Морфология › шалы
шалы
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | шалы | шалылар |
| Родительный | шалынын | шалылардын |
| Дательный | шалыга | шалыларга |
| Винительный | шалыны | шалыларды |
| Местный | шалыда | шалыларда |
| Исходный | шалыдан | шалылардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | шалым | шалыларым |
| ты | шалың | шалыларың |
| Вы | шалыңыз | шалыларыңыз |
| он, она | шалысы | шалылары |
| мы | шалыбыз | шалыларыбыз |
| вы | шалыңар | шалыларыңар |
| Вы (мн.) | шалыңыздар | шалыларыңыздар |
| они | шалысы | шалылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | шалыныкы | шалылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | шалым | шалың | шалыңыз | шалысы | шалыбыз | шалыңар | шалыңыздар | шалысы |
| Родительный | шалымдын / шалымын | шалыңдын / шалыңын | шалыңыздын | шалысынын | шалыбыздын | шалыңардын | шалыңыздардын | шалысынын |
| Дательный | шалыма | шалыңа | шалыңызга | шалысына | шалыбызга | шалыңарга | шалыңыздарга | шалысына |
| Винительный | шалымды / шалымы | шалыңды / шалыңы | шалыңызды | шалысын | шалыбызды | шалыңарды | шалыңыздарды | шалысын |
| Местный | шалымда | шалыңда | шалыңызда | шалысында | шалыбызда | шалыңарда | шалыңыздарда | шалысында |
| Исходный | шалымдан / шалыман | шалыңдан / шалыңан | шалыңыздан | шалысынан | шалыбыздан | шалыңардан | шалыңыздардан | шалысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | шалыларым | шалыларың | шалыларыңыз | шалылары | шалыларыбыз | шалыларыңар | шалыларыңыздар | шалылары |
| Родительный | шалыларымдын / шалыларымын | шалыларыңдын / шалыларыңын | шалыларыңыздын | шалыларынын | шалыларыбыздын | шалыларыңардын | шалыларыңыздардын | шалыларынын |
| Дательный | шалыларыма | шалыларыңа | шалыларыңызга | шалыларына | шалыларыбызга | шалыларыңарга | шалыларыңыздарга | шалыларына |
| Винительный | шалыларымды / шалыларымы | шалыларыңды / шалыларыңы | шалыларыңызды | шалыларын | шалыларыбызды | шалыларыңарды | шалыларыңыздарды | шалыларын |
| Местный | шалыларымда | шалыларыңда | шалыларыңызда | шалыларында | шалыларыбызда | шалыларыңарда | шалыларыңыздарда | шалыларында |
| Исходный | шалыларымдан / шалыларыман | шалыларыңдан / шалыларыңан | шалыларыңыздан | шалыларынан | шалыларыбыздан | шалыларыңардан | шалыларыңыздардан | шалыларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | шалымын | шалыбыз |
| 2е лицо | шалысың | шалысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | шалысыз | шалысыздар |
| местный · 1е лицо | шалыдамын | шалыдабыз |
| местный · 2е лицо | шалыдасың | шалыдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | шалыдасыз | шалыдасыздар |
| исходный · 1е лицо | шалыданмын | шалыданбыз |
| исходный · 2е лицо | шалыдансың | шалыдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | шалыдансыз | шалыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | шалы | шалылар |
| Родительный | шалынын | шалылардын |
| Дательный | шалыга | шалыларга |
| Винительный | шалыны | шалыларды |
| Местный | шалыда | шалыларда |
| Исходный | шалыдан | шалылардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | шалым | шалыларым |
| ты | шалың | шалыларың |
| Вы | шалыңыз | шалыларыңыз |
| он, она | шалысы | шалылары |
| мы | шалыбыз | шалыларыбыз |
| вы | шалыңар | шалыларыңар |
| Вы (мн.) | шалыңыздар | шалыларыңыздар |
| они | шалысы | шалылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | шалыныкы | шалылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | шалым | шалың | шалыңыз | шалысы | шалыбыз | шалыңар | шалыңыздар | шалысы |
| Родительный | шалымдын / шалымын | шалыңдын / шалыңын | шалыңыздын | шалысынын | шалыбыздын | шалыңардын | шалыңыздардын | шалысынын |
| Дательный | шалыма | шалыңа | шалыңызга | шалысына | шалыбызга | шалыңарга | шалыңыздарга | шалысына |
| Винительный | шалымды / шалымы | шалыңды / шалыңы | шалыңызды | шалысын | шалыбызды | шалыңарды | шалыңыздарды | шалысын |
| Местный | шалымда | шалыңда | шалыңызда | шалысында | шалыбызда | шалыңарда | шалыңыздарда | шалысында |
| Исходный | шалымдан / шалыман | шалыңдан / шалыңан | шалыңыздан | шалысынан | шалыбыздан | шалыңардан | шалыңыздардан | шалысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | шалыларым | шалыларың | шалыларыңыз | шалылары | шалыларыбыз | шалыларыңар | шалыларыңыздар | шалылары |
| Родительный | шалыларымдын / шалыларымын | шалыларыңдын / шалыларыңын | шалыларыңыздын | шалыларынын | шалыларыбыздын | шалыларыңардын | шалыларыңыздардын | шалыларынын |
| Дательный | шалыларыма | шалыларыңа | шалыларыңызга | шалыларына | шалыларыбызга | шалыларыңарга | шалыларыңыздарга | шалыларына |
| Винительный | шалыларымды / шалыларымы | шалыларыңды / шалыларыңы | шалыларыңызды | шалыларын | шалыларыбызды | шалыларыңарды | шалыларыңыздарды | шалыларын |
| Местный | шалыларымда | шалыларыңда | шалыларыңызда | шалыларында | шалыларыбызда | шалыларыңарда | шалыларыңыздарда | шалыларында |
| Исходный | шалыларымдан / шалыларыман | шалыларыңдан / шалыларыңан | шалыларыңыздан | шалыларынан | шалыларыбыздан | шалыларыңардан | шалыларыңыздардан | шалыларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | шалымын | шалыбыз |
| 2е лицо | шалысың | шалысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | шалысыз | шалысыздар |
| местный · 1е лицо | шалыдамын | шалыдабыз |
| местный · 2е лицо | шалыдасың | шалыдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | шалыдасыз | шалыдасыздар |
| исходный · 1е лицо | шалыданмын | шалыданбыз |
| исходный · 2е лицо | шалыдансың | шалыдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | шалыдансыз | шалыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | шалыраак |