Морфология › дүрбү
дүрбү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | дүрбү | дүрбүлөр |
| Родительный | дүрбүнүн | дүрбүлөрдүн |
| Дательный | дүрбүгө | дүрбүлөргө |
| Винительный | дүрбүнү | дүрбүлөрдү |
| Местный | дүрбүдө | дүрбүлөрдө |
| Исходный | дүрбүдөн | дүрбүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | дүрбүм | дүрбүлөрүм |
| ты | дүрбүң | дүрбүлөрүң |
| Вы | дүрбүңүз | дүрбүлөрүңүз |
| он, она | дүрбүсү | дүрбүлөрү |
| мы | дүрбүбүз | дүрбүлөрүбүз |
| вы | дүрбүңөр | дүрбүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | дүрбүңүздөр | дүрбүлөрүңүздөр |
| они | дүрбүсү | дүрбүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | дүрбүнүкү | дүрбүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | дүрбүм | дүрбүң | дүрбүңүз | дүрбүсү | дүрбүбүз | дүрбүңөр | дүрбүңүздөр | дүрбүсү |
| Родительный | дүрбүмдүн / дүрбүмүн | дүрбүңдүн / дүрбүңүн | дүрбүңүздүн | дүрбүсүнүн | дүрбүбүздүн | дүрбүңөрдүн | дүрбүңүздөрдүн | дүрбүсүнүн |
| Дательный | дүрбүмө | дүрбүңө | дүрбүңүзгө | дүрбүсүнө | дүрбүбүзгө | дүрбүңөргө | дүрбүңүздөргө | дүрбүсүнө |
| Винительный | дүрбүмдү / дүрбүмү | дүрбүңдү / дүрбүңү | дүрбүңүздү | дүрбүсүн | дүрбүбүздү | дүрбүңөрдү | дүрбүңүздөрдү | дүрбүсүн |
| Местный | дүрбүмдө | дүрбүңдө | дүрбүңүздө | дүрбүсүндө | дүрбүбүздө | дүрбүңөрдө | дүрбүңүздөрдө | дүрбүсүндө |
| Исходный | дүрбүмдөн / дүрбүмөн | дүрбүңдөн / дүрбүңөн | дүрбүңүздөн | дүрбүсүнөн | дүрбүбүздөн | дүрбүңөрдөн | дүрбүңүздөрдөн | дүрбүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | дүрбүлөрүм | дүрбүлөрүң | дүрбүлөрүңүз | дүрбүлөрү | дүрбүлөрүбүз | дүрбүлөрүңөр | дүрбүлөрүңүздөр | дүрбүлөрү |
| Родительный | дүрбүлөрүмдүн / дүрбүлөрүмүн | дүрбүлөрүңдүн / дүрбүлөрүңүн | дүрбүлөрүңүздүн | дүрбүлөрүнүн | дүрбүлөрүбүздүн | дүрбүлөрүңөрдүн | дүрбүлөрүңүздөрдүн | дүрбүлөрүнүн |
| Дательный | дүрбүлөрүмө | дүрбүлөрүңө | дүрбүлөрүңүзгө | дүрбүлөрүнө | дүрбүлөрүбүзгө | дүрбүлөрүңөргө | дүрбүлөрүңүздөргө | дүрбүлөрүнө |
| Винительный | дүрбүлөрүмдү / дүрбүлөрүмү | дүрбүлөрүңдү / дүрбүлөрүңү | дүрбүлөрүңүздү | дүрбүлөрүн | дүрбүлөрүбүздү | дүрбүлөрүңөрдү | дүрбүлөрүңүздөрдү | дүрбүлөрүн |
| Местный | дүрбүлөрүмдө | дүрбүлөрүңдө | дүрбүлөрүңүздө | дүрбүлөрүндө | дүрбүлөрүбүздө | дүрбүлөрүңөрдө | дүрбүлөрүңүздөрдө | дүрбүлөрүндө |
| Исходный | дүрбүлөрүмдөн / дүрбүлөрүмөн | дүрбүлөрүңдөн / дүрбүлөрүңөн | дүрбүлөрүңүздөн | дүрбүлөрүнөн | дүрбүлөрүбүздөн | дүрбүлөрүңөрдөн | дүрбүлөрүңүздөрдөн | дүрбүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | дүрбүмүн | дүрбүбүз |
| 2е лицо | дүрбүсүң | дүрбүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | дүрбүсүз | дүрбүсүздөр |
| местный · 1е лицо | дүрбүдөмүн | дүрбүдөбүз |
| местный · 2е лицо | дүрбүдөсүң | дүрбүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | дүрбүдөсүз | дүрбүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | дүрбүдөнмүн | дүрбүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | дүрбүдөнсүң | дүрбүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | дүрбүдөнсүз | дүрбүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
дүрбү-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | дүрбүймүн / дүрбүйм | дүрбүйсүң | дүрбүйсүз | дүрбүйт | дүрбүйбүз | дүрбүйсүңөр | дүрбүйсүздөр | дүрбүшөт / дүрбүйт |
| Прошедшее определенное время | дүрбүдүм | дүрбүдүң | дүрбүдүңүз | дүрбүдү | дүрбүдүк | дүрбүдүңөр | дүрбүдүңүздөр | дүрбүштү / дүрбүдү |
| Прошедщее неопределенное время | дүрбүгөнмүн / дүрбүгөмүн / дүрбүгөм | дүрбүгөнсүң | дүрбүгөнсүз | дүрбүгөн | дүрбүгөнбүз | дүрбүгөнсүңөр | дүрбүгөнсүздөр | дүрбүгөн |
| Прошедшее субъективное время | дүрбүптүрмүн / дүрбүпмүн | дүрбүптүрсүң / дүрбүпсүң | дүрбүптүрсүз / дүрбүпсүз | дүрбүптүр | дүрбүптүрбүз / дүрбүппүз | дүрбүптүрсүңөр / дүрбүпсүңөр | дүрбүптүрсүздөр / дүрбүпсүздөр | дүрбүшүптүр / дүрбүптүр |
| Прошедшее длительное | дүрбүчүмүн | дүрбүчүсүң | дүрбүчүсүз | дүрбүчү | дүрбүчүбүз | дүрбүчүсүңөр | дүрбүчүсүздөр | дүрбүчү |
| Неопределенное будущее время | дүрбүүрмүн / дүрбүрмүн | дүрбүүрсүң / дүрбүрсүң | дүрбүүрсүз / дүрбүрсүз | дүрбүүр / дүрбүр | дүрбүүрбүз / дүрбүрбүз | дүрбүүрсүңөр / дүрбүрсүңөр | дүрбүүрсүздөр / дүрбүрсүздөр | дүрбүүр / дүрбүр |
| Условное наклонение | дүрбүсөм | дүрбүсөң | дүрбүсөңүз | дүрбүсө | дүрбүсөк | дүрбүсөңөр | дүрбүсөңүздөр | дүрбүшсө / дүрбүсө |
| Желательное наклонение | дүрбүгүм | дүрбүгүң | дүрбүгүңүз | дүрбүгүсү | дүрбүгүбүз | дүрбүгүңөр | дүрбүгүңүздөр | дүрбүгүсү |
| Повелительное наклонение | дүрбүйүн | дүрбү | дүрбүңүз | дүрбүсүн | дүрбүйлү | дүрбүгүлө | дүрбүңүздөр | дүрбүсүн |
| Наклонение намерения | дүрбүмөкчүмүн / дүрбүмөкмүн | дүрбүмөкчүсүң / дүрбүмөксүң | дүрбүмөкчүсүз / дүрбүмөксүз | дүрбүмөкчү / дүрбүмөк | дүрбүмөкчүбүз / дүрбүмөкпүз | дүрбүмөкчүсүңөр / дүрбүмөксүңөр | дүрбүмөкчүсүздөр / дүрбүмөксүздөр | дүрбүмөкчү / дүрбүмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | дүрбүбөймүн / дүрбүбөйм | дүрбүбөйсүң | дүрбүбөйсүз | дүрбүбөйт | дүрбүбөйбүз | дүрбүбөйсүңөр | дүрбүбөйсүздөр | дүрбүшпөйт / дүрбүбөйт |
| Прошедшее определенное время | дүрбүбөдүм | дүрбүбөдүң | дүрбүбөдүңүз | дүрбүбөдү | дүрбүбөдүк | дүрбүбөдүңөр | дүрбүбөдүңүздөр | дүрбүшпөдү / дүрбүбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | дүрбүбөгөнмүн | дүрбүбөгөнсүң | дүрбүбөгөнсүз | дүрбүбөгөн | дүрбүбөгөнбүз | дүрбүбөгөнсүңөр | дүрбүбөгөнсүздөр | дүрбүбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | дүрбүбөптүрмүн | дүрбүбөптүрсүң | дүрбүбөптүрсүз | дүрбүбөптүр | дүрбүбөптүрбүз | дүрбүбөптүрсүңөр | дүрбүбөптүрсүздөр | дүрбүбөптүр |
| Неопределенное будущее время | дүрбүбөсмүн | дүрбүбөссүң | дүрбүбөссүз | дүрбүбөс | дүрбүбөспүз | — | — | дүрбүбөс |
| Условное наклонение | дүрбүбөсөм | дүрбүбөсөң | дүрбүбөсөңүз | дүрбүбөсө | дүрбүбөсөк | дүрбүбөсөңөр | дүрбүбөсөңүздөр | дүрбүшпөсө / дүрбүбөсө |
| Повелительное наклонение | дүрбүбөйүн | дүрбүбө | дүрбүбөңүз | дүрбүбөсүн | дүрбүбөйлү | дүрбүбөгүлө | дүрбүбөңүздөр | дүрбүбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | дүрбүү |
| -ыш | дүрбүш |
| -мак | дүрбүмөк |
| -май | дүрбүмөй |
| -баш | дүрбүбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | дүрбүгөн |
| -ар | дүрбүүр / дүрбүр |
| -бас | дүрбүбөс |
| -уучу | дүрбүүчү |
| -чу | дүрбүчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | дүрбүй |
| -ып | дүрбүп |
| -ганы | дүрбүгөнү |
| -ганча | дүрбүгөнчө |
| -гыча | дүрбүгүчө |
| -майынча | дүрбүмөйүнчө |