Морфология › чак
чак
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чак | чактар |
| Родительный | чактын | чактардын |
| Дательный | чакка | чактарга |
| Винительный | чакты | чактарды |
| Местный | чакта | чактарда |
| Исходный | чактан | чактардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чагым | чактарым |
| ты | чагың | чактарың |
| Вы | чагыңыз | чактарыңыз |
| он, она | чагы | чактары |
| мы | чагыбыз | чактарыбыз |
| вы | чагыңар | чактарыңар |
| Вы (мн.) | чагыңыздар | чактарыңыздар |
| они | чагы | чактары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чактыкы | чактардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чагым | чагың | чагыңыз | чагы | чагыбыз | чагыңар | чагыңыздар | чагы |
| Родительный | чагымдын / чагымын | чагыңдын / чагыңын | чагыңыздын | чагынын | чагыбыздын | чагыңардын | чагыңыздардын | чагынын |
| Дательный | чагыма | чагыңа | чагыңызга | чагына | чагыбызга | чагыңарга | чагыңыздарга | чагына |
| Винительный | чагымды / чагымы | чагыңды / чагыңы | чагыңызды | чагын | чагыбызды | чагыңарды | чагыңыздарды | чагын |
| Местный | чагымда | чагыңда | чагыңызда | чагында | чагыбызда | чагыңарда | чагыңыздарда | чагында |
| Исходный | чагымдан / чагыман | чагыңдан / чагыңан | чагыңыздан | чагынан | чагыбыздан | чагыңардан | чагыңыздардан | чагынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чактарым | чактарың | чактарыңыз | чактары | чактарыбыз | чактарыңар | чактарыңыздар | чактары |
| Родительный | чактарымдын / чактарымын | чактарыңдын / чактарыңын | чактарыңыздын | чактарынын | чактарыбыздын | чактарыңардын | чактарыңыздардын | чактарынын |
| Дательный | чактарыма | чактарыңа | чактарыңызга | чактарына | чактарыбызга | чактарыңарга | чактарыңыздарга | чактарына |
| Винительный | чактарымды / чактарымы | чактарыңды / чактарыңы | чактарыңызды | чактарын | чактарыбызды | чактарыңарды | чактарыңыздарды | чактарын |
| Местный | чактарымда | чактарыңда | чактарыңызда | чактарында | чактарыбызда | чактарыңарда | чактарыңыздарда | чактарында |
| Исходный | чактарымдан / чактарыман | чактарыңдан / чактарыңан | чактарыңыздан | чактарынан | чактарыбыздан | чактарыңардан | чактарыңыздардан | чактарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чакмын | чакпыз |
| 2е лицо | чаксың | чаксыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чаксыз | чаксыздар |
| местный · 1е лицо | чактамын | чактабыз |
| местный · 2е лицо | чактасың | чактасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чактасыз | чактасыздар |
| исходный · 1е лицо | чактанмын | чактанбыз |
| исходный · 2е лицо | чактансың | чактансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чактансыз | чактансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
чак-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | чагамын / чагам | чагасың | чагасыз | чагат | чагабыз | чагасыңар | чагасыздар | чагат / чагышат |
| Прошедшее определенное время | чактым | чактың | чактыңыз | чакты | чактык | чактыңар | чактыңыздар | чакты / чагышты |
| Прошедщее неопределенное время | чакканмын / чаккамын / чаккам | чаккансың | чаккансыз | чаккан | чакканбыз | чаккансыңар | чаккансыздар | чаккан |
| Прошедшее субъективное время | чагыптырмын / чагыпмын | чагыптырсың / чагыпсың | чагыптырсыз / чагыпсыз | чагыптыр | чагыптырбыз / чагыппыз | чагыптырсыңар / чагыпсыңар | чагыптырсыздар / чагыпсыздар | чагышыптыр / чагыптыр |
| Прошедшее длительное | чакчумун | чакчусуң | чакчусуз | чакчу | чакчубуз | чакчусуңар | чакчусуздар | чакчу |
| Неопределенное будущее время | чагармын | чагарсың | чагарсыз | чагар | чагарбыз | чагарсыңар | чагарсыздар | чагар |
| Условное наклонение | чаксам | чаксаң | чаксаңыз | чакса | чаксак | чаксаңар | чаксаңыздар | чакса / чагышса |
| Желательное наклонение | чаккым | чаккың | чаккыңыз | чаккысы | чаккыбыз | чаккыңар | чаккыңыздар | чаккысы |
| Повелительное наклонение | чагайын | чак | чагыңыз | чаксын | чагалы | чаккыла | чагыңыздар | чаксын |
| Наклонение намерения | чакмакчымын / чакмакмын | чакмакчысың / чакмаксың | чакмакчысыз / чакмаксыз | чакмак / чакмакчы | чакмакчыбыз / чакмакпыз | чакмакчысыңар / чакмаксыңар | чакмакчысыздар / чакмаксыздар | чакмак / чакмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | чакпаймын / чакпайм | чакпайсың | чакпайсыз | чакпайт | чакпайбыз | чакпайсыңар | чакпайсыздар | чагышпайт / чакпайт |
| Прошедшее определенное время | чакпадым | чакпадың | чакпадыңыз | чакпады | чакпадык | чакпадыңар | чакпадыңыздар | чагышпады / чакпады |
| Прошедщее неопределенное время | чакпаганмын | чакпагансың | чакпагансыз | чакпаган | чакпаганбыз | чакпагансыңар | чакпагансыздар | чакпаган |
| Прошедшее субъективное время | чакпаптырмын | чакпаптырсың | чакпаптырсыз | чакпаптыр | чакпаптырбыз | чакпаптырсыңар | чакпаптырсыздар | чакпаптыр |
| Неопределенное будущее время | чакпасмын | чакпассың | чакпассыз | чакпас | чакпаспыз | — | — | чакпас |
| Условное наклонение | чакпасам | чакпасаң | чакпасаңыз | чакпаса | чакпасак | чакпасаңар | чакпасаңыздар | чагышпаса / чакпаса |
| Повелительное наклонение | чакпайын | чакпа | чакпаңыз | чакпасын | чакпайлы | чакпагыла | чакпаңыздар | чакпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | чагуу |
| -ыш | чагыш |
| -мак | чакмак |
| -май | чакмай |
| -баш | чакпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | чаккан |
| -ар | чагар |
| -бас | чакпас |
| -уучу | чагуучу |
| -чу | чакчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | чага |
| -ып | чагып |
| -ганы | чакканы |
| -ганча | чакканча |
| -гыча | чаккыча |
| -майынча | чакмайынча |