Морфология › чалыр
чалыр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чалыр | чалырлар |
| Родительный | чалырдын | чалырлардын |
| Дательный | чалырга | чалырларга |
| Винительный | чалырды | чалырларды |
| Местный | чалырда | чалырларда |
| Исходный | чалырдан | чалырлардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чалырым | чалырларым |
| ты | чалырың | чалырларың |
| Вы | чалырыңыз | чалырларыңыз |
| он, она | чалыры | чалырлары |
| мы | чалырыбыз | чалырларыбыз |
| вы | чалырыңар | чалырларыңар |
| Вы (мн.) | чалырыңыздар | чалырларыңыздар |
| они | чалыры | чалырлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чалырдыкы | чалырлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чалырым | чалырың | чалырыңыз | чалыры | чалырыбыз | чалырыңар | чалырыңыздар | чалыры |
| Родительный | чалырымдын / чалырымын | чалырыңдын / чалырыңын | чалырыңыздын | чалырынын | чалырыбыздын | чалырыңардын | чалырыңыздардын | чалырынын |
| Дательный | чалырыма | чалырыңа | чалырыңызга | чалырына | чалырыбызга | чалырыңарга | чалырыңыздарга | чалырына |
| Винительный | чалырымды / чалырымы | чалырыңды / чалырыңы | чалырыңызды | чалырын | чалырыбызды | чалырыңарды | чалырыңыздарды | чалырын |
| Местный | чалырымда | чалырыңда | чалырыңызда | чалырында | чалырыбызда | чалырыңарда | чалырыңыздарда | чалырында |
| Исходный | чалырымдан / чалырыман | чалырыңдан / чалырыңан | чалырыңыздан | чалырынан | чалырыбыздан | чалырыңардан | чалырыңыздардан | чалырынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чалырларым | чалырларың | чалырларыңыз | чалырлары | чалырларыбыз | чалырларыңар | чалырларыңыздар | чалырлары |
| Родительный | чалырларымдын / чалырларымын | чалырларыңдын / чалырларыңын | чалырларыңыздын | чалырларынын | чалырларыбыздын | чалырларыңардын | чалырларыңыздардын | чалырларынын |
| Дательный | чалырларыма | чалырларыңа | чалырларыңызга | чалырларына | чалырларыбызга | чалырларыңарга | чалырларыңыздарга | чалырларына |
| Винительный | чалырларымды / чалырларымы | чалырларыңды / чалырларыңы | чалырларыңызды | чалырларын | чалырларыбызды | чалырларыңарды | чалырларыңыздарды | чалырларын |
| Местный | чалырларымда | чалырларыңда | чалырларыңызда | чалырларында | чалырларыбызда | чалырларыңарда | чалырларыңыздарда | чалырларында |
| Исходный | чалырларымдан / чалырларыман | чалырларыңдан / чалырларыңан | чалырларыңыздан | чалырларынан | чалырларыбыздан | чалырларыңардан | чалырларыңыздардан | чалырларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чалырмын | чалырбыз |
| 2е лицо | чалырсың | чалырсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чалырсыз | чалырсыздар |
| местный · 1е лицо | чалырдамын | чалырдабыз |
| местный · 2е лицо | чалырдасың | чалырдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чалырдасыз | чалырдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чалырданмын | чалырданбыз |
| исходный · 2е лицо | чалырдансың | чалырдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чалырдансыз | чалырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чалыр | чалырлар |
| Родительный | чалырдын | чалырлардын |
| Дательный | чалырга | чалырларга |
| Винительный | чалырды | чалырларды |
| Местный | чалырда | чалырларда |
| Исходный | чалырдан | чалырлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чалырым | чалырларым |
| ты | чалырың | чалырларың |
| Вы | чалырыңыз | чалырларыңыз |
| он, она | чалыры | чалырлары |
| мы | чалырыбыз | чалырларыбыз |
| вы | чалырыңар | чалырларыңар |
| Вы (мн.) | чалырыңыздар | чалырларыңыздар |
| они | чалыры | чалырлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чалырдыкы | чалырлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чалырым | чалырың | чалырыңыз | чалыры | чалырыбыз | чалырыңар | чалырыңыздар | чалыры |
| Родительный | чалырымдын / чалырымын | чалырыңдын / чалырыңын | чалырыңыздын | чалырынын | чалырыбыздын | чалырыңардын | чалырыңыздардын | чалырынын |
| Дательный | чалырыма | чалырыңа | чалырыңызга | чалырына | чалырыбызга | чалырыңарга | чалырыңыздарга | чалырына |
| Винительный | чалырымды / чалырымы | чалырыңды / чалырыңы | чалырыңызды | чалырын | чалырыбызды | чалырыңарды | чалырыңыздарды | чалырын |
| Местный | чалырымда | чалырыңда | чалырыңызда | чалырында | чалырыбызда | чалырыңарда | чалырыңыздарда | чалырында |
| Исходный | чалырымдан / чалырыман | чалырыңдан / чалырыңан | чалырыңыздан | чалырынан | чалырыбыздан | чалырыңардан | чалырыңыздардан | чалырынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чалырларым | чалырларың | чалырларыңыз | чалырлары | чалырларыбыз | чалырларыңар | чалырларыңыздар | чалырлары |
| Родительный | чалырларымдын / чалырларымын | чалырларыңдын / чалырларыңын | чалырларыңыздын | чалырларынын | чалырларыбыздын | чалырларыңардын | чалырларыңыздардын | чалырларынын |
| Дательный | чалырларыма | чалырларыңа | чалырларыңызга | чалырларына | чалырларыбызга | чалырларыңарга | чалырларыңыздарга | чалырларына |
| Винительный | чалырларымды / чалырларымы | чалырларыңды / чалырларыңы | чалырларыңызды | чалырларын | чалырларыбызды | чалырларыңарды | чалырларыңыздарды | чалырларын |
| Местный | чалырларымда | чалырларыңда | чалырларыңызда | чалырларында | чалырларыбызда | чалырларыңарда | чалырларыңыздарда | чалырларында |
| Исходный | чалырларымдан / чалырларыман | чалырларыңдан / чалырларыңан | чалырларыңыздан | чалырларынан | чалырларыбыздан | чалырларыңардан | чалырларыңыздардан | чалырларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чалырмын | чалырбыз |
| 2е лицо | чалырсың | чалырсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чалырсыз | чалырсыздар |
| местный · 1е лицо | чалырдамын | чалырдабыз |
| местный · 2е лицо | чалырдасың | чалырдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чалырдасыз | чалырдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чалырданмын | чалырданбыз |
| исходный · 2е лицо | чалырдансың | чалырдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чалырдансыз | чалырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | чалырыраак |