Морфология › чирүү
чирүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чирүү | чирүүлөр |
| Родительный | чирүүнүн | чирүүлөрдүн |
| Дательный | чирүүгө | чирүүлөргө |
| Винительный | чирүүнү | чирүүлөрдү |
| Местный | чирүүдө | чирүүлөрдө |
| Исходный | чирүүдөн | чирүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чирүүм | чирүүлөрүм |
| ты | чирүүң | чирүүлөрүң |
| Вы | чирүүңүз | чирүүлөрүңүз |
| он, она | чирүүсү | чирүүлөрү |
| мы | чирүүбүз | чирүүлөрүбүз |
| вы | чирүүңөр | чирүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | чирүүңүздөр | чирүүлөрүңүздөр |
| они | чирүүсү | чирүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чирүүнүкү | чирүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чирүүм | чирүүң | чирүүңүз | чирүүсү | чирүүбүз | чирүүңөр | чирүүңүздөр | чирүүсү |
| Родительный | чирүүмдүн / чирүүмүн | чирүүңдүн / чирүүңүн | чирүүңүздүн | чирүүсүнүн | чирүүбүздүн | чирүүңөрдүн | чирүүңүздөрдүн | чирүүсүнүн |
| Дательный | чирүүмө | чирүүңө | чирүүңүзгө | чирүүсүнө | чирүүбүзгө | чирүүңөргө | чирүүңүздөргө | чирүүсүнө |
| Винительный | чирүүмдү / чирүүмү | чирүүңдү / чирүүңү | чирүүңүздү | чирүүсүн | чирүүбүздү | чирүүңөрдү | чирүүңүздөрдү | чирүүсүн |
| Местный | чирүүмдө | чирүүңдө | чирүүңүздө | чирүүсүндө | чирүүбүздө | чирүүңөрдө | чирүүңүздөрдө | чирүүсүндө |
| Исходный | чирүүмдөн / чирүүмөн | чирүүңдөн / чирүүңөн | чирүүңүздөн | чирүүсүнөн | чирүүбүздөн | чирүүңөрдөн | чирүүңүздөрдөн | чирүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чирүүлөрүм | чирүүлөрүң | чирүүлөрүңүз | чирүүлөрү | чирүүлөрүбүз | чирүүлөрүңөр | чирүүлөрүңүздөр | чирүүлөрү |
| Родительный | чирүүлөрүмдүн / чирүүлөрүмүн | чирүүлөрүңдүн / чирүүлөрүңүн | чирүүлөрүңүздүн | чирүүлөрүнүн | чирүүлөрүбүздүн | чирүүлөрүңөрдүн | чирүүлөрүңүздөрдүн | чирүүлөрүнүн |
| Дательный | чирүүлөрүмө | чирүүлөрүңө | чирүүлөрүңүзгө | чирүүлөрүнө | чирүүлөрүбүзгө | чирүүлөрүңөргө | чирүүлөрүңүздөргө | чирүүлөрүнө |
| Винительный | чирүүлөрүмдү / чирүүлөрүмү | чирүүлөрүңдү / чирүүлөрүңү | чирүүлөрүңүздү | чирүүлөрүн | чирүүлөрүбүздү | чирүүлөрүңөрдү | чирүүлөрүңүздөрдү | чирүүлөрүн |
| Местный | чирүүлөрүмдө | чирүүлөрүңдө | чирүүлөрүңүздө | чирүүлөрүндө | чирүүлөрүбүздө | чирүүлөрүңөрдө | чирүүлөрүңүздөрдө | чирүүлөрүндө |
| Исходный | чирүүлөрүмдөн / чирүүлөрүмөн | чирүүлөрүңдөн / чирүүлөрүңөн | чирүүлөрүңүздөн | чирүүлөрүнөн | чирүүлөрүбүздөн | чирүүлөрүңөрдөн | чирүүлөрүңүздөрдөн | чирүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чирүүмүн | чирүүбүз |
| 2е лицо | чирүүсүң | чирүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чирүүсүз | чирүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | чирүүдөмүн | чирүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | чирүүдөсүң | чирүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чирүүдөсүз | чирүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чирүүдөнмүн | чирүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чирүүдөнсүң | чирүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чирүүдөнсүз | чирүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чирүү | чирүүлөр |
| Родительный | чирүүнүн | чирүүлөрдүн |
| Дательный | чирүүгө | чирүүлөргө |
| Винительный | чирүүнү | чирүүлөрдү |
| Местный | чирүүдө | чирүүлөрдө |
| Исходный | чирүүдөн | чирүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чирүүм | чирүүлөрүм |
| ты | чирүүң | чирүүлөрүң |
| Вы | чирүүңүз | чирүүлөрүңүз |
| он, она | чирүүсү | чирүүлөрү |
| мы | чирүүбүз | чирүүлөрүбүз |
| вы | чирүүңөр | чирүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | чирүүңүздөр | чирүүлөрүңүздөр |
| они | чирүүсү | чирүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чирүүнүкү | чирүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чирүүм | чирүүң | чирүүңүз | чирүүсү | чирүүбүз | чирүүңөр | чирүүңүздөр | чирүүсү |
| Родительный | чирүүмдүн / чирүүмүн | чирүүңдүн / чирүүңүн | чирүүңүздүн | чирүүсүнүн | чирүүбүздүн | чирүүңөрдүн | чирүүңүздөрдүн | чирүүсүнүн |
| Дательный | чирүүмө | чирүүңө | чирүүңүзгө | чирүүсүнө | чирүүбүзгө | чирүүңөргө | чирүүңүздөргө | чирүүсүнө |
| Винительный | чирүүмдү / чирүүмү | чирүүңдү / чирүүңү | чирүүңүздү | чирүүсүн | чирүүбүздү | чирүүңөрдү | чирүүңүздөрдү | чирүүсүн |
| Местный | чирүүмдө | чирүүңдө | чирүүңүздө | чирүүсүндө | чирүүбүздө | чирүүңөрдө | чирүүңүздөрдө | чирүүсүндө |
| Исходный | чирүүмдөн / чирүүмөн | чирүүңдөн / чирүүңөн | чирүүңүздөн | чирүүсүнөн | чирүүбүздөн | чирүүңөрдөн | чирүүңүздөрдөн | чирүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чирүүлөрүм | чирүүлөрүң | чирүүлөрүңүз | чирүүлөрү | чирүүлөрүбүз | чирүүлөрүңөр | чирүүлөрүңүздөр | чирүүлөрү |
| Родительный | чирүүлөрүмдүн / чирүүлөрүмүн | чирүүлөрүңдүн / чирүүлөрүңүн | чирүүлөрүңүздүн | чирүүлөрүнүн | чирүүлөрүбүздүн | чирүүлөрүңөрдүн | чирүүлөрүңүздөрдүн | чирүүлөрүнүн |
| Дательный | чирүүлөрүмө | чирүүлөрүңө | чирүүлөрүңүзгө | чирүүлөрүнө | чирүүлөрүбүзгө | чирүүлөрүңөргө | чирүүлөрүңүздөргө | чирүүлөрүнө |
| Винительный | чирүүлөрүмдү / чирүүлөрүмү | чирүүлөрүңдү / чирүүлөрүңү | чирүүлөрүңүздү | чирүүлөрүн | чирүүлөрүбүздү | чирүүлөрүңөрдү | чирүүлөрүңүздөрдү | чирүүлөрүн |
| Местный | чирүүлөрүмдө | чирүүлөрүңдө | чирүүлөрүңүздө | чирүүлөрүндө | чирүүлөрүбүздө | чирүүлөрүңөрдө | чирүүлөрүңүздөрдө | чирүүлөрүндө |
| Исходный | чирүүлөрүмдөн / чирүүлөрүмөн | чирүүлөрүңдөн / чирүүлөрүңөн | чирүүлөрүңүздөн | чирүүлөрүнөн | чирүүлөрүбүздөн | чирүүлөрүңөрдөн | чирүүлөрүңүздөрдөн | чирүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чирүүмүн | чирүүбүз |
| 2е лицо | чирүүсүң | чирүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чирүүсүз | чирүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | чирүүдөмүн | чирүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | чирүүдөсүң | чирүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чирүүдөсүз | чирүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чирүүдөнмүн | чирүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чирүүдөнсүң | чирүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чирүүдөнсүз | чирүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.