Морфология › кызыл
кызыл
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кызыл | кызылдар |
| Родительный | кызылдын | кызылдардын |
| Дательный | кызылга | кызылдарга |
| Винительный | кызылды | кызылдарды |
| Местный | кызылда | кызылдарда |
| Исходный | кызылдан | кызылдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кызылым | кызылдарым |
| ты | кызылың | кызылдарың |
| Вы | кызылыңыз | кызылдарыңыз |
| он, она | кызылы | кызылдары |
| мы | кызылыбыз | кызылдарыбыз |
| вы | кызылыңар | кызылдарыңар |
| Вы (мн.) | кызылыңыздар | кызылдарыңыздар |
| они | кызылы | кызылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кызылдыкы | кызылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кызылым | кызылың | кызылыңыз | кызылы | кызылыбыз | кызылыңар | кызылыңыздар | кызылы |
| Родительный | кызылымдын / кызылымын | кызылыңдын / кызылыңын | кызылыңыздын | кызылынын | кызылыбыздын | кызылыңардын | кызылыңыздардын | кызылынын |
| Дательный | кызылыма | кызылыңа | кызылыңызга | кызылына | кызылыбызга | кызылыңарга | кызылыңыздарга | кызылына |
| Винительный | кызылымды / кызылымы | кызылыңды / кызылыңы | кызылыңызды | кызылын | кызылыбызды | кызылыңарды | кызылыңыздарды | кызылын |
| Местный | кызылымда | кызылыңда | кызылыңызда | кызылында | кызылыбызда | кызылыңарда | кызылыңыздарда | кызылында |
| Исходный | кызылымдан / кызылыман | кызылыңдан / кызылыңан | кызылыңыздан | кызылынан | кызылыбыздан | кызылыңардан | кызылыңыздардан | кызылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кызылдарым | кызылдарың | кызылдарыңыз | кызылдары | кызылдарыбыз | кызылдарыңар | кызылдарыңыздар | кызылдары |
| Родительный | кызылдарымдын / кызылдарымын | кызылдарыңдын / кызылдарыңын | кызылдарыңыздын | кызылдарынын | кызылдарыбыздын | кызылдарыңардын | кызылдарыңыздардын | кызылдарынын |
| Дательный | кызылдарыма | кызылдарыңа | кызылдарыңызга | кызылдарына | кызылдарыбызга | кызылдарыңарга | кызылдарыңыздарга | кызылдарына |
| Винительный | кызылдарымды / кызылдарымы | кызылдарыңды / кызылдарыңы | кызылдарыңызды | кызылдарын | кызылдарыбызды | кызылдарыңарды | кызылдарыңыздарды | кызылдарын |
| Местный | кызылдарымда | кызылдарыңда | кызылдарыңызда | кызылдарында | кызылдарыбызда | кызылдарыңарда | кызылдарыңыздарда | кызылдарында |
| Исходный | кызылдарымдан / кызылдарыман | кызылдарыңдан / кызылдарыңан | кызылдарыңыздан | кызылдарынан | кызылдарыбыздан | кызылдарыңардан | кызылдарыңыздардан | кызылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | кызылмын | кызылбыз |
| 2е лицо | кызылсың | кызылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | кызылсыз | кызылсыздар |
| местный · 1е лицо | кызылдамын | кызылдабыз |
| местный · 2е лицо | кызылдасың | кызылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | кызылдасыз | кызылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | кызылданмын | кызылданбыз |
| исходный · 2е лицо | кызылдансың | кызылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | кызылдансыз | кызылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кызыл | кызылдар |
| Родительный | кызылдын | кызылдардын |
| Дательный | кызылга | кызылдарга |
| Винительный | кызылды | кызылдарды |
| Местный | кызылда | кызылдарда |
| Исходный | кызылдан | кызылдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кызылым | кызылдарым |
| ты | кызылың | кызылдарың |
| Вы | кызылыңыз | кызылдарыңыз |
| он, она | кызылы | кызылдары |
| мы | кызылыбыз | кызылдарыбыз |
| вы | кызылыңар | кызылдарыңар |
| Вы (мн.) | кызылыңыздар | кызылдарыңыздар |
| они | кызылы | кызылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кызылдыкы | кызылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кызылым | кызылың | кызылыңыз | кызылы | кызылыбыз | кызылыңар | кызылыңыздар | кызылы |
| Родительный | кызылымдын / кызылымын | кызылыңдын / кызылыңын | кызылыңыздын | кызылынын | кызылыбыздын | кызылыңардын | кызылыңыздардын | кызылынын |
| Дательный | кызылыма | кызылыңа | кызылыңызга | кызылына | кызылыбызга | кызылыңарга | кызылыңыздарга | кызылына |
| Винительный | кызылымды / кызылымы | кызылыңды / кызылыңы | кызылыңызды | кызылын | кызылыбызды | кызылыңарды | кызылыңыздарды | кызылын |
| Местный | кызылымда | кызылыңда | кызылыңызда | кызылында | кызылыбызда | кызылыңарда | кызылыңыздарда | кызылында |
| Исходный | кызылымдан / кызылыман | кызылыңдан / кызылыңан | кызылыңыздан | кызылынан | кызылыбыздан | кызылыңардан | кызылыңыздардан | кызылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кызылдарым | кызылдарың | кызылдарыңыз | кызылдары | кызылдарыбыз | кызылдарыңар | кызылдарыңыздар | кызылдары |
| Родительный | кызылдарымдын / кызылдарымын | кызылдарыңдын / кызылдарыңын | кызылдарыңыздын | кызылдарынын | кызылдарыбыздын | кызылдарыңардын | кызылдарыңыздардын | кызылдарынын |
| Дательный | кызылдарыма | кызылдарыңа | кызылдарыңызга | кызылдарына | кызылдарыбызга | кызылдарыңарга | кызылдарыңыздарга | кызылдарына |
| Винительный | кызылдарымды / кызылдарымы | кызылдарыңды / кызылдарыңы | кызылдарыңызды | кызылдарын | кызылдарыбызды | кызылдарыңарды | кызылдарыңыздарды | кызылдарын |
| Местный | кызылдарымда | кызылдарыңда | кызылдарыңызда | кызылдарында | кызылдарыбызда | кызылдарыңарда | кызылдарыңыздарда | кызылдарында |
| Исходный | кызылдарымдан / кызылдарыман | кызылдарыңдан / кызылдарыңан | кызылдарыңыздан | кызылдарынан | кызылдарыбыздан | кызылдарыңардан | кызылдарыңыздардан | кызылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | кызылмын | кызылбыз |
| 2е лицо | кызылсың | кызылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | кызылсыз | кызылсыздар |
| местный · 1е лицо | кызылдамын | кызылдабыз |
| местный · 2е лицо | кызылдасың | кызылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | кызылдасыз | кызылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | кызылданмын | кызылданбыз |
| исходный · 2е лицо | кызылдансың | кызылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | кызылдансыз | кызылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | кызылыраак |
кызыл-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | кызыламын / кызылам | кызыласың | кызыласыз | кызылат | кызылабыз | кызыласыңар | кызыласыздар | кызылышат / кызылат |
| Прошедшее определенное время | кызылдым | кызылдың | кызылдыңыз | кызылды | кызылдык | кызылдыңар | кызылдыңыздар | кызылды / кызылышты |
| Прошедщее неопределенное время | кызылганмын / кызылгамын / кызылгам | кызылгансың | кызылгансыз | кызылган | кызылганбыз | кызылгансыңар | кызылгансыздар | кызылган |
| Прошедшее субъективное время | кызылыптырмын / кызылыпмын | кызылыптырсың / кызылыпсың | кызылыптырсыз / кызылыпсыз | кызылыптыр | кызылыптырбыз / кызылыппыз | кызылыптырсыңар / кызылыпсыңар | кызылыптырсыздар / кызылыпсыздар | кызылышыптыр / кызылыптыр |
| Прошедшее длительное | кызылчумун | кызылчусуң | кызылчусуз | кызылчу | кызылчубуз | кызылчусуңар | кызылчусуздар | кызылчу |
| Неопределенное будущее время | кызылармын | кызыларсың | кызыларсыз | кызылар | кызыларбыз | кызыларсыңар | кызыларсыздар | кызылар |
| Условное наклонение | кызылсам | кызылсаң | кызылсаңыз | кызылса | кызылсак | кызылсаңар | кызылсаңыздар | кызылышса / кызылса |
| Желательное наклонение | кызылгым | кызылгың | кызылгыңыз | кызылгысы | кызылгыбыз | кызылгыңар | кызылгыңыздар | кызылгысы |
| Повелительное наклонение | кызылайын | кызыл | кызылыңыз | кызылсын | кызылалы | кызылгыла | кызылыңыздар | кызылсын |
| Наклонение намерения | кызылмакчымын / кызылмакмын | кызылмакчысың / кызылмаксың | кызылмакчысыз / кызылмаксыз | кызылмакчы / кызылмак | кызылмакчыбыз / кызылмакпыз | кызылмакчысыңар / кызылмаксыңар | кызылмакчысыздар / кызылмаксыздар | кызылмакчы / кызылмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | кызылбаймын / кызылбайм | кызылбайсың | кызылбайсыз | кызылбайт | кызылбайбыз | кызылбайсыңар | кызылбайсыздар | кызылышпайт / кызылбайт |
| Прошедшее определенное время | кызылбадым | кызылбадың | кызылбадыңыз | кызылбады | кызылбадык | кызылбадыңар | кызылбадыңыздар | кызылышпады / кызылбады |
| Прошедщее неопределенное время | кызылбаганмын | кызылбагансың | кызылбагансыз | кызылбаган | кызылбаганбыз | кызылбагансыңар | кызылбагансыздар | кызылбаган |
| Прошедшее субъективное время | кызылбаптырмын | кызылбаптырсың | кызылбаптырсыз | кызылбаптыр | кызылбаптырбыз | кызылбаптырсыңар | кызылбаптырсыздар | кызылбаптыр |
| Неопределенное будущее время | кызылбасмын | кызылбассың | кызылбассыз | кызылбас | кызылбаспыз | — | — | кызылбас |
| Условное наклонение | кызылбасам | кызылбасаң | кызылбасаңыз | кызылбаса | кызылбасак | кызылбасаңар | кызылбасаңыздар | кызылышпаса / кызылбаса |
| Повелительное наклонение | кызылбайын | кызылба | кызылбаңыз | кызылбасын | кызылбайлы | кызылбагыла | кызылбаңыздар | кызылбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | кызылуу |
| -ыш | кызылыш |
| -мак | кызылмак |
| -май | кызылмай |
| -баш | кызылбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | кызылган |
| -ар | кызылар |
| -бас | кызылбас |
| -уучу | кызылуучу |
| -чу | кызылчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | кызыла |
| -ып | кызылып |
| -ганы | кызылганы |
| -ганча | кызылганча |
| -гыча | кызылгыча |
| -майынча | кызылмайынча |