Морфология › күзөтчү
күзөтчү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | күзөтчү | күзөтчүлөр |
| Родительный | күзөтчүнүн | күзөтчүлөрдүн |
| Дательный | күзөтчүгө | күзөтчүлөргө |
| Винительный | күзөтчүнү | күзөтчүлөрдү |
| Местный | күзөтчүдө | күзөтчүлөрдө |
| Исходный | күзөтчүдөн | күзөтчүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | күзөтчүм | күзөтчүлөрүм |
| ты | күзөтчүң | күзөтчүлөрүң |
| Вы | күзөтчүңүз | күзөтчүлөрүңүз |
| он, она | күзөтчүсү | күзөтчүлөрү |
| мы | күзөтчүбүз | күзөтчүлөрүбүз |
| вы | күзөтчүңөр | күзөтчүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | күзөтчүңүздөр | күзөтчүлөрүңүздөр |
| они | күзөтчүсү | күзөтчүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | күзөтчүнүкү | күзөтчүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | күзөтчүм | күзөтчүң | күзөтчүңүз | күзөтчүсү | күзөтчүбүз | күзөтчүңөр | күзөтчүңүздөр | күзөтчүсү |
| Родительный | күзөтчүмдүн / күзөтчүмүн | күзөтчүңдүн / күзөтчүңүн | күзөтчүңүздүн | күзөтчүсүнүн | күзөтчүбүздүн | күзөтчүңөрдүн | күзөтчүңүздөрдүн | күзөтчүсүнүн |
| Дательный | күзөтчүмө | күзөтчүңө | күзөтчүңүзгө | күзөтчүсүнө | күзөтчүбүзгө | күзөтчүңөргө | күзөтчүңүздөргө | күзөтчүсүнө |
| Винительный | күзөтчүмдү / күзөтчүмү | күзөтчүңдү / күзөтчүңү | күзөтчүңүздү | күзөтчүсүн | күзөтчүбүздү | күзөтчүңөрдү | күзөтчүңүздөрдү | күзөтчүсүн |
| Местный | күзөтчүмдө | күзөтчүңдө | күзөтчүңүздө | күзөтчүсүндө | күзөтчүбүздө | күзөтчүңөрдө | күзөтчүңүздөрдө | күзөтчүсүндө |
| Исходный | күзөтчүмдөн / күзөтчүмөн | күзөтчүңдөн / күзөтчүңөн | күзөтчүңүздөн | күзөтчүсүнөн | күзөтчүбүздөн | күзөтчүңөрдөн | күзөтчүңүздөрдөн | күзөтчүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | күзөтчүлөрүм | күзөтчүлөрүң | күзөтчүлөрүңүз | күзөтчүлөрү | күзөтчүлөрүбүз | күзөтчүлөрүңөр | күзөтчүлөрүңүздөр | күзөтчүлөрү |
| Родительный | күзөтчүлөрүмдүн / күзөтчүлөрүмүн | күзөтчүлөрүңдүн / күзөтчүлөрүңүн | күзөтчүлөрүңүздүн | күзөтчүлөрүнүн | күзөтчүлөрүбүздүн | күзөтчүлөрүңөрдүн | күзөтчүлөрүңүздөрдүн | күзөтчүлөрүнүн |
| Дательный | күзөтчүлөрүмө | күзөтчүлөрүңө | күзөтчүлөрүңүзгө | күзөтчүлөрүнө | күзөтчүлөрүбүзгө | күзөтчүлөрүңөргө | күзөтчүлөрүңүздөргө | күзөтчүлөрүнө |
| Винительный | күзөтчүлөрүмдү / күзөтчүлөрүмү | күзөтчүлөрүңдү / күзөтчүлөрүңү | күзөтчүлөрүңүздү | күзөтчүлөрүн | күзөтчүлөрүбүздү | күзөтчүлөрүңөрдү | күзөтчүлөрүңүздөрдү | күзөтчүлөрүн |
| Местный | күзөтчүлөрүмдө | күзөтчүлөрүңдө | күзөтчүлөрүңүздө | күзөтчүлөрүндө | күзөтчүлөрүбүздө | күзөтчүлөрүңөрдө | күзөтчүлөрүңүздөрдө | күзөтчүлөрүндө |
| Исходный | күзөтчүлөрүмдөн / күзөтчүлөрүмөн | күзөтчүлөрүңдөн / күзөтчүлөрүңөн | күзөтчүлөрүңүздөн | күзөтчүлөрүнөн | күзөтчүлөрүбүздөн | күзөтчүлөрүңөрдөн | күзөтчүлөрүңүздөрдөн | күзөтчүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | күзөтчүмүн | күзөтчүбүз |
| 2е лицо | күзөтчүсүң | күзөтчүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүсүз | күзөтчүсүздөр |
| местный · 1е лицо | күзөтчүдөмүн | күзөтчүдөбүз |
| местный · 2е лицо | күзөтчүдөсүң | күзөтчүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүдөсүз | күзөтчүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | күзөтчүдөнмүн | күзөтчүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | күзөтчүдөнсүң | күзөтчүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүдөнсүз | күзөтчүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | күзөтчү | күзөтчүлөр |
| Родительный | күзөтчүнүн | күзөтчүлөрдүн |
| Дательный | күзөтчүгө | күзөтчүлөргө |
| Винительный | күзөтчүнү | күзөтчүлөрдү |
| Местный | күзөтчүдө | күзөтчүлөрдө |
| Исходный | күзөтчүдөн | күзөтчүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | күзөтчүм | күзөтчүлөрүм |
| ты | күзөтчүң | күзөтчүлөрүң |
| Вы | күзөтчүңүз | күзөтчүлөрүңүз |
| он, она | күзөтчүсү | күзөтчүлөрү |
| мы | күзөтчүбүз | күзөтчүлөрүбүз |
| вы | күзөтчүңөр | күзөтчүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | күзөтчүңүздөр | күзөтчүлөрүңүздөр |
| они | күзөтчүсү | күзөтчүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | күзөтчүнүкү | күзөтчүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | күзөтчүм | күзөтчүң | күзөтчүңүз | күзөтчүсү | күзөтчүбүз | күзөтчүңөр | күзөтчүңүздөр | күзөтчүсү |
| Родительный | күзөтчүмдүн / күзөтчүмүн | күзөтчүңдүн / күзөтчүңүн | күзөтчүңүздүн | күзөтчүсүнүн | күзөтчүбүздүн | күзөтчүңөрдүн | күзөтчүңүздөрдүн | күзөтчүсүнүн |
| Дательный | күзөтчүмө | күзөтчүңө | күзөтчүңүзгө | күзөтчүсүнө | күзөтчүбүзгө | күзөтчүңөргө | күзөтчүңүздөргө | күзөтчүсүнө |
| Винительный | күзөтчүмдү / күзөтчүмү | күзөтчүңдү / күзөтчүңү | күзөтчүңүздү | күзөтчүсүн | күзөтчүбүздү | күзөтчүңөрдү | күзөтчүңүздөрдү | күзөтчүсүн |
| Местный | күзөтчүмдө | күзөтчүңдө | күзөтчүңүздө | күзөтчүсүндө | күзөтчүбүздө | күзөтчүңөрдө | күзөтчүңүздөрдө | күзөтчүсүндө |
| Исходный | күзөтчүмдөн / күзөтчүмөн | күзөтчүңдөн / күзөтчүңөн | күзөтчүңүздөн | күзөтчүсүнөн | күзөтчүбүздөн | күзөтчүңөрдөн | күзөтчүңүздөрдөн | күзөтчүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | күзөтчүлөрүм | күзөтчүлөрүң | күзөтчүлөрүңүз | күзөтчүлөрү | күзөтчүлөрүбүз | күзөтчүлөрүңөр | күзөтчүлөрүңүздөр | күзөтчүлөрү |
| Родительный | күзөтчүлөрүмдүн / күзөтчүлөрүмүн | күзөтчүлөрүңдүн / күзөтчүлөрүңүн | күзөтчүлөрүңүздүн | күзөтчүлөрүнүн | күзөтчүлөрүбүздүн | күзөтчүлөрүңөрдүн | күзөтчүлөрүңүздөрдүн | күзөтчүлөрүнүн |
| Дательный | күзөтчүлөрүмө | күзөтчүлөрүңө | күзөтчүлөрүңүзгө | күзөтчүлөрүнө | күзөтчүлөрүбүзгө | күзөтчүлөрүңөргө | күзөтчүлөрүңүздөргө | күзөтчүлөрүнө |
| Винительный | күзөтчүлөрүмдү / күзөтчүлөрүмү | күзөтчүлөрүңдү / күзөтчүлөрүңү | күзөтчүлөрүңүздү | күзөтчүлөрүн | күзөтчүлөрүбүздү | күзөтчүлөрүңөрдү | күзөтчүлөрүңүздөрдү | күзөтчүлөрүн |
| Местный | күзөтчүлөрүмдө | күзөтчүлөрүңдө | күзөтчүлөрүңүздө | күзөтчүлөрүндө | күзөтчүлөрүбүздө | күзөтчүлөрүңөрдө | күзөтчүлөрүңүздөрдө | күзөтчүлөрүндө |
| Исходный | күзөтчүлөрүмдөн / күзөтчүлөрүмөн | күзөтчүлөрүңдөн / күзөтчүлөрүңөн | күзөтчүлөрүңүздөн | күзөтчүлөрүнөн | күзөтчүлөрүбүздөн | күзөтчүлөрүңөрдөн | күзөтчүлөрүңүздөрдөн | күзөтчүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | күзөтчүмүн | күзөтчүбүз |
| 2е лицо | күзөтчүсүң | күзөтчүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүсүз | күзөтчүсүздөр |
| местный · 1е лицо | күзөтчүдөмүн | күзөтчүдөбүз |
| местный · 2е лицо | күзөтчүдөсүң | күзөтчүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүдөсүз | күзөтчүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | күзөтчүдөнмүн | күзөтчүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | күзөтчүдөнсүң | күзөтчүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | күзөтчүдөнсүз | күзөтчүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | күзөтчүрөөк |
күзөтчү-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | күзөтчүймүн / күзөтчүйм | күзөтчүйсүң | күзөтчүйсүз | күзөтчүйт | күзөтчүйбүз | күзөтчүйсүңөр | күзөтчүйсүздөр | күзөтчүшөт / күзөтчүйт |
| Прошедшее определенное время | күзөтчүдүм | күзөтчүдүң | күзөтчүдүңүз | күзөтчүдү | күзөтчүдүк | күзөтчүдүңөр | күзөтчүдүңүздөр | күзөтчүштү / күзөтчүдү |
| Прошедщее неопределенное время | күзөтчүгөнмүн / күзөтчүгөмүн / күзөтчүгөм | күзөтчүгөнсүң | күзөтчүгөнсүз | күзөтчүгөн | күзөтчүгөнбүз | күзөтчүгөнсүңөр | күзөтчүгөнсүздөр | күзөтчүгөн |
| Прошедшее субъективное время | күзөтчүптүрмүн / күзөтчүпмүн | күзөтчүптүрсүң / күзөтчүпсүң | күзөтчүптүрсүз / күзөтчүпсүз | күзөтчүптүр | күзөтчүптүрбүз / күзөтчүппүз | күзөтчүптүрсүңөр / күзөтчүпсүңөр | күзөтчүптүрсүздөр / күзөтчүпсүздөр | күзөтчүшүптүр / күзөтчүптүр |
| Прошедшее длительное | күзөтчүчүмүн | күзөтчүчүсүң | күзөтчүчүсүз | күзөтчүчү | күзөтчүчүбүз | күзөтчүчүсүңөр | күзөтчүчүсүздөр | күзөтчүчү |
| Неопределенное будущее время | күзөтчүүрмүн / күзөтчүрмүн | күзөтчүүрсүң / күзөтчүрсүң | күзөтчүүрсүз / күзөтчүрсүз | күзөтчүүр / күзөтчүр | күзөтчүүрбүз / күзөтчүрбүз | күзөтчүүрсүңөр / күзөтчүрсүңөр | күзөтчүүрсүздөр / күзөтчүрсүздөр | күзөтчүүр / күзөтчүр |
| Условное наклонение | күзөтчүсөм | күзөтчүсөң | күзөтчүсөңүз | күзөтчүсө | күзөтчүсөк | күзөтчүсөңөр | күзөтчүсөңүздөр | күзөтчүшсө / күзөтчүсө |
| Желательное наклонение | күзөтчүгүм | күзөтчүгүң | күзөтчүгүңүз | күзөтчүгүсү | күзөтчүгүбүз | күзөтчүгүңөр | күзөтчүгүңүздөр | күзөтчүгүсү |
| Повелительное наклонение | күзөтчүйүн | күзөтчү | күзөтчүңүз | күзөтчүсүн | күзөтчүйлү | күзөтчүгүлө | күзөтчүңүздөр | күзөтчүсүн |
| Наклонение намерения | күзөтчүмөкчүмүн / күзөтчүмөкмүн | күзөтчүмөкчүсүң / күзөтчүмөксүң | күзөтчүмөкчүсүз / күзөтчүмөксүз | күзөтчүмөкчү / күзөтчүмөк | күзөтчүмөкчүбүз / күзөтчүмөкпүз | күзөтчүмөкчүсүңөр / күзөтчүмөксүңөр | күзөтчүмөкчүсүздөр / күзөтчүмөксүздөр | күзөтчүмөкчү / күзөтчүмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | күзөтчүбөймүн / күзөтчүбөйм | күзөтчүбөйсүң | күзөтчүбөйсүз | күзөтчүбөйт | күзөтчүбөйбүз | күзөтчүбөйсүңөр | күзөтчүбөйсүздөр | күзөтчүшпөйт / күзөтчүбөйт |
| Прошедшее определенное время | күзөтчүбөдүм | күзөтчүбөдүң | күзөтчүбөдүңүз | күзөтчүбөдү | күзөтчүбөдүк | күзөтчүбөдүңөр | күзөтчүбөдүңүздөр | күзөтчүшпөдү / күзөтчүбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | күзөтчүбөгөнмүн | күзөтчүбөгөнсүң | күзөтчүбөгөнсүз | күзөтчүбөгөн | күзөтчүбөгөнбүз | күзөтчүбөгөнсүңөр | күзөтчүбөгөнсүздөр | күзөтчүбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | күзөтчүбөптүрмүн | күзөтчүбөптүрсүң | күзөтчүбөптүрсүз | күзөтчүбөптүр | күзөтчүбөптүрбүз | күзөтчүбөптүрсүңөр | күзөтчүбөптүрсүздөр | күзөтчүбөптүр |
| Неопределенное будущее время | күзөтчүбөсмүн | күзөтчүбөссүң | күзөтчүбөссүз | күзөтчүбөс | күзөтчүбөспүз | — | — | күзөтчүбөс |
| Условное наклонение | күзөтчүбөсөм | күзөтчүбөсөң | күзөтчүбөсөңүз | күзөтчүбөсө | күзөтчүбөсөк | күзөтчүбөсөңөр | күзөтчүбөсөңүздөр | күзөтчүшпөсө / күзөтчүбөсө |
| Повелительное наклонение | күзөтчүбөйүн | күзөтчүбө | күзөтчүбөңүз | күзөтчүбөсүн | күзөтчүбөйлү | күзөтчүбөгүлө | күзөтчүбөңүздөр | күзөтчүбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | күзөтчүү |
| -ыш | күзөтчүш |
| -мак | күзөтчүмөк |
| -май | күзөтчүмөй |
| -баш | күзөтчүбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | күзөтчүгөн |
| -ар | күзөтчүүр / күзөтчүр |
| -бас | күзөтчүбөс |
| -уучу | күзөтчүүчү |
| -чу | күзөтчүчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | күзөтчүй |
| -ып | күзөтчүп |
| -ганы | күзөтчүгөнү |
| -ганча | күзөтчүгөнчө |
| -гыча | күзөтчүгүчө |
| -майынча | күзөтчүмөйүнчө |