Морфология › жаан
жаан
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жаан | жаандар |
| Родительный | жаандын | жаандардын |
| Дательный | жаанга | жаандарга |
| Винительный | жаанды | жаандарды |
| Местный | жаанда | жаандарда |
| Исходный | жаандан | жаандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жааным | жаандарым |
| ты | жааның | жаандарың |
| Вы | жааныңыз | жаандарыңыз |
| он, она | жааны | жаандары |
| мы | жааныбыз | жаандарыбыз |
| вы | жааныңар | жаандарыңар |
| Вы (мн.) | жааныңыздар | жаандарыңыздар |
| они | жааны | жаандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жаандыкы | жаандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жааным | жааның | жааныңыз | жааны | жааныбыз | жааныңар | жааныңыздар | жааны |
| Родительный | жаанымдын / жаанымын | жааныңдын / жааныңын | жааныңыздын | жаанынын | жааныбыздын | жааныңардын | жааныңыздардын | жаанынын |
| Дательный | жааныма | жааныңа | жааныңызга | жаанына | жааныбызга | жааныңарга | жааныңыздарга | жаанына |
| Винительный | жаанымды / жаанымы | жааныңды / жааныңы | жааныңызды | жаанын | жааныбызды | жааныңарды | жааныңыздарды | жаанын |
| Местный | жаанымда | жааныңда | жааныңызда | жаанында | жааныбызда | жааныңарда | жааныңыздарда | жаанында |
| Исходный | жаанымдан / жааныман | жааныңдан / жааныңан | жааныңыздан | жаанынан | жааныбыздан | жааныңардан | жааныңыздардан | жаанынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жаандарым | жаандарың | жаандарыңыз | жаандары | жаандарыбыз | жаандарыңар | жаандарыңыздар | жаандары |
| Родительный | жаандарымдын / жаандарымын | жаандарыңдын / жаандарыңын | жаандарыңыздын | жаандарынын | жаандарыбыздын | жаандарыңардын | жаандарыңыздардын | жаандарынын |
| Дательный | жаандарыма | жаандарыңа | жаандарыңызга | жаандарына | жаандарыбызга | жаандарыңарга | жаандарыңыздарга | жаандарына |
| Винительный | жаандарымды / жаандарымы | жаандарыңды / жаандарыңы | жаандарыңызды | жаандарын | жаандарыбызды | жаандарыңарды | жаандарыңыздарды | жаандарын |
| Местный | жаандарымда | жаандарыңда | жаандарыңызда | жаандарында | жаандарыбызда | жаандарыңарда | жаандарыңыздарда | жаандарында |
| Исходный | жаандарымдан / жаандарыман | жаандарыңдан / жаандарыңан | жаандарыңыздан | жаандарынан | жаандарыбыздан | жаандарыңардан | жаандарыңыздардан | жаандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жаанмын | жаанбыз |
| 2е лицо | жаансың | жаансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жаансыз | жаансыздар |
| местный · 1е лицо | жаандамын | жаандабыз |
| местный · 2е лицо | жаандасың | жаандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жаандасыз | жаандасыздар |
| исходный · 1е лицо | жаанданмын | жаанданбыз |
| исходный · 2е лицо | жаандансың | жаандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жаандансыз | жаандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
жаан-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жаанамын / жаанам | жаанасың | жаанасыз | жаанат | жаанабыз | жаанасыңар | жаанасыздар | жаанышат / жаанат |
| Прошедшее определенное время | жаандым | жаандың | жаандыңыз | жаанды | жаандык | жаандыңар | жаандыңыздар | жаанды / жаанышты |
| Прошедщее неопределенное время | жаанганмын / жаангамын / жаангам | жаангансың | жаангансыз | жаанган | жаанганбыз | жаангансыңар | жаангансыздар | жаанган |
| Прошедшее субъективное время | жааныптырмын / жааныпмын | жааныптырсың / жааныпсың | жааныптырсыз / жааныпсыз | жааныптыр | жааныптырбыз / жааныппыз | жааныптырсыңар / жааныпсыңар | жааныптырсыздар / жааныпсыздар | жаанышыптыр / жааныптыр |
| Прошедшее длительное | жаанчумун | жаанчусуң | жаанчусуз | жаанчу | жаанчубуз | жаанчусуңар | жаанчусуздар | жаанчу |
| Неопределенное будущее время | жаанармын | жаанарсың | жаанарсыз | жаанар | жаанарбыз | жаанарсыңар | жаанарсыздар | жаанар |
| Условное наклонение | жаансам | жаансаң | жаансаңыз | жаанса | жаансак | жаансаңар | жаансаңыздар | жаанышса / жаанса |
| Желательное наклонение | жаангым | жаангың | жаангыңыз | жаангысы | жаангыбыз | жаангыңар | жаангыңыздар | жаангысы |
| Повелительное наклонение | жаанайын | жаан | жааныңыз | жаансын | жааналы | жаангыла | жааныңыздар | жаансын |
| Наклонение намерения | жаанмакчымын / жаанмакмын | жаанмакчысың / жаанмаксың | жаанмакчысыз / жаанмаксыз | жаанмакчы / жаанмак | жаанмакчыбыз / жаанмакпыз | жаанмакчысыңар / жаанмаксыңар | жаанмакчысыздар / жаанмаксыздар | жаанмакчы / жаанмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жаанбаймын / жаанбайм | жаанбайсың | жаанбайсыз | жаанбайт | жаанбайбыз | жаанбайсыңар | жаанбайсыздар | жаанышпайт / жаанбайт |
| Прошедшее определенное время | жаанбадым | жаанбадың | жаанбадыңыз | жаанбады | жаанбадык | жаанбадыңар | жаанбадыңыздар | жаанышпады / жаанбады |
| Прошедщее неопределенное время | жаанбаганмын | жаанбагансың | жаанбагансыз | жаанбаган | жаанбаганбыз | жаанбагансыңар | жаанбагансыздар | жаанбаган |
| Прошедшее субъективное время | жаанбаптырмын | жаанбаптырсың | жаанбаптырсыз | жаанбаптыр | жаанбаптырбыз | жаанбаптырсыңар | жаанбаптырсыздар | жаанбаптыр |
| Неопределенное будущее время | жаанбасмын | жаанбассың | жаанбассыз | жаанбас | жаанбаспыз | — | — | жаанбас |
| Условное наклонение | жаанбасам | жаанбасаң | жаанбасаңыз | жаанбаса | жаанбасак | жаанбасаңар | жаанбасаңыздар | жаанышпаса / жаанбаса |
| Повелительное наклонение | жаанбайын | жаанба | жаанбаңыз | жаанбасын | жаанбайлы | жаанбагыла | жаанбаңыздар | жаанбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жаануу |
| -ыш | жааныш |
| -мак | жаанмак |
| -май | жаанмай |
| -баш | жаанбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жаанган |
| -ар | жаанар |
| -бас | жаанбас |
| -уучу | жаануучу |
| -чу | жаанчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жаана |
| -ып | жаанып |
| -ганы | жаанганы |
| -ганча | жаанганча |
| -гыча | жаангыча |
| -майынча | жаанмайынча |