Морфология › ченөө
ченөө
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ченөө | ченөөлөр |
| Родительный | ченөөнүн | ченөөлөрдүн |
| Дательный | ченөөгө | ченөөлөргө |
| Винительный | ченөөнү | ченөөлөрдү |
| Местный | ченөөдө | ченөөлөрдө |
| Исходный | ченөөдөн | ченөөлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ченөөм | ченөөлөрүм |
| ты | ченөөң | ченөөлөрүң |
| Вы | ченөөңүз | ченөөлөрүңүз |
| он, она | ченөөсү | ченөөлөрү |
| мы | ченөөбүз | ченөөлөрүбүз |
| вы | ченөөңөр | ченөөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | ченөөңүздөр | ченөөлөрүңүздөр |
| они | ченөөсү | ченөөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | ченөөнүкү | ченөөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ченөөм | ченөөң | ченөөңүз | ченөөсү | ченөөбүз | ченөөңөр | ченөөңүздөр | ченөөсү |
| Родительный | ченөөмдүн / ченөөмүн | ченөөңдүн / ченөөңүн | ченөөңүздүн | ченөөсүнүн | ченөөбүздүн | ченөөңөрдүн | ченөөңүздөрдүн | ченөөсүнүн |
| Дательный | ченөөмө | ченөөңө | ченөөңүзгө | ченөөсүнө | ченөөбүзгө | ченөөңөргө | ченөөңүздөргө | ченөөсүнө |
| Винительный | ченөөмдү / ченөөмү | ченөөңдү / ченөөңү | ченөөңүздү | ченөөсүн | ченөөбүздү | ченөөңөрдү | ченөөңүздөрдү | ченөөсүн |
| Местный | ченөөмдө | ченөөңдө | ченөөңүздө | ченөөсүндө | ченөөбүздө | ченөөңөрдө | ченөөңүздөрдө | ченөөсүндө |
| Исходный | ченөөмдөн / ченөөмөн | ченөөңдөн / ченөөңөн | ченөөңүздөн | ченөөсүнөн | ченөөбүздөн | ченөөңөрдөн | ченөөңүздөрдөн | ченөөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ченөөлөрүм | ченөөлөрүң | ченөөлөрүңүз | ченөөлөрү | ченөөлөрүбүз | ченөөлөрүңөр | ченөөлөрүңүздөр | ченөөлөрү |
| Родительный | ченөөлөрүмдүн / ченөөлөрүмүн | ченөөлөрүңдүн / ченөөлөрүңүн | ченөөлөрүңүздүн | ченөөлөрүнүн | ченөөлөрүбүздүн | ченөөлөрүңөрдүн | ченөөлөрүңүздөрдүн | ченөөлөрүнүн |
| Дательный | ченөөлөрүмө | ченөөлөрүңө | ченөөлөрүңүзгө | ченөөлөрүнө | ченөөлөрүбүзгө | ченөөлөрүңөргө | ченөөлөрүңүздөргө | ченөөлөрүнө |
| Винительный | ченөөлөрүмдү / ченөөлөрүмү | ченөөлөрүңдү / ченөөлөрүңү | ченөөлөрүңүздү | ченөөлөрүн | ченөөлөрүбүздү | ченөөлөрүңөрдү | ченөөлөрүңүздөрдү | ченөөлөрүн |
| Местный | ченөөлөрүмдө | ченөөлөрүңдө | ченөөлөрүңүздө | ченөөлөрүндө | ченөөлөрүбүздө | ченөөлөрүңөрдө | ченөөлөрүңүздөрдө | ченөөлөрүндө |
| Исходный | ченөөлөрүмдөн / ченөөлөрүмөн | ченөөлөрүңдөн / ченөөлөрүңөн | ченөөлөрүңүздөн | ченөөлөрүнөн | ченөөлөрүбүздөн | ченөөлөрүңөрдөн | ченөөлөрүңүздөрдөн | ченөөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ченөөмүн | ченөөбүз |
| 2е лицо | ченөөсүң | ченөөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | ченөөсүз | ченөөсүздөр |
| местный · 1е лицо | ченөөдөмүн | ченөөдөбүз |
| местный · 2е лицо | ченөөдөсүң | ченөөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ченөөдөсүз | ченөөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | ченөөдөнмүн | ченөөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | ченөөдөнсүң | ченөөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ченөөдөнсүз | ченөөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ченөө | ченөөлөр |
| Родительный | ченөөнүн | ченөөлөрдүн |
| Дательный | ченөөгө | ченөөлөргө |
| Винительный | ченөөнү | ченөөлөрдү |
| Местный | ченөөдө | ченөөлөрдө |
| Исходный | ченөөдөн | ченөөлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ченөөм | ченөөлөрүм |
| ты | ченөөң | ченөөлөрүң |
| Вы | ченөөңүз | ченөөлөрүңүз |
| он, она | ченөөсү | ченөөлөрү |
| мы | ченөөбүз | ченөөлөрүбүз |
| вы | ченөөңөр | ченөөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | ченөөңүздөр | ченөөлөрүңүздөр |
| они | ченөөсү | ченөөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | ченөөнүкү | ченөөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ченөөм | ченөөң | ченөөңүз | ченөөсү | ченөөбүз | ченөөңөр | ченөөңүздөр | ченөөсү |
| Родительный | ченөөмдүн / ченөөмүн | ченөөңдүн / ченөөңүн | ченөөңүздүн | ченөөсүнүн | ченөөбүздүн | ченөөңөрдүн | ченөөңүздөрдүн | ченөөсүнүн |
| Дательный | ченөөмө | ченөөңө | ченөөңүзгө | ченөөсүнө | ченөөбүзгө | ченөөңөргө | ченөөңүздөргө | ченөөсүнө |
| Винительный | ченөөмдү / ченөөмү | ченөөңдү / ченөөңү | ченөөңүздү | ченөөсүн | ченөөбүздү | ченөөңөрдү | ченөөңүздөрдү | ченөөсүн |
| Местный | ченөөмдө | ченөөңдө | ченөөңүздө | ченөөсүндө | ченөөбүздө | ченөөңөрдө | ченөөңүздөрдө | ченөөсүндө |
| Исходный | ченөөмдөн / ченөөмөн | ченөөңдөн / ченөөңөн | ченөөңүздөн | ченөөсүнөн | ченөөбүздөн | ченөөңөрдөн | ченөөңүздөрдөн | ченөөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ченөөлөрүм | ченөөлөрүң | ченөөлөрүңүз | ченөөлөрү | ченөөлөрүбүз | ченөөлөрүңөр | ченөөлөрүңүздөр | ченөөлөрү |
| Родительный | ченөөлөрүмдүн / ченөөлөрүмүн | ченөөлөрүңдүн / ченөөлөрүңүн | ченөөлөрүңүздүн | ченөөлөрүнүн | ченөөлөрүбүздүн | ченөөлөрүңөрдүн | ченөөлөрүңүздөрдүн | ченөөлөрүнүн |
| Дательный | ченөөлөрүмө | ченөөлөрүңө | ченөөлөрүңүзгө | ченөөлөрүнө | ченөөлөрүбүзгө | ченөөлөрүңөргө | ченөөлөрүңүздөргө | ченөөлөрүнө |
| Винительный | ченөөлөрүмдү / ченөөлөрүмү | ченөөлөрүңдү / ченөөлөрүңү | ченөөлөрүңүздү | ченөөлөрүн | ченөөлөрүбүздү | ченөөлөрүңөрдү | ченөөлөрүңүздөрдү | ченөөлөрүн |
| Местный | ченөөлөрүмдө | ченөөлөрүңдө | ченөөлөрүңүздө | ченөөлөрүндө | ченөөлөрүбүздө | ченөөлөрүңөрдө | ченөөлөрүңүздөрдө | ченөөлөрүндө |
| Исходный | ченөөлөрүмдөн / ченөөлөрүмөн | ченөөлөрүңдөн / ченөөлөрүңөн | ченөөлөрүңүздөн | ченөөлөрүнөн | ченөөлөрүбүздөн | ченөөлөрүңөрдөн | ченөөлөрүңүздөрдөн | ченөөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ченөөмүн | ченөөбүз |
| 2е лицо | ченөөсүң | ченөөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | ченөөсүз | ченөөсүздөр |
| местный · 1е лицо | ченөөдөмүн | ченөөдөбүз |
| местный · 2е лицо | ченөөдөсүң | ченөөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ченөөдөсүз | ченөөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | ченөөдөнмүн | ченөөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | ченөөдөнсүң | ченөөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ченөөдөнсүз | ченөөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.