Морфология › тилдүү
тилдүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тилдүү | тилдүүлөр |
| Родительный | тилдүүнүн | тилдүүлөрдүн |
| Дательный | тилдүүгө | тилдүүлөргө |
| Винительный | тилдүүнү | тилдүүлөрдү |
| Местный | тилдүүдө | тилдүүлөрдө |
| Исходный | тилдүүдөн | тилдүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тилдүүм | тилдүүлөрүм |
| ты | тилдүүң | тилдүүлөрүң |
| Вы | тилдүүңүз | тилдүүлөрүңүз |
| он, она | тилдүүсү | тилдүүлөрү |
| мы | тилдүүбүз | тилдүүлөрүбүз |
| вы | тилдүүңөр | тилдүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тилдүүңүздөр | тилдүүлөрүңүздөр |
| они | тилдүүсү | тилдүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тилдүүнүкү | тилдүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдүүм | тилдүүң | тилдүүңүз | тилдүүсү | тилдүүбүз | тилдүүңөр | тилдүүңүздөр | тилдүүсү |
| Родительный | тилдүүмдүн / тилдүүмүн | тилдүүңдүн / тилдүүңүн | тилдүүңүздүн | тилдүүсүнүн | тилдүүбүздүн | тилдүүңөрдүн | тилдүүңүздөрдүн | тилдүүсүнүн |
| Дательный | тилдүүмө | тилдүүңө | тилдүүңүзгө | тилдүүсүнө | тилдүүбүзгө | тилдүүңөргө | тилдүүңүздөргө | тилдүүсүнө |
| Винительный | тилдүүмдү / тилдүүмү | тилдүүңдү / тилдүүңү | тилдүүңүздү | тилдүүсүн | тилдүүбүздү | тилдүүңөрдү | тилдүүңүздөрдү | тилдүүсүн |
| Местный | тилдүүмдө | тилдүүңдө | тилдүүңүздө | тилдүүсүндө | тилдүүбүздө | тилдүүңөрдө | тилдүүңүздөрдө | тилдүүсүндө |
| Исходный | тилдүүмдөн / тилдүүмөн | тилдүүңдөн / тилдүүңөн | тилдүүңүздөн | тилдүүсүнөн | тилдүүбүздөн | тилдүүңөрдөн | тилдүүңүздөрдөн | тилдүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдүүлөрүм | тилдүүлөрүң | тилдүүлөрүңүз | тилдүүлөрү | тилдүүлөрүбүз | тилдүүлөрүңөр | тилдүүлөрүңүздөр | тилдүүлөрү |
| Родительный | тилдүүлөрүмдүн / тилдүүлөрүмүн | тилдүүлөрүңдүн / тилдүүлөрүңүн | тилдүүлөрүңүздүн | тилдүүлөрүнүн | тилдүүлөрүбүздүн | тилдүүлөрүңөрдүн | тилдүүлөрүңүздөрдүн | тилдүүлөрүнүн |
| Дательный | тилдүүлөрүмө | тилдүүлөрүңө | тилдүүлөрүңүзгө | тилдүүлөрүнө | тилдүүлөрүбүзгө | тилдүүлөрүңөргө | тилдүүлөрүңүздөргө | тилдүүлөрүнө |
| Винительный | тилдүүлөрүмдү / тилдүүлөрүмү | тилдүүлөрүңдү / тилдүүлөрүңү | тилдүүлөрүңүздү | тилдүүлөрүн | тилдүүлөрүбүздү | тилдүүлөрүңөрдү | тилдүүлөрүңүздөрдү | тилдүүлөрүн |
| Местный | тилдүүлөрүмдө | тилдүүлөрүңдө | тилдүүлөрүңүздө | тилдүүлөрүндө | тилдүүлөрүбүздө | тилдүүлөрүңөрдө | тилдүүлөрүңүздөрдө | тилдүүлөрүндө |
| Исходный | тилдүүлөрүмдөн / тилдүүлөрүмөн | тилдүүлөрүңдөн / тилдүүлөрүңөн | тилдүүлөрүңүздөн | тилдүүлөрүнөн | тилдүүлөрүбүздөн | тилдүүлөрүңөрдөн | тилдүүлөрүңүздөрдөн | тилдүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тилдүүмүн | тилдүүбүз |
| 2е лицо | тилдүүсүң | тилдүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тилдүүсүз | тилдүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тилдүүдөмүн | тилдүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тилдүүдөсүң | тилдүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тилдүүдөсүз | тилдүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тилдүүдөнмүн | тилдүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тилдүүдөнсүң | тилдүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тилдүүдөнсүз | тилдүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тилдүү | тилдүүлөр |
| Родительный | тилдүүнүн | тилдүүлөрдүн |
| Дательный | тилдүүгө | тилдүүлөргө |
| Винительный | тилдүүнү | тилдүүлөрдү |
| Местный | тилдүүдө | тилдүүлөрдө |
| Исходный | тилдүүдөн | тилдүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тилдүүм | тилдүүлөрүм |
| ты | тилдүүң | тилдүүлөрүң |
| Вы | тилдүүңүз | тилдүүлөрүңүз |
| он, она | тилдүүсү | тилдүүлөрү |
| мы | тилдүүбүз | тилдүүлөрүбүз |
| вы | тилдүүңөр | тилдүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тилдүүңүздөр | тилдүүлөрүңүздөр |
| они | тилдүүсү | тилдүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тилдүүнүкү | тилдүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдүүм | тилдүүң | тилдүүңүз | тилдүүсү | тилдүүбүз | тилдүүңөр | тилдүүңүздөр | тилдүүсү |
| Родительный | тилдүүмдүн / тилдүүмүн | тилдүүңдүн / тилдүүңүн | тилдүүңүздүн | тилдүүсүнүн | тилдүүбүздүн | тилдүүңөрдүн | тилдүүңүздөрдүн | тилдүүсүнүн |
| Дательный | тилдүүмө | тилдүүңө | тилдүүңүзгө | тилдүүсүнө | тилдүүбүзгө | тилдүүңөргө | тилдүүңүздөргө | тилдүүсүнө |
| Винительный | тилдүүмдү / тилдүүмү | тилдүүңдү / тилдүүңү | тилдүүңүздү | тилдүүсүн | тилдүүбүздү | тилдүүңөрдү | тилдүүңүздөрдү | тилдүүсүн |
| Местный | тилдүүмдө | тилдүүңдө | тилдүүңүздө | тилдүүсүндө | тилдүүбүздө | тилдүүңөрдө | тилдүүңүздөрдө | тилдүүсүндө |
| Исходный | тилдүүмдөн / тилдүүмөн | тилдүүңдөн / тилдүүңөн | тилдүүңүздөн | тилдүүсүнөн | тилдүүбүздөн | тилдүүңөрдөн | тилдүүңүздөрдөн | тилдүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдүүлөрүм | тилдүүлөрүң | тилдүүлөрүңүз | тилдүүлөрү | тилдүүлөрүбүз | тилдүүлөрүңөр | тилдүүлөрүңүздөр | тилдүүлөрү |
| Родительный | тилдүүлөрүмдүн / тилдүүлөрүмүн | тилдүүлөрүңдүн / тилдүүлөрүңүн | тилдүүлөрүңүздүн | тилдүүлөрүнүн | тилдүүлөрүбүздүн | тилдүүлөрүңөрдүн | тилдүүлөрүңүздөрдүн | тилдүүлөрүнүн |
| Дательный | тилдүүлөрүмө | тилдүүлөрүңө | тилдүүлөрүңүзгө | тилдүүлөрүнө | тилдүүлөрүбүзгө | тилдүүлөрүңөргө | тилдүүлөрүңүздөргө | тилдүүлөрүнө |
| Винительный | тилдүүлөрүмдү / тилдүүлөрүмү | тилдүүлөрүңдү / тилдүүлөрүңү | тилдүүлөрүңүздү | тилдүүлөрүн | тилдүүлөрүбүздү | тилдүүлөрүңөрдү | тилдүүлөрүңүздөрдү | тилдүүлөрүн |
| Местный | тилдүүлөрүмдө | тилдүүлөрүңдө | тилдүүлөрүңүздө | тилдүүлөрүндө | тилдүүлөрүбүздө | тилдүүлөрүңөрдө | тилдүүлөрүңүздөрдө | тилдүүлөрүндө |
| Исходный | тилдүүлөрүмдөн / тилдүүлөрүмөн | тилдүүлөрүңдөн / тилдүүлөрүңөн | тилдүүлөрүңүздөн | тилдүүлөрүнөн | тилдүүлөрүбүздөн | тилдүүлөрүңөрдөн | тилдүүлөрүңүздөрдөн | тилдүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тилдүүмүн | тилдүүбүз |
| 2е лицо | тилдүүсүң | тилдүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тилдүүсүз | тилдүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тилдүүдөмүн | тилдүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тилдүүдөсүң | тилдүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тилдүүдөсүз | тилдүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тилдүүдөнмүн | тилдүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тилдүүдөнсүң | тилдүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тилдүүдөнсүз | тилдүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | тилдүүрөөк |