Морфология › чөп
чөп
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чөп | чөптөр |
| Родительный | чөптүн | чөптөрдүн |
| Дательный | чөпкө | чөптөргө |
| Винительный | чөптү | чөптөрдү |
| Местный | чөптө | чөптөрдө |
| Исходный | чөптөн | чөптөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чөбүм | чөптөрүм |
| ты | чөбүң | чөптөрүң |
| Вы | чөбүңүз | чөптөрүңүз |
| он, она | чөбү | чөптөрү |
| мы | чөбүбүз | чөптөрүбүз |
| вы | чөбүңөр | чөптөрүңөр |
| Вы (мн.) | чөбүңүздөр | чөптөрүңүздөр |
| они | чөбү | чөптөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чөптүкү | чөптөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөбүм | чөбүң | чөбүңүз | чөбү | чөбүбүз | чөбүңөр | чөбүңүздөр | чөбү |
| Родительный | чөбүмдүн / чөбүмүн | чөбүңдүн / чөбүңүн | чөбүңүздүн | чөбүнүн | чөбүбүздүн | чөбүңөрдүн | чөбүңүздөрдүн | чөбүнүн |
| Дательный | чөбүмө | чөбүңө | чөбүңүзгө | чөбүнө | чөбүбүзгө | чөбүңөргө | чөбүңүздөргө | чөбүнө |
| Винительный | чөбүмдү / чөбүмү | чөбүңдү / чөбүңү | чөбүңүздү | чөбүн | чөбүбүздү | чөбүңөрдү | чөбүңүздөрдү | чөбүн |
| Местный | чөбүмдө | чөбүңдө | чөбүңүздө | чөбүндө | чөбүбүздө | чөбүңөрдө | чөбүңүздөрдө | чөбүндө |
| Исходный | чөбүмдөн / чөбүмөн | чөбүңдөн / чөбүңөн | чөбүңүздөн | чөбүнөн | чөбүбүздөн | чөбүңөрдөн | чөбүңүздөрдөн | чөбүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөптөрүм | чөптөрүң | чөптөрүңүз | чөптөрү | чөптөрүбүз | чөптөрүңөр | чөптөрүңүздөр | чөптөрү |
| Родительный | чөптөрүмдүн / чөптөрүмүн | чөптөрүңдүн / чөптөрүңүн | чөптөрүңүздүн | чөптөрүнүн | чөптөрүбүздүн | чөптөрүңөрдүн | чөптөрүңүздөрдүн | чөптөрүнүн |
| Дательный | чөптөрүмө | чөптөрүңө | чөптөрүңүзгө | чөптөрүнө | чөптөрүбүзгө | чөптөрүңөргө | чөптөрүңүздөргө | чөптөрүнө |
| Винительный | чөптөрүмдү / чөптөрүмү | чөптөрүңдү / чөптөрүңү | чөптөрүңүздү | чөптөрүн | чөптөрүбүздү | чөптөрүңөрдү | чөптөрүңүздөрдү | чөптөрүн |
| Местный | чөптөрүмдө | чөптөрүңдө | чөптөрүңүздө | чөптөрүндө | чөптөрүбүздө | чөптөрүңөрдө | чөптөрүңүздөрдө | чөптөрүндө |
| Исходный | чөптөрүмдөн / чөптөрүмөн | чөптөрүңдөн / чөптөрүңөн | чөптөрүңүздөн | чөптөрүнөн | чөптөрүбүздөн | чөптөрүңөрдөн | чөптөрүңүздөрдөн | чөптөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чөпмүн | чөппүз |
| 2е лицо | чөпсүң | чөпсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чөпсүз | чөпсүздөр |
| местный · 1е лицо | чөптөмүн | чөптөбүз |
| местный · 2е лицо | чөптөсүң | чөптөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чөптөсүз | чөптөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чөптөнмүн | чөптөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чөптөнсүң | чөптөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чөптөнсүз | чөптөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чөп | чөптөр |
| Родительный | чөптүн | чөптөрдүн |
| Дательный | чөпкө | чөптөргө |
| Винительный | чөптү | чөптөрдү |
| Местный | чөптө | чөптөрдө |
| Исходный | чөптөн | чөптөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чөбүм | чөптөрүм |
| ты | чөбүң | чөптөрүң |
| Вы | чөбүңүз | чөптөрүңүз |
| он, она | чөбү | чөптөрү |
| мы | чөбүбүз | чөптөрүбүз |
| вы | чөбүңөр | чөптөрүңөр |
| Вы (мн.) | чөбүңүздөр | чөптөрүңүздөр |
| они | чөбү | чөптөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | чөптүкү | чөптөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөбүм | чөбүң | чөбүңүз | чөбү | чөбүбүз | чөбүңөр | чөбүңүздөр | чөбү |
| Родительный | чөбүмдүн / чөбүмүн | чөбүңдүн / чөбүңүн | чөбүңүздүн | чөбүнүн | чөбүбүздүн | чөбүңөрдүн | чөбүңүздөрдүн | чөбүнүн |
| Дательный | чөбүмө | чөбүңө | чөбүңүзгө | чөбүнө | чөбүбүзгө | чөбүңөргө | чөбүңүздөргө | чөбүнө |
| Винительный | чөбүмдү / чөбүмү | чөбүңдү / чөбүңү | чөбүңүздү | чөбүн | чөбүбүздү | чөбүңөрдү | чөбүңүздөрдү | чөбүн |
| Местный | чөбүмдө | чөбүңдө | чөбүңүздө | чөбүндө | чөбүбүздө | чөбүңөрдө | чөбүңүздөрдө | чөбүндө |
| Исходный | чөбүмдөн / чөбүмөн | чөбүңдөн / чөбүңөн | чөбүңүздөн | чөбүнөн | чөбүбүздөн | чөбүңөрдөн | чөбүңүздөрдөн | чөбүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чөптөрүм | чөптөрүң | чөптөрүңүз | чөптөрү | чөптөрүбүз | чөптөрүңөр | чөптөрүңүздөр | чөптөрү |
| Родительный | чөптөрүмдүн / чөптөрүмүн | чөптөрүңдүн / чөптөрүңүн | чөптөрүңүздүн | чөптөрүнүн | чөптөрүбүздүн | чөптөрүңөрдүн | чөптөрүңүздөрдүн | чөптөрүнүн |
| Дательный | чөптөрүмө | чөптөрүңө | чөптөрүңүзгө | чөптөрүнө | чөптөрүбүзгө | чөптөрүңөргө | чөптөрүңүздөргө | чөптөрүнө |
| Винительный | чөптөрүмдү / чөптөрүмү | чөптөрүңдү / чөптөрүңү | чөптөрүңүздү | чөптөрүн | чөптөрүбүздү | чөптөрүңөрдү | чөптөрүңүздөрдү | чөптөрүн |
| Местный | чөптөрүмдө | чөптөрүңдө | чөптөрүңүздө | чөптөрүндө | чөптөрүбүздө | чөптөрүңөрдө | чөптөрүңүздөрдө | чөптөрүндө |
| Исходный | чөптөрүмдөн / чөптөрүмөн | чөптөрүңдөн / чөптөрүңөн | чөптөрүңүздөн | чөптөрүнөн | чөптөрүбүздөн | чөптөрүңөрдөн | чөптөрүңүздөрдөн | чөптөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чөпмүн | чөппүз |
| 2е лицо | чөпсүң | чөпсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | чөпсүз | чөпсүздөр |
| местный · 1е лицо | чөптөмүн | чөптөбүз |
| местный · 2е лицо | чөптөсүң | чөптөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чөптөсүз | чөптөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | чөптөнмүн | чөптөнбүз |
| исходный · 2е лицо | чөптөнсүң | чөптөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чөптөнсүз | чөптөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | чөбүрөөк |