Морфология › чөмүлүү
чөмүлүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чөмүлүү | чөмүлүүлөр |
| Родительный | чөмүлүүнүн | чөмүлүүлөрдүн |
| Дательный | чөмүлүүгө | чөмүлүүлөргө |
| Винительный | чөмүлүүнү | чөмүлүүлөрдү |
| Местный | чөмүлүүдө | чөмүлүүлөрдө |
| Исходный | чөмүлүүдөн | чөмүлүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чөмүлүүм | чөмүлүүлөрүм |
| ты | чөмүлүүң | чөмүлүүлөрүң |
| Вы | чөмүлүүңүз | чөмүлүүлөрүңүз |
| он, она | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| мы | чөмүлүүбүз | чөмүлүүлөрүбүз |
| вы | чөмүлүүңөр | чөмүлүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүлөрүңүздөр |
| они | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чөмүлүүнүкү | чөмүлүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүм | чөмүлүүң | чөмүлүүңүз | чөмүлүүсү | чөмүлүүбүз | чөмүлүүңөр | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүсү |
| Родительный | чөмүлүүмдүн / чөмүлүүмүн | чөмүлүүңдүн / чөмүлүүңүн | чөмүлүүңүздүн | чөмүлүүсүнүн | чөмүлүүбүздүн | чөмүлүүңөрдүн | чөмүлүүңүздөрдүн | чөмүлүүсүнүн |
| Дательный | чөмүлүүмө | чөмүлүүңө | чөмүлүүңүзгө | чөмүлүүсүнө | чөмүлүүбүзгө | чөмүлүүңөргө | чөмүлүүңүздөргө | чөмүлүүсүнө |
| Винительный | чөмүлүүмдү / чөмүлүүмү | чөмүлүүңдү / чөмүлүүңү | чөмүлүүңүздү | чөмүлүүсүн | чөмүлүүбүздү | чөмүлүүңөрдү | чөмүлүүңүздөрдү | чөмүлүүсүн |
| Местный | чөмүлүүмдө | чөмүлүүңдө | чөмүлүүңүздө | чөмүлүүсүндө | чөмүлүүбүздө | чөмүлүүңөрдө | чөмүлүүңүздөрдө | чөмүлүүсүндө |
| Исходный | чөмүлүүмдөн / чөмүлүүмөн | чөмүлүүңдөн / чөмүлүүңөн | чөмүлүүңүздөн | чөмүлүүсүнөн | чөмүлүүбүздөн | чөмүлүүңөрдөн | чөмүлүүңүздөрдөн | чөмүлүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүлөрүм | чөмүлүүлөрүң | чөмүлүүлөрүңүз | чөмүлүүлөрү | чөмүлүүлөрүбүз | чөмүлүүлөрүңөр | чөмүлүүлөрүңүздөр | чөмүлүүлөрү |
| Родительный | чөмүлүүлөрүмдүн / чөмүлүүлөрүмүн | чөмүлүүлөрүңдүн / чөмүлүүлөрүңүн | чөмүлүүлөрүңүздүн | чөмүлүүлөрүнүн | чөмүлүүлөрүбүздүн | чөмүлүүлөрүңөрдүн | чөмүлүүлөрүңүздөрдүн | чөмүлүүлөрүнүн |
| Дательный | чөмүлүүлөрүмө | чөмүлүүлөрүңө | чөмүлүүлөрүңүзгө | чөмүлүүлөрүнө | чөмүлүүлөрүбүзгө | чөмүлүүлөрүңөргө | чөмүлүүлөрүңүздөргө | чөмүлүүлөрүнө |
| Винительный | чөмүлүүлөрүмдү / чөмүлүүлөрүмү | чөмүлүүлөрүңдү / чөмүлүүлөрүңү | чөмүлүүлөрүңүздү | чөмүлүүлөрүн | чөмүлүүлөрүбүздү | чөмүлүүлөрүңөрдү | чөмүлүүлөрүңүздөрдү | чөмүлүүлөрүн |
| Местный | чөмүлүүлөрүмдө | чөмүлүүлөрүңдө | чөмүлүүлөрүңүздө | чөмүлүүлөрүндө | чөмүлүүлөрүбүздө | чөмүлүүлөрүңөрдө | чөмүлүүлөрүңүздөрдө | чөмүлүүлөрүндө |
| Исходный | чөмүлүүлөрүмдөн / чөмүлүүлөрүмөн | чөмүлүүлөрүңдөн / чөмүлүүлөрүңөн | чөмүлүүлөрүңүздөн | чөмүлүүлөрүнөн | чөмүлүүлөрүбүздөн | чөмүлүүлөрүңөрдөн | чөмүлүүлөрүңүздөрдөн | чөмүлүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чөмүлүүмүн | чөмүлүүбүз |
| 2е лицо | чөмүлүүсүң | чөмүлүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүсүз | чөмүлүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | чөмүлүүдөмүн | чөмүлүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | чөмүлүүдөсүң | чөмүлүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөсүз | чөмүлүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чөмүлүүдөнмүн | чөмүлүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чөмүлүүдөнсүң | чөмүлүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөнсүз | чөмүлүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чөмүлүү | чөмүлүүлөр |
| Родительный | чөмүлүүнүн | чөмүлүүлөрдүн |
| Дательный | чөмүлүүгө | чөмүлүүлөргө |
| Винительный | чөмүлүүнү | чөмүлүүлөрдү |
| Местный | чөмүлүүдө | чөмүлүүлөрдө |
| Исходный | чөмүлүүдөн | чөмүлүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чөмүлүүм | чөмүлүүлөрүм |
| ты | чөмүлүүң | чөмүлүүлөрүң |
| Вы | чөмүлүүңүз | чөмүлүүлөрүңүз |
| он, она | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| мы | чөмүлүүбүз | чөмүлүүлөрүбүз |
| вы | чөмүлүүңөр | чөмүлүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүлөрүңүздөр |
| они | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чөмүлүүнүкү | чөмүлүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүм | чөмүлүүң | чөмүлүүңүз | чөмүлүүсү | чөмүлүүбүз | чөмүлүүңөр | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүсү |
| Родительный | чөмүлүүмдүн / чөмүлүүмүн | чөмүлүүңдүн / чөмүлүүңүн | чөмүлүүңүздүн | чөмүлүүсүнүн | чөмүлүүбүздүн | чөмүлүүңөрдүн | чөмүлүүңүздөрдүн | чөмүлүүсүнүн |
| Дательный | чөмүлүүмө | чөмүлүүңө | чөмүлүүңүзгө | чөмүлүүсүнө | чөмүлүүбүзгө | чөмүлүүңөргө | чөмүлүүңүздөргө | чөмүлүүсүнө |
| Винительный | чөмүлүүмдү / чөмүлүүмү | чөмүлүүңдү / чөмүлүүңү | чөмүлүүңүздү | чөмүлүүсүн | чөмүлүүбүздү | чөмүлүүңөрдү | чөмүлүүңүздөрдү | чөмүлүүсүн |
| Местный | чөмүлүүмдө | чөмүлүүңдө | чөмүлүүңүздө | чөмүлүүсүндө | чөмүлүүбүздө | чөмүлүүңөрдө | чөмүлүүңүздөрдө | чөмүлүүсүндө |
| Исходный | чөмүлүүмдөн / чөмүлүүмөн | чөмүлүүңдөн / чөмүлүүңөн | чөмүлүүңүздөн | чөмүлүүсүнөн | чөмүлүүбүздөн | чөмүлүүңөрдөн | чөмүлүүңүздөрдөн | чөмүлүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүлөрүм | чөмүлүүлөрүң | чөмүлүүлөрүңүз | чөмүлүүлөрү | чөмүлүүлөрүбүз | чөмүлүүлөрүңөр | чөмүлүүлөрүңүздөр | чөмүлүүлөрү |
| Родительный | чөмүлүүлөрүмдүн / чөмүлүүлөрүмүн | чөмүлүүлөрүңдүн / чөмүлүүлөрүңүн | чөмүлүүлөрүңүздүн | чөмүлүүлөрүнүн | чөмүлүүлөрүбүздүн | чөмүлүүлөрүңөрдүн | чөмүлүүлөрүңүздөрдүн | чөмүлүүлөрүнүн |
| Дательный | чөмүлүүлөрүмө | чөмүлүүлөрүңө | чөмүлүүлөрүңүзгө | чөмүлүүлөрүнө | чөмүлүүлөрүбүзгө | чөмүлүүлөрүңөргө | чөмүлүүлөрүңүздөргө | чөмүлүүлөрүнө |
| Винительный | чөмүлүүлөрүмдү / чөмүлүүлөрүмү | чөмүлүүлөрүңдү / чөмүлүүлөрүңү | чөмүлүүлөрүңүздү | чөмүлүүлөрүн | чөмүлүүлөрүбүздү | чөмүлүүлөрүңөрдү | чөмүлүүлөрүңүздөрдү | чөмүлүүлөрүн |
| Местный | чөмүлүүлөрүмдө | чөмүлүүлөрүңдө | чөмүлүүлөрүңүздө | чөмүлүүлөрүндө | чөмүлүүлөрүбүздө | чөмүлүүлөрүңөрдө | чөмүлүүлөрүңүздөрдө | чөмүлүүлөрүндө |
| Исходный | чөмүлүүлөрүмдөн / чөмүлүүлөрүмөн | чөмүлүүлөрүңдөн / чөмүлүүлөрүңөн | чөмүлүүлөрүңүздөн | чөмүлүүлөрүнөн | чөмүлүүлөрүбүздөн | чөмүлүүлөрүңөрдөн | чөмүлүүлөрүңүздөрдөн | чөмүлүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чөмүлүүмүн | чөмүлүүбүз |
| 2е лицо | чөмүлүүсүң | чөмүлүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүсүз | чөмүлүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | чөмүлүүдөмүн | чөмүлүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | чөмүлүүдөсүң | чөмүлүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөсүз | чөмүлүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чөмүлүүдөнмүн | чөмүлүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чөмүлүүдөнсүң | чөмүлүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөнсүз | чөмүлүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | чөмүлүүрөөк |
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чөмүлүү | чөмүлүүлөр |
| Родительный | чөмүлүүнүн | чөмүлүүлөрдүн |
| Дательный | чөмүлүүгө | чөмүлүүлөргө |
| Винительный | чөмүлүүнү | чөмүлүүлөрдү |
| Местный | чөмүлүүдө | чөмүлүүлөрдө |
| Исходный | чөмүлүүдөн | чөмүлүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чөмүлүүм | чөмүлүүлөрүм |
| ты | чөмүлүүң | чөмүлүүлөрүң |
| Вы | чөмүлүүңүз | чөмүлүүлөрүңүз |
| он, она | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| мы | чөмүлүүбүз | чөмүлүүлөрүбүз |
| вы | чөмүлүүңөр | чөмүлүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүлөрүңүздөр |
| они | чөмүлүүсү | чөмүлүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чөмүлүүнүкү | чөмүлүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүм | чөмүлүүң | чөмүлүүңүз | чөмүлүүсү | чөмүлүүбүз | чөмүлүүңөр | чөмүлүүңүздөр | чөмүлүүсү |
| Родительный | чөмүлүүмдүн / чөмүлүүмүн | чөмүлүүңдүн / чөмүлүүңүн | чөмүлүүңүздүн | чөмүлүүсүнүн | чөмүлүүбүздүн | чөмүлүүңөрдүн | чөмүлүүңүздөрдүн | чөмүлүүсүнүн |
| Дательный | чөмүлүүмө | чөмүлүүңө | чөмүлүүңүзгө | чөмүлүүсүнө | чөмүлүүбүзгө | чөмүлүүңөргө | чөмүлүүңүздөргө | чөмүлүүсүнө |
| Винительный | чөмүлүүмдү / чөмүлүүмү | чөмүлүүңдү / чөмүлүүңү | чөмүлүүңүздү | чөмүлүүсүн | чөмүлүүбүздү | чөмүлүүңөрдү | чөмүлүүңүздөрдү | чөмүлүүсүн |
| Местный | чөмүлүүмдө | чөмүлүүңдө | чөмүлүүңүздө | чөмүлүүсүндө | чөмүлүүбүздө | чөмүлүүңөрдө | чөмүлүүңүздөрдө | чөмүлүүсүндө |
| Исходный | чөмүлүүмдөн / чөмүлүүмөн | чөмүлүүңдөн / чөмүлүүңөн | чөмүлүүңүздөн | чөмүлүүсүнөн | чөмүлүүбүздөн | чөмүлүүңөрдөн | чөмүлүүңүздөрдөн | чөмүлүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөмүлүүлөрүм | чөмүлүүлөрүң | чөмүлүүлөрүңүз | чөмүлүүлөрү | чөмүлүүлөрүбүз | чөмүлүүлөрүңөр | чөмүлүүлөрүңүздөр | чөмүлүүлөрү |
| Родительный | чөмүлүүлөрүмдүн / чөмүлүүлөрүмүн | чөмүлүүлөрүңдүн / чөмүлүүлөрүңүн | чөмүлүүлөрүңүздүн | чөмүлүүлөрүнүн | чөмүлүүлөрүбүздүн | чөмүлүүлөрүңөрдүн | чөмүлүүлөрүңүздөрдүн | чөмүлүүлөрүнүн |
| Дательный | чөмүлүүлөрүмө | чөмүлүүлөрүңө | чөмүлүүлөрүңүзгө | чөмүлүүлөрүнө | чөмүлүүлөрүбүзгө | чөмүлүүлөрүңөргө | чөмүлүүлөрүңүздөргө | чөмүлүүлөрүнө |
| Винительный | чөмүлүүлөрүмдү / чөмүлүүлөрүмү | чөмүлүүлөрүңдү / чөмүлүүлөрүңү | чөмүлүүлөрүңүздү | чөмүлүүлөрүн | чөмүлүүлөрүбүздү | чөмүлүүлөрүңөрдү | чөмүлүүлөрүңүздөрдү | чөмүлүүлөрүн |
| Местный | чөмүлүүлөрүмдө | чөмүлүүлөрүңдө | чөмүлүүлөрүңүздө | чөмүлүүлөрүндө | чөмүлүүлөрүбүздө | чөмүлүүлөрүңөрдө | чөмүлүүлөрүңүздөрдө | чөмүлүүлөрүндө |
| Исходный | чөмүлүүлөрүмдөн / чөмүлүүлөрүмөн | чөмүлүүлөрүңдөн / чөмүлүүлөрүңөн | чөмүлүүлөрүңүздөн | чөмүлүүлөрүнөн | чөмүлүүлөрүбүздөн | чөмүлүүлөрүңөрдөн | чөмүлүүлөрүңүздөрдөн | чөмүлүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чөмүлүүмүн | чөмүлүүбүз |
| 2е лицо | чөмүлүүсүң | чөмүлүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүсүз | чөмүлүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | чөмүлүүдөмүн | чөмүлүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | чөмүлүүдөсүң | чөмүлүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөсүз | чөмүлүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чөмүлүүдөнмүн | чөмүлүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чөмүлүүдөнсүң | чөмүлүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чөмүлүүдөнсүз | чөмүлүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.