Морфология › чыр
чыр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чыр | чырлар |
| Родительный | чырдын | чырлардын |
| Дательный | чырга | чырларга |
| Винительный | чырды | чырларды |
| Местный | чырда | чырларда |
| Исходный | чырдан | чырлардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чырым | чырларым |
| ты | чырың | чырларың |
| Вы | чырыңыз | чырларыңыз |
| он, она | чыры | чырлары |
| мы | чырыбыз | чырларыбыз |
| вы | чырыңар | чырларыңар |
| Вы (мн.) | чырыңыздар | чырларыңыздар |
| они | чыры | чырлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чырдыкы | чырлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чырым | чырың | чырыңыз | чыры | чырыбыз | чырыңар | чырыңыздар | чыры |
| Родительный | чырымдын / чырымын | чырыңдын / чырыңын | чырыңыздын | чырынын | чырыбыздын | чырыңардын | чырыңыздардын | чырынын |
| Дательный | чырыма | чырыңа | чырыңызга | чырына | чырыбызга | чырыңарга | чырыңыздарга | чырына |
| Винительный | чырымды / чырымы | чырыңды / чырыңы | чырыңызды | чырын | чырыбызды | чырыңарды | чырыңыздарды | чырын |
| Местный | чырымда | чырыңда | чырыңызда | чырында | чырыбызда | чырыңарда | чырыңыздарда | чырында |
| Исходный | чырымдан / чырыман | чырыңдан / чырыңан | чырыңыздан | чырынан | чырыбыздан | чырыңардан | чырыңыздардан | чырынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чырларым | чырларың | чырларыңыз | чырлары | чырларыбыз | чырларыңар | чырларыңыздар | чырлары |
| Родительный | чырларымдын / чырларымын | чырларыңдын / чырларыңын | чырларыңыздын | чырларынын | чырларыбыздын | чырларыңардын | чырларыңыздардын | чырларынын |
| Дательный | чырларыма | чырларыңа | чырларыңызга | чырларына | чырларыбызга | чырларыңарга | чырларыңыздарга | чырларына |
| Винительный | чырларымды / чырларымы | чырларыңды / чырларыңы | чырларыңызды | чырларын | чырларыбызды | чырларыңарды | чырларыңыздарды | чырларын |
| Местный | чырларымда | чырларыңда | чырларыңызда | чырларында | чырларыбызда | чырларыңарда | чырларыңыздарда | чырларында |
| Исходный | чырларымдан / чырларыман | чырларыңдан / чырларыңан | чырларыңыздан | чырларынан | чырларыбыздан | чырларыңардан | чырларыңыздардан | чырларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чырмын | чырбыз |
| 2е лицо | чырсың | чырсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чырсыз | чырсыздар |
| местный · 1е лицо | чырдамын | чырдабыз |
| местный · 2е лицо | чырдасың | чырдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чырдасыз | чырдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чырданмын | чырданбыз |
| исходный · 2е лицо | чырдансың | чырдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чырдансыз | чырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | чыр | чырлар |
| Родительный | чырдын | чырлардын |
| Дательный | чырга | чырларга |
| Винительный | чырды | чырларды |
| Местный | чырда | чырларда |
| Исходный | чырдан | чырлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | чырым | чырларым |
| ты | чырың | чырларың |
| Вы | чырыңыз | чырларыңыз |
| он, она | чыры | чырлары |
| мы | чырыбыз | чырларыбыз |
| вы | чырыңар | чырларыңар |
| Вы (мн.) | чырыңыздар | чырларыңыздар |
| они | чыры | чырлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | чырдыкы | чырлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чырым | чырың | чырыңыз | чыры | чырыбыз | чырыңар | чырыңыздар | чыры |
| Родительный | чырымдын / чырымын | чырыңдын / чырыңын | чырыңыздын | чырынын | чырыбыздын | чырыңардын | чырыңыздардын | чырынын |
| Дательный | чырыма | чырыңа | чырыңызга | чырына | чырыбызга | чырыңарга | чырыңыздарга | чырына |
| Винительный | чырымды / чырымы | чырыңды / чырыңы | чырыңызды | чырын | чырыбызды | чырыңарды | чырыңыздарды | чырын |
| Местный | чырымда | чырыңда | чырыңызда | чырында | чырыбызда | чырыңарда | чырыңыздарда | чырында |
| Исходный | чырымдан / чырыман | чырыңдан / чырыңан | чырыңыздан | чырынан | чырыбыздан | чырыңардан | чырыңыздардан | чырынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | чырларым | чырларың | чырларыңыз | чырлары | чырларыбыз | чырларыңар | чырларыңыздар | чырлары |
| Родительный | чырларымдын / чырларымын | чырларыңдын / чырларыңын | чырларыңыздын | чырларынын | чырларыбыздын | чырларыңардын | чырларыңыздардын | чырларынын |
| Дательный | чырларыма | чырларыңа | чырларыңызга | чырларына | чырларыбызга | чырларыңарга | чырларыңыздарга | чырларына |
| Винительный | чырларымды / чырларымы | чырларыңды / чырларыңы | чырларыңызды | чырларын | чырларыбызды | чырларыңарды | чырларыңыздарды | чырларын |
| Местный | чырларымда | чырларыңда | чырларыңызда | чырларында | чырларыбызда | чырларыңарда | чырларыңыздарда | чырларында |
| Исходный | чырларымдан / чырларыман | чырларыңдан / чырларыңан | чырларыңыздан | чырларынан | чырларыбыздан | чырларыңардан | чырларыңыздардан | чырларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | чырмын | чырбыз |
| 2е лицо | чырсың | чырсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | чырсыз | чырсыздар |
| местный · 1е лицо | чырдамын | чырдабыз |
| местный · 2е лицо | чырдасың | чырдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | чырдасыз | чырдасыздар |
| исходный · 1е лицо | чырданмын | чырданбыз |
| исходный · 2е лицо | чырдансың | чырдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | чырдансыз | чырдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | чырыраак |