Морфология › жалаң
жалаң
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жалаң | жалаңдар |
| Родительный | жалаңдын | жалаңдардын |
| Дательный | жалаңга | жалаңдарга |
| Винительный | жалаңды | жалаңдарды |
| Местный | жалаңда | жалаңдарда |
| Исходный | жалаңдан | жалаңдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жалаңым | жалаңдарым |
| ты | жалаңың | жалаңдарың |
| Вы | жалаңыңыз | жалаңдарыңыз |
| он, она | жалаңы | жалаңдары |
| мы | жалаңыбыз | жалаңдарыбыз |
| вы | жалаңыңар | жалаңдарыңар |
| Вы (мн.) | жалаңыңыздар | жалаңдарыңыздар |
| они | жалаңы | жалаңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жалаңдыкы | жалаңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жалаңым | жалаңың | жалаңыңыз | жалаңы | жалаңыбыз | жалаңыңар | жалаңыңыздар | жалаңы |
| Родительный | жалаңымдын / жалаңымын | жалаңыңдын / жалаңыңын | жалаңыңыздын | жалаңынын | жалаңыбыздын | жалаңыңардын | жалаңыңыздардын | жалаңынын |
| Дательный | жалаңыма | жалаңыңа | жалаңыңызга | жалаңына | жалаңыбызга | жалаңыңарга | жалаңыңыздарга | жалаңына |
| Винительный | жалаңымды / жалаңымы | жалаңыңды / жалаңыңы | жалаңыңызды | жалаңын | жалаңыбызды | жалаңыңарды | жалаңыңыздарды | жалаңын |
| Местный | жалаңымда | жалаңыңда | жалаңыңызда | жалаңында | жалаңыбызда | жалаңыңарда | жалаңыңыздарда | жалаңында |
| Исходный | жалаңымдан / жалаңыман | жалаңыңдан / жалаңыңан | жалаңыңыздан | жалаңынан | жалаңыбыздан | жалаңыңардан | жалаңыңыздардан | жалаңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жалаңдарым | жалаңдарың | жалаңдарыңыз | жалаңдары | жалаңдарыбыз | жалаңдарыңар | жалаңдарыңыздар | жалаңдары |
| Родительный | жалаңдарымдын / жалаңдарымын | жалаңдарыңдын / жалаңдарыңын | жалаңдарыңыздын | жалаңдарынын | жалаңдарыбыздын | жалаңдарыңардын | жалаңдарыңыздардын | жалаңдарынын |
| Дательный | жалаңдарыма | жалаңдарыңа | жалаңдарыңызга | жалаңдарына | жалаңдарыбызга | жалаңдарыңарга | жалаңдарыңыздарга | жалаңдарына |
| Винительный | жалаңдарымды / жалаңдарымы | жалаңдарыңды / жалаңдарыңы | жалаңдарыңызды | жалаңдарын | жалаңдарыбызды | жалаңдарыңарды | жалаңдарыңыздарды | жалаңдарын |
| Местный | жалаңдарымда | жалаңдарыңда | жалаңдарыңызда | жалаңдарында | жалаңдарыбызда | жалаңдарыңарда | жалаңдарыңыздарда | жалаңдарында |
| Исходный | жалаңдарымдан / жалаңдарыман | жалаңдарыңдан / жалаңдарыңан | жалаңдарыңыздан | жалаңдарынан | жалаңдарыбыздан | жалаңдарыңардан | жалаңдарыңыздардан | жалаңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жалаңмын | жалаңбыз |
| 2е лицо | жалаңсың | жалаңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жалаңсыз | жалаңсыздар |
| местный · 1е лицо | жалаңдамын | жалаңдабыз |
| местный · 2е лицо | жалаңдасың | жалаңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жалаңдасыз | жалаңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жалаңданмын | жалаңданбыз |
| исходный · 2е лицо | жалаңдансың | жалаңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жалаңдансыз | жалаңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жалаң | жалаңдар |
| Родительный | жалаңдын | жалаңдардын |
| Дательный | жалаңга | жалаңдарга |
| Винительный | жалаңды | жалаңдарды |
| Местный | жалаңда | жалаңдарда |
| Исходный | жалаңдан | жалаңдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жалаңым | жалаңдарым |
| ты | жалаңың | жалаңдарың |
| Вы | жалаңыңыз | жалаңдарыңыз |
| он, она | жалаңы | жалаңдары |
| мы | жалаңыбыз | жалаңдарыбыз |
| вы | жалаңыңар | жалаңдарыңар |
| Вы (мн.) | жалаңыңыздар | жалаңдарыңыздар |
| они | жалаңы | жалаңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жалаңдыкы | жалаңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жалаңым | жалаңың | жалаңыңыз | жалаңы | жалаңыбыз | жалаңыңар | жалаңыңыздар | жалаңы |
| Родительный | жалаңымдын / жалаңымын | жалаңыңдын / жалаңыңын | жалаңыңыздын | жалаңынын | жалаңыбыздын | жалаңыңардын | жалаңыңыздардын | жалаңынын |
| Дательный | жалаңыма | жалаңыңа | жалаңыңызга | жалаңына | жалаңыбызга | жалаңыңарга | жалаңыңыздарга | жалаңына |
| Винительный | жалаңымды / жалаңымы | жалаңыңды / жалаңыңы | жалаңыңызды | жалаңын | жалаңыбызды | жалаңыңарды | жалаңыңыздарды | жалаңын |
| Местный | жалаңымда | жалаңыңда | жалаңыңызда | жалаңында | жалаңыбызда | жалаңыңарда | жалаңыңыздарда | жалаңында |
| Исходный | жалаңымдан / жалаңыман | жалаңыңдан / жалаңыңан | жалаңыңыздан | жалаңынан | жалаңыбыздан | жалаңыңардан | жалаңыңыздардан | жалаңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жалаңдарым | жалаңдарың | жалаңдарыңыз | жалаңдары | жалаңдарыбыз | жалаңдарыңар | жалаңдарыңыздар | жалаңдары |
| Родительный | жалаңдарымдын / жалаңдарымын | жалаңдарыңдын / жалаңдарыңын | жалаңдарыңыздын | жалаңдарынын | жалаңдарыбыздын | жалаңдарыңардын | жалаңдарыңыздардын | жалаңдарынын |
| Дательный | жалаңдарыма | жалаңдарыңа | жалаңдарыңызга | жалаңдарына | жалаңдарыбызга | жалаңдарыңарга | жалаңдарыңыздарга | жалаңдарына |
| Винительный | жалаңдарымды / жалаңдарымы | жалаңдарыңды / жалаңдарыңы | жалаңдарыңызды | жалаңдарын | жалаңдарыбызды | жалаңдарыңарды | жалаңдарыңыздарды | жалаңдарын |
| Местный | жалаңдарымда | жалаңдарыңда | жалаңдарыңызда | жалаңдарында | жалаңдарыбызда | жалаңдарыңарда | жалаңдарыңыздарда | жалаңдарында |
| Исходный | жалаңдарымдан / жалаңдарыман | жалаңдарыңдан / жалаңдарыңан | жалаңдарыңыздан | жалаңдарынан | жалаңдарыбыздан | жалаңдарыңардан | жалаңдарыңыздардан | жалаңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жалаңмын | жалаңбыз |
| 2е лицо | жалаңсың | жалаңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жалаңсыз | жалаңсыздар |
| местный · 1е лицо | жалаңдамын | жалаңдабыз |
| местный · 2е лицо | жалаңдасың | жалаңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жалаңдасыз | жалаңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жалаңданмын | жалаңданбыз |
| исходный · 2е лицо | жалаңдансың | жалаңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жалаңдансыз | жалаңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жалаңыраак |