родительный | бүйрөлөрүмдүн / бүйрөлөрүмүн | бүйрөлөрүңдүн / бүйрөлөрүңүн | бүйрөлөрүңүздүн | бүйрөлөрүнүн | бүйрөлөрүбүздүн | бүйрөлөрүңөрдүн | бүйрөлөрүңүздөрдүн | бүйрөлөрүнүн |
| Дательный | бүйрөлөрүмө | бүйрөлөрүңө | бүйрөлөрүңүзгө | бүйрөлөрүнө | бүйрөлөрүбүзгө | бүйрөлөрүңөргө | бүйрөлөрүңүздөргө | бүйрөлөрүнө |
| Винительный | бүйрөлөрүмдү / бүйрөлөрүмү | бүйрөлөрүңдү / бүйрөлөрүңү | бүйрөлөрүңүздү | бүйрөлөрүн | бүйрөлөрүбүздү | бүйрөлөрүңөрдү | бүйрөлөрүңүздөрдү | бүйрөлөрүн |
| Местный | бүйрөлөрүмдө | бүйрөлөрүңдө | бүйрөлөрүңүздө | бүйрөлөрүндө | бүйрөлөрүбүздө | бүйрөлөрүңөрдө | бүйрөлөрүңүздөрдө | бүйрөлөрүндө |
| Исходный | бүйрөлөрүмдөн / бүйрөлөрүмөн | бүйрөлөрүңдөн / бүйрөлөрүңөн | бүйрөлөрүңүздөн | бүйрөлөрүнөн | бүйрөлөрүбүздөн | бүйрөлөрүңөрдөн | бүйрөлөрүңүздөрдөн | бүйрөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | бүйрөмүн | бүйрөбүз |
| 2е лицо | бүйрөсүң | бүйрөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | бүйрөсүз | бүйрөсүздөр |
| местный · 1е лицо | бүйрөдөмүн | бүйрөдөбүз |
| местный · 2е лицо | бүйрөдөсүң | бүйрөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бүйрөдөсүз | бүйрөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | бүйрөдөнмүн | бүйрөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | бүйрөдөнсүң | бүйрөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бүйрөдөнсүз | бүйрөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | бүйрөрөөк |