Морфология › жаа
жаа
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жаа | жаалар |
| Родительный | жаанын | жаалардын |
| Дательный | жаага | жааларга |
| Винительный | жааны | жааларды |
| Местный | жаада | жааларда |
| Исходный | жаадан | жаалардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жаам | жааларым |
| ты | жааң | жааларың |
| Вы | жааңыз | жааларыңыз |
| он, она | жаасы | жаалары |
| мы | жаабыз | жааларыбыз |
| вы | жааңар | жааларыңар |
| Вы (мн.) | жааңыздар | жааларыңыздар |
| они | жаасы | жаалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жааныкы | жаалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жаам | жааң | жааңыз | жаасы | жаабыз | жааңар | жааңыздар | жаасы |
| Родительный | жаамдын / жаамын | жааңдын / жааңын | жааңыздын | жаасынын | жаабыздын | жааңардын | жааңыздардын | жаасынын |
| Дательный | жаама | жааңа | жааңызга | жаасына | жаабызга | жааңарга | жааңыздарга | жаасына |
| Винительный | жаамды / жаамы | жааңды / жааңы | жааңызды | жаасын | жаабызды | жааңарды | жааңыздарды | жаасын |
| Местный | жаамда | жааңда | жааңызда | жаасында | жаабызда | жааңарда | жааңыздарда | жаасында |
| Исходный | жаамдан / жааман | жааңдан / жааңан | жааңыздан | жаасынан | жаабыздан | жааңардан | жааңыздардан | жаасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жааларым | жааларың | жааларыңыз | жаалары | жааларыбыз | жааларыңар | жааларыңыздар | жаалары |
| Родительный | жааларымдын / жааларымын | жааларыңдын / жааларыңын | жааларыңыздын | жааларынын | жааларыбыздын | жааларыңардын | жааларыңыздардын | жааларынын |
| Дательный | жааларыма | жааларыңа | жааларыңызга | жааларына | жааларыбызга | жааларыңарга | жааларыңыздарга | жааларына |
| Винительный | жааларымды / жааларымы | жааларыңды / жааларыңы | жааларыңызды | жааларын | жааларыбызды | жааларыңарды | жааларыңыздарды | жааларын |
| Местный | жааларымда | жааларыңда | жааларыңызда | жааларында | жааларыбызда | жааларыңарда | жааларыңыздарда | жааларында |
| Исходный | жааларымдан / жааларыман | жааларыңдан / жааларыңан | жааларыңыздан | жааларынан | жааларыбыздан | жааларыңардан | жааларыңыздардан | жааларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жаамын | жаабыз |
| 2е лицо | жаасың | жаасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жаасыз | жаасыздар |
| местный · 1е лицо | жаадамын | жаадабыз |
| местный · 2е лицо | жаадасың | жаадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жаадасыз | жаадасыздар |
| исходный · 1е лицо | жааданмын | жааданбыз |
| исходный · 2е лицо | жаадансың | жаадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жаадансыз | жаадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
жаа-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жааймын / жаайм | жаайсың | жаайсыз | жаайт | жаайбыз | жаайсыңар | жаайсыздар | жаайт / жаашат |
| Прошедшее определенное время | жаадым | жаадың | жаадыңыз | жаады | жаадык | жаадыңар | жаадыңыздар | жаады / жаашты |
| Прошедщее неопределенное время | жааганмын / жаагамын / жаагам | жаагансың | жаагансыз | жааган | жааганбыз | жаагансыңар | жаагансыздар | жааган |
| Прошедшее субъективное время | жааптырмын / жаапмын | жааптырсың / жаапсың | жааптырсыз / жаапсыз | жааптыр | жааптырбыз / жааппыз | жааптырсыңар / жаапсыңар | жааптырсыздар / жаапсыздар | жааптыр / жаашыптыр |
| Прошедшее длительное | жаачумун | жаачусуң | жаачусуз | жаачу | жаачубуз | жаачусуңар | жаачусуздар | жаачу |
| Неопределенное будущее время | жааармын / жаармын | жааарсың / жаарсың | жааарсыз / жаарсыз | жааар / жаар | жааарбыз / жаарбыз | жааарсыңар / жаарсыңар | жааарсыздар / жаарсыздар | жааар / жаар |
| Условное наклонение | жаасам | жаасаң | жаасаңыз | жааса | жаасак | жаасаңар | жаасаңыздар | жааса / жаашса |
| Желательное наклонение | жаагым | жаагың | жаагыңыз | жаагысы | жаагыбыз | жаагыңар | жаагыңыздар | жаагысы |
| Повелительное наклонение | жаайын | жаа | жааңыз | жаасын | жаайлы | жаагыла | жааңыздар | жаасын |
| Наклонение намерения | жаамакчымын / жаамакмын | жаамакчысың / жаамаксың | жаамакчысыз / жаамаксыз | жаамакчы / жаамак | жаамакчыбыз / жаамакпыз | жаамакчысыңар / жаамаксыңар | жаамакчысыздар / жаамаксыздар | жаамакчы / жаамак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жаабаймын / жаабайм | жаабайсың | жаабайсыз | жаабайт | жаабайбыз | жаабайсыңар | жаабайсыздар | жаашпайт / жаабайт |
| Прошедшее определенное время | жаабадым | жаабадың | жаабадыңыз | жаабады | жаабадык | жаабадыңар | жаабадыңыздар | жаашпады / жаабады |
| Прошедщее неопределенное время | жаабаганмын | жаабагансың | жаабагансыз | жаабаган | жаабаганбыз | жаабагансыңар | жаабагансыздар | жаабаган |
| Прошедшее субъективное время | жаабаптырмын | жаабаптырсың | жаабаптырсыз | жаабаптыр | жаабаптырбыз | жаабаптырсыңар | жаабаптырсыздар | жаабаптыр |
| Неопределенное будущее время | жаабасмын | жаабассың | жаабассыз | жаабас | жаабаспыз | — | — | жаабас |
| Условное наклонение | жаабасам | жаабасаң | жаабасаңыз | жаабаса | жаабасак | жаабасаңар | жаабасаңыздар | жаашпаса / жаабаса |
| Повелительное наклонение | жаабайын | жааба | жаабаңыз | жаабасын | жаабайлы | жаабагыла | жаабаңыздар | жаабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жаоо |
| -ыш | жааш |
| -мак | жаамак |
| -май | жаамай |
| -баш | жаабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жааган |
| -ар | жааар / жаар |
| -бас | жаабас |
| -уучу | жаоочу |
| -чу | жаачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жаай |
| -ып | жаап |
| -ганы | жааганы |
| -ганча | жааганча |
| -гыча | жаагыча |
| -майынча | жаамайынча |