Морфология › сөзмөр
сөзмөр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | сөзмөр | сөзмөрлөр |
| Родительный | сөзмөрдүн | сөзмөрлөрдүн |
| Дательный | сөзмөргө | сөзмөрлөргө |
| Винительный | сөзмөрдү | сөзмөрлөрдү |
| Местный | сөзмөрдө | сөзмөрлөрдө |
| Исходный | сөзмөрдөн | сөзмөрлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | сөзмөрүм | сөзмөрлөрүм |
| ты | сөзмөрүң | сөзмөрлөрүң |
| Вы | сөзмөрүңүз | сөзмөрлөрүңүз |
| он, она | сөзмөрү | сөзмөрлөрү |
| мы | сөзмөрүбүз | сөзмөрлөрүбүз |
| вы | сөзмөрүңөр | сөзмөрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | сөзмөрүңүздөр | сөзмөрлөрүңүздөр |
| они | сөзмөрү | сөзмөрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | сөзмөрдүкү | сөзмөрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сөзмөрүм | сөзмөрүң | сөзмөрүңүз | сөзмөрү | сөзмөрүбүз | сөзмөрүңөр | сөзмөрүңүздөр | сөзмөрү |
| Родительный | сөзмөрүмдүн / сөзмөрүмүн | сөзмөрүңдүн / сөзмөрүңүн | сөзмөрүңүздүн | сөзмөрүнүн | сөзмөрүбүздүн | сөзмөрүңөрдүн | сөзмөрүңүздөрдүн | сөзмөрүнүн |
| Дательный | сөзмөрүмө | сөзмөрүңө | сөзмөрүңүзгө | сөзмөрүнө | сөзмөрүбүзгө | сөзмөрүңөргө | сөзмөрүңүздөргө | сөзмөрүнө |
| Винительный | сөзмөрүмдү / сөзмөрүмү | сөзмөрүңдү / сөзмөрүңү | сөзмөрүңүздү | сөзмөрүн | сөзмөрүбүздү | сөзмөрүңөрдү | сөзмөрүңүздөрдү | сөзмөрүн |
| Местный | сөзмөрүмдө | сөзмөрүңдө | сөзмөрүңүздө | сөзмөрүндө | сөзмөрүбүздө | сөзмөрүңөрдө | сөзмөрүңүздөрдө | сөзмөрүндө |
| Исходный | сөзмөрүмдөн / сөзмөрүмөн | сөзмөрүңдөн / сөзмөрүңөн | сөзмөрүңүздөн | сөзмөрүнөн | сөзмөрүбүздөн | сөзмөрүңөрдөн | сөзмөрүңүздөрдөн | сөзмөрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сөзмөрлөрүм | сөзмөрлөрүң | сөзмөрлөрүңүз | сөзмөрлөрү | сөзмөрлөрүбүз | сөзмөрлөрүңөр | сөзмөрлөрүңүздөр | сөзмөрлөрү |
| Родительный | сөзмөрлөрүмдүн / сөзмөрлөрүмүн | сөзмөрлөрүңдүн / сөзмөрлөрүңүн | сөзмөрлөрүңүздүн | сөзмөрлөрүнүн | сөзмөрлөрүбүздүн | сөзмөрлөрүңөрдүн | сөзмөрлөрүңүздөрдүн | сөзмөрлөрүнүн |
| Дательный | сөзмөрлөрүмө | сөзмөрлөрүңө | сөзмөрлөрүңүзгө | сөзмөрлөрүнө | сөзмөрлөрүбүзгө | сөзмөрлөрүңөргө | сөзмөрлөрүңүздөргө | сөзмөрлөрүнө |
| Винительный | сөзмөрлөрүмдү / сөзмөрлөрүмү | сөзмөрлөрүңдү / сөзмөрлөрүңү | сөзмөрлөрүңүздү | сөзмөрлөрүн | сөзмөрлөрүбүздү | сөзмөрлөрүңөрдү | сөзмөрлөрүңүздөрдү | сөзмөрлөрүн |
| Местный | сөзмөрлөрүмдө | сөзмөрлөрүңдө | сөзмөрлөрүңүздө | сөзмөрлөрүндө | сөзмөрлөрүбүздө | сөзмөрлөрүңөрдө | сөзмөрлөрүңүздөрдө | сөзмөрлөрүндө |
| Исходный | сөзмөрлөрүмдөн / сөзмөрлөрүмөн | сөзмөрлөрүңдөн / сөзмөрлөрүңөн | сөзмөрлөрүңүздөн | сөзмөрлөрүнөн | сөзмөрлөрүбүздөн | сөзмөрлөрүңөрдөн | сөзмөрлөрүңүздөрдөн | сөзмөрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | сөзмөрмүн | сөзмөрбүз |
| 2е лицо | сөзмөрсүң | сөзмөрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрсүз | сөзмөрсүздөр |
| местный · 1е лицо | сөзмөрдөмүн | сөзмөрдөбүз |
| местный · 2е лицо | сөзмөрдөсүң | сөзмөрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрдөсүз | сөзмөрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | сөзмөрдөнмүн | сөзмөрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | сөзмөрдөнсүң | сөзмөрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрдөнсүз | сөзмөрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | сөзмөр | сөзмөрлөр |
| Родительный | сөзмөрдүн | сөзмөрлөрдүн |
| Дательный | сөзмөргө | сөзмөрлөргө |
| Винительный | сөзмөрдү | сөзмөрлөрдү |
| Местный | сөзмөрдө | сөзмөрлөрдө |
| Исходный | сөзмөрдөн | сөзмөрлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | сөзмөрүм | сөзмөрлөрүм |
| ты | сөзмөрүң | сөзмөрлөрүң |
| Вы | сөзмөрүңүз | сөзмөрлөрүңүз |
| он, она | сөзмөрү | сөзмөрлөрү |
| мы | сөзмөрүбүз | сөзмөрлөрүбүз |
| вы | сөзмөрүңөр | сөзмөрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | сөзмөрүңүздөр | сөзмөрлөрүңүздөр |
| они | сөзмөрү | сөзмөрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | сөзмөрдүкү | сөзмөрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сөзмөрүм | сөзмөрүң | сөзмөрүңүз | сөзмөрү | сөзмөрүбүз | сөзмөрүңөр | сөзмөрүңүздөр | сөзмөрү |
| Родительный | сөзмөрүмдүн / сөзмөрүмүн | сөзмөрүңдүн / сөзмөрүңүн | сөзмөрүңүздүн | сөзмөрүнүн | сөзмөрүбүздүн | сөзмөрүңөрдүн | сөзмөрүңүздөрдүн | сөзмөрүнүн |
| Дательный | сөзмөрүмө | сөзмөрүңө | сөзмөрүңүзгө | сөзмөрүнө | сөзмөрүбүзгө | сөзмөрүңөргө | сөзмөрүңүздөргө | сөзмөрүнө |
| Винительный | сөзмөрүмдү / сөзмөрүмү | сөзмөрүңдү / сөзмөрүңү | сөзмөрүңүздү | сөзмөрүн | сөзмөрүбүздү | сөзмөрүңөрдү | сөзмөрүңүздөрдү | сөзмөрүн |
| Местный | сөзмөрүмдө | сөзмөрүңдө | сөзмөрүңүздө | сөзмөрүндө | сөзмөрүбүздө | сөзмөрүңөрдө | сөзмөрүңүздөрдө | сөзмөрүндө |
| Исходный | сөзмөрүмдөн / сөзмөрүмөн | сөзмөрүңдөн / сөзмөрүңөн | сөзмөрүңүздөн | сөзмөрүнөн | сөзмөрүбүздөн | сөзмөрүңөрдөн | сөзмөрүңүздөрдөн | сөзмөрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сөзмөрлөрүм | сөзмөрлөрүң | сөзмөрлөрүңүз | сөзмөрлөрү | сөзмөрлөрүбүз | сөзмөрлөрүңөр | сөзмөрлөрүңүздөр | сөзмөрлөрү |
| Родительный | сөзмөрлөрүмдүн / сөзмөрлөрүмүн | сөзмөрлөрүңдүн / сөзмөрлөрүңүн | сөзмөрлөрүңүздүн | сөзмөрлөрүнүн | сөзмөрлөрүбүздүн | сөзмөрлөрүңөрдүн | сөзмөрлөрүңүздөрдүн | сөзмөрлөрүнүн |
| Дательный | сөзмөрлөрүмө | сөзмөрлөрүңө | сөзмөрлөрүңүзгө | сөзмөрлөрүнө | сөзмөрлөрүбүзгө | сөзмөрлөрүңөргө | сөзмөрлөрүңүздөргө | сөзмөрлөрүнө |
| Винительный | сөзмөрлөрүмдү / сөзмөрлөрүмү | сөзмөрлөрүңдү / сөзмөрлөрүңү | сөзмөрлөрүңүздү | сөзмөрлөрүн | сөзмөрлөрүбүздү | сөзмөрлөрүңөрдү | сөзмөрлөрүңүздөрдү | сөзмөрлөрүн |
| Местный | сөзмөрлөрүмдө | сөзмөрлөрүңдө | сөзмөрлөрүңүздө | сөзмөрлөрүндө | сөзмөрлөрүбүздө | сөзмөрлөрүңөрдө | сөзмөрлөрүңүздөрдө | сөзмөрлөрүндө |
| Исходный | сөзмөрлөрүмдөн / сөзмөрлөрүмөн | сөзмөрлөрүңдөн / сөзмөрлөрүңөн | сөзмөрлөрүңүздөн | сөзмөрлөрүнөн | сөзмөрлөрүбүздөн | сөзмөрлөрүңөрдөн | сөзмөрлөрүңүздөрдөн | сөзмөрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | сөзмөрмүн | сөзмөрбүз |
| 2е лицо | сөзмөрсүң | сөзмөрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрсүз | сөзмөрсүздөр |
| местный · 1е лицо | сөзмөрдөмүн | сөзмөрдөбүз |
| местный · 2е лицо | сөзмөрдөсүң | сөзмөрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрдөсүз | сөзмөрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | сөзмөрдөнмүн | сөзмөрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | сөзмөрдөнсүң | сөзмөрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | сөзмөрдөнсүз | сөзмөрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | сөзмөрүрөөк |