Морфология › чыны
чыны
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чыны | чынылар |
| Родительный | чынынын | чынылардын |
| Дательный | чыныга | чыныларга |
| Винительный | чыныны | чыныларды |
| Местный | чыныда | чыныларда |
| Исходный | чыныдан | чынылардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чыным | чыныларым |
| ты | чының | чыныларың |
| Вы | чыныңыз | чыныларыңыз |
| он, она | чынысы | чынылары |
| мы | чыныбыз | чыныларыбыз |
| вы | чыныңар | чыныларыңар |
| Вы (мн.) | чыныңыздар | чыныларыңыздар |
| они | чынысы | чынылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чыныныкы | чынылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чыным | чының | чыныңыз | чынысы | чыныбыз | чыныңар | чыныңыздар | чынысы |
| Родительный | чынымдын / чынымын | чыныңдын / чыныңын | чыныңыздын | чынысынын | чыныбыздын | чыныңардын | чыныңыздардын | чынысынын |
| Дательный | чыныма | чыныңа | чыныңызга | чынысына | чыныбызга | чыныңарга | чыныңыздарга | чынысына |
| Винительный | чынымды / чынымы | чыныңды / чыныңы | чыныңызды | чынысын | чыныбызды | чыныңарды | чыныңыздарды | чынысын |
| Местный | чынымда | чыныңда | чыныңызда | чынысында | чыныбызда | чыныңарда | чыныңыздарда | чынысында |
| Исходный | чынымдан / чыныман | чыныңдан / чыныңан | чыныңыздан | чынысынан | чыныбыздан | чыныңардан | чыныңыздардан | чынысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чыныларым | чыныларың | чыныларыңыз | чынылары | чыныларыбыз | чыныларыңар | чыныларыңыздар | чынылары |
| Родительный | чыныларымдын / чыныларымын | чыныларыңдын / чыныларыңын | чыныларыңыздын | чыныларынын | чыныларыбыздын | чыныларыңардын | чыныларыңыздардын | чыныларынын |
| Дательный | чыныларыма | чыныларыңа | чыныларыңызга | чыныларына | чыныларыбызга | чыныларыңарга | чыныларыңыздарга | чыныларына |
| Винительный | чыныларымды / чыныларымы | чыныларыңды / чыныларыңы | чыныларыңызды | чыныларын | чыныларыбызды | чыныларыңарды | чыныларыңыздарды | чыныларын |
| Местный | чыныларымда | чыныларыңда | чыныларыңызда | чыныларында | чыныларыбызда | чыныларыңарда | чыныларыңыздарда | чыныларында |
| Исходный | чыныларымдан / чыныларыман | чыныларыңдан / чыныларыңан | чыныларыңыздан | чыныларынан | чыныларыбыздан | чыныларыңардан | чыныларыңыздардан | чыныларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чынымын | чыныбыз |
| 2е лицо | чынысың | чынысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чынысыз | чынысыздар |
| местный · 1е лицо | чыныдамын | чыныдабыз |
| местный · 2е лицо | чыныдасың | чыныдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чыныдасыз | чыныдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чыныданмын | чыныданбыз |
| исходный · 2е лицо | чыныдансың | чыныдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чыныдансыз | чыныдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чыны | чынылар |
| Родительный | чынынын | чынылардын |
| Дательный | чыныга | чыныларга |
| Винительный | чыныны | чыныларды |
| Местный | чыныда | чыныларда |
| Исходный | чыныдан | чынылардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чыным | чыныларым |
| ты | чының | чыныларың |
| Вы | чыныңыз | чыныларыңыз |
| он, она | чынысы | чынылары |
| мы | чыныбыз | чыныларыбыз |
| вы | чыныңар | чыныларыңар |
| Вы (мн.) | чыныңыздар | чыныларыңыздар |
| они | чынысы | чынылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чыныныкы | чынылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чыным | чының | чыныңыз | чынысы | чыныбыз | чыныңар | чыныңыздар | чынысы |
| Родительный | чынымдын / чынымын | чыныңдын / чыныңын | чыныңыздын | чынысынын | чыныбыздын | чыныңардын | чыныңыздардын | чынысынын |
| Дательный | чыныма | чыныңа | чыныңызга | чынысына | чыныбызга | чыныңарга | чыныңыздарга | чынысына |
| Винительный | чынымды / чынымы | чыныңды / чыныңы | чыныңызды | чынысын | чыныбызды | чыныңарды | чыныңыздарды | чынысын |
| Местный | чынымда | чыныңда | чыныңызда | чынысында | чыныбызда | чыныңарда | чыныңыздарда | чынысында |
| Исходный | чынымдан / чыныман | чыныңдан / чыныңан | чыныңыздан | чынысынан | чыныбыздан | чыныңардан | чыныңыздардан | чынысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чыныларым | чыныларың | чыныларыңыз | чынылары | чыныларыбыз | чыныларыңар | чыныларыңыздар | чынылары |
| Родительный | чыныларымдын / чыныларымын | чыныларыңдын / чыныларыңын | чыныларыңыздын | чыныларынын | чыныларыбыздын | чыныларыңардын | чыныларыңыздардын | чыныларынын |
| Дательный | чыныларыма | чыныларыңа | чыныларыңызга | чыныларына | чыныларыбызга | чыныларыңарга | чыныларыңыздарга | чыныларына |
| Винительный | чыныларымды / чыныларымы | чыныларыңды / чыныларыңы | чыныларыңызды | чыныларын | чыныларыбызды | чыныларыңарды | чыныларыңыздарды | чыныларын |
| Местный | чыныларымда | чыныларыңда | чыныларыңызда | чыныларында | чыныларыбызда | чыныларыңарда | чыныларыңыздарда | чыныларында |
| Исходный | чыныларымдан / чыныларыман | чыныларыңдан / чыныларыңан | чыныларыңыздан | чыныларынан | чыныларыбыздан | чыныларыңардан | чыныларыңыздардан | чыныларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чынымын | чыныбыз |
| 2е лицо | чынысың | чынысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чынысыз | чынысыздар |
| местный · 1е лицо | чыныдамын | чыныдабыз |
| местный · 2е лицо | чыныдасың | чыныдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чыныдасыз | чыныдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чыныданмын | чыныданбыз |
| исходный · 2е лицо | чыныдансың | чыныдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чыныдансыз | чыныдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | чыныраак |