Морфология › ий
ий
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ий | ийлер |
| Родительный | ийдин | ийлердин |
| Дательный | ийге | ийлерге |
| Винительный | ийди | ийлерди |
| Местный | ийде | ийлерде |
| Исходный | ийден | ийлерден |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ийим | ийлерим |
| ты | ийиң | ийлериң |
| Вы | ийиңиз | ийлериңиз |
| он, она | ийи | ийлери |
| мы | ийибиз | ийлерибиз |
| вы | ийиңер | ийлериңер |
| Вы (мн.) | ийиңиздер | ийлериңиздер |
| они | ийи | ийлери |
| общая принадлежность (-ныкы) | ийдики | ийлердики |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийим | ийиң | ийиңиз | ийи | ийибиз | ийиңер | ийиңиздер | ийи |
| Родительный | ийимдин / ийимин | ийиңдин / ийиңин | ийиңиздин | ийинин | ийибиздин | ийиңердин | ийиңиздердин | ийинин |
| Дательный | ийиме | ийиңе | ийиңизге | ийине | ийибизге | ийиңерге | ийиңиздерге | ийине |
| Винительный | ийимди / ийими | ийиңди / ийиңи | ийиңизди | ийин | ийибизди | ийиңерди | ийиңиздерди | ийин |
| Местный | ийимде | ийиңде | ийиңизде | ийинде | ийибизде | ийиңерде | ийиңиздерде | ийинде |
| Исходный | ийимден / ийимен | ийиңден / ийиңен | ийиңизден | ийинен | ийибизден | ийиңерден | ийиңиздерден | ийинен |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийлерим | ийлериң | ийлериңиз | ийлери | ийлерибиз | ийлериңер | ийлериңиздер | ийлери |
| Родительный | ийлеримдин / ийлеримин | ийлериңдин / ийлериңин | ийлериңиздин | ийлеринин | ийлерибиздин | ийлериңердин | ийлериңиздердин | ийлеринин |
| Дательный | ийлериме | ийлериңе | ийлериңизге | ийлерине | ийлерибизге | ийлериңерге | ийлериңиздерге | ийлерине |
| Винительный | ийлеримди / ийлерими | ийлериңди / ийлериңи | ийлериңизди | ийлерин | ийлерибизди | ийлериңерди | ийлериңиздерди | ийлерин |
| Местный | ийлеримде | ийлериңде | ийлериңизде | ийлеринде | ийлерибизде | ийлериңерде | ийлериңиздерде | ийлеринде |
| Исходный | ийлеримден / ийлеримен | ийлериңден / ийлериңен | ийлериңизден | ийлеринен | ийлерибизден | ийлериңерден | ийлериңиздерден | ийлеринен |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | иймин | ийбиз |
| 2е лицо | ийсиң | ийсиңер |
| 2е лицо (веж.форма) | ийсиз | ийсиздер |
| местный · 1е лицо | ийдемин | ийдебиз |
| местный · 2е лицо | ийдесиң | ийдесиңер |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ийдесиз | ийдесиздер |
| исходный · 1е лицо | ийденмин | ийденбиз |
| исходный · 2е лицо | ийденсиң | ийденсиңер |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ийденсиз | ийденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
ий-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | иемин / ием | иесиң | иесиз | иет | иебиз | иесиңер | иесиздер | иет / ийишет |
| Прошедшее определенное время | ийдим | ийдиң | ийдиңиз | ийди | ийдик | ийдиңер | ийдиңиздер | ийди / ийишти |
| Прошедщее неопределенное время | ийгенмин / ийгемин / ийгем | ийгенсиң | ийгенсиз | ийген | ийгенбиз | ийгенсиңер | ийгенсиздер | ийген |
| Прошедшее субъективное время | ийипмин / ийиптирмин | ийиптирсиң / ийипсиң | ийиптирсиз / ийипсиз | ийиптир | ийиптирбиз / ийиппиз | ийиптирсиңер / ийипсиңер | ийиптирсиздер / ийипсиздер | ийиптир / ийишиптир |
| Прошедшее длительное | ийчүмүн | ийчүсүң | ийчүсүз | ийчү | ийчүбүз | ийчүсүңөр | ийчүсүздөр | ийчү |
| Неопределенное будущее время | иермин | иерсиң | иерсиз | иер | иербиз | иерсиңер | иерсиздер | иер |
| Условное наклонение | ийсем | ийсең | ийсеңиз | ийсе | ийсек | ийсеңер | ийсеңиздер | ийсе / ийишсе |
| Желательное наклонение | ийгим | ийгиң | ийгиңиз | ийгиси | ийгибиз | ийгиңер | ийгиңиздер | ийгиси |
| Повелительное наклонение | иейин | ий | ийиңиз | ийсин | иели | ийгиле | ийиңиздер | ийсин |
| Наклонение намерения | иймекчимин / иймекмин | иймекчисиң / иймексиң | иймекчисиз / иймексиз | иймек / иймекчи | иймекчибиз / иймекпиз | иймекчисиңер / иймексиңер | иймекчисиздер / иймексиздер | иймек / иймекчи |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ийбеймин / ийбейм | ийбейсиң | ийбейсиз | ийбейт | ийбейбиз | ийбейсиңер | ийбейсиздер | ийбейт / ийишпейт |
| Прошедшее определенное время | ийбедим | ийбедиң | ийбедиңиз | ийбеди | ийбедик | ийбедиңер | ийбедиңиздер | ийишпеди / ийбеди |
| Прошедщее неопределенное время | ийбегенмин | ийбегенсиң | ийбегенсиз | ийбеген | ийбегенбиз | ийбегенсиңер | ийбегенсиздер | ийбеген |
| Прошедшее субъективное время | ийбептирмин | ийбептирсиң | ийбептирсиз | ийбептир | ийбептирбиз | ийбептирсиңер | ийбептирсиздер | ийбептир |
| Неопределенное будущее время | ийбесмин | ийбессиң | ийбессиз | ийбес | ийбеспиз | — | — | ийбес |
| Условное наклонение | ийбесем | ийбесең | ийбесеңиз | ийбесе | ийбесек | ийбесеңер | ийбесеңиздер | ийбесе / ийишпесе |
| Повелительное наклонение | ийбейин | ийбе | ийбеңиз | ийбесин | ийбейли | ийбегиле | ийбеңиздер | ийбесин |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | ийүү |
| -ыш | ийиш |
| -мак | иймек |
| -май | иймей |
| -баш | ийбеш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | ийген |
| -ар | иер |
| -бас | ийбес |
| -уучу | ийүүчү |
| -чу | ийчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | ие |
| -ып | ийип |
| -ганы | ийгени |
| -ганча | ийгенче |
| -гыча | ийгиче |
| -майынча | иймейинче |