Морфология › тирүү
тирүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тирүү | тирүүлөр |
| Родительный | тирүүнүн | тирүүлөрдүн |
| Дательный | тирүүгө | тирүүлөргө |
| Винительный | тирүүнү | тирүүлөрдү |
| Местный | тирүүдө | тирүүлөрдө |
| Исходный | тирүүдөн | тирүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тирүүм | тирүүлөрүм |
| ты | тирүүң | тирүүлөрүң |
| Вы | тирүүңүз | тирүүлөрүңүз |
| он, она | тирүүсү | тирүүлөрү |
| мы | тирүүбүз | тирүүлөрүбүз |
| вы | тирүүңөр | тирүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тирүүңүздөр | тирүүлөрүңүздөр |
| они | тирүүсү | тирүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тирүүнүкү | тирүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тирүүм | тирүүң | тирүүңүз | тирүүсү | тирүүбүз | тирүүңөр | тирүүңүздөр | тирүүсү |
| Родительный | тирүүмүн / тирүүмдүн | тирүүңдүн / тирүүңүн | тирүүңүздүн | тирүүсүнүн | тирүүбүздүн | тирүүңөрдүн | тирүүңүздөрдүн | тирүүсүнүн |
| Дательный | тирүүмө | тирүүңө | тирүүңүзгө | тирүүсүнө | тирүүбүзгө | тирүүңөргө | тирүүңүздөргө | тирүүсүнө |
| Винительный | тирүүмдү / тирүүмү | тирүүңдү / тирүүңү | тирүүңүздү | тирүүсүн | тирүүбүздү | тирүүңөрдү | тирүүңүздөрдү | тирүүсүн |
| Местный | тирүүмдө | тирүүңдө | тирүүңүздө | тирүүсүндө | тирүүбүздө | тирүүңөрдө | тирүүңүздөрдө | тирүүсүндө |
| Исходный | тирүүмдөн / тирүүмөн | тирүүңдөн / тирүүңөн | тирүүңүздөн | тирүүсүнөн | тирүүбүздөн | тирүүңөрдөн | тирүүңүздөрдөн | тирүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тирүүлөрүм | тирүүлөрүң | тирүүлөрүңүз | тирүүлөрү | тирүүлөрүбүз | тирүүлөрүңөр | тирүүлөрүңүздөр | тирүүлөрү |
| Родительный | тирүүлөрүмдүн / тирүүлөрүмүн | тирүүлөрүңдүн / тирүүлөрүңүн | тирүүлөрүңүздүн | тирүүлөрүнүн | тирүүлөрүбүздүн | тирүүлөрүңөрдүн | тирүүлөрүңүздөрдүн | тирүүлөрүнүн |
| Дательный | тирүүлөрүмө | тирүүлөрүңө | тирүүлөрүңүзгө | тирүүлөрүнө | тирүүлөрүбүзгө | тирүүлөрүңөргө | тирүүлөрүңүздөргө | тирүүлөрүнө |
| Винительный | тирүүлөрүмдү / тирүүлөрүмү | тирүүлөрүңдү / тирүүлөрүңү | тирүүлөрүңүздү | тирүүлөрүн | тирүүлөрүбүздү | тирүүлөрүңөрдү | тирүүлөрүңүздөрдү | тирүүлөрүн |
| Местный | тирүүлөрүмдө | тирүүлөрүңдө | тирүүлөрүңүздө | тирүүлөрүндө | тирүүлөрүбүздө | тирүүлөрүңөрдө | тирүүлөрүңүздөрдө | тирүүлөрүндө |
| Исходный | тирүүлөрүмдөн / тирүүлөрүмөн | тирүүлөрүңдөн / тирүүлөрүңөн | тирүүлөрүңүздөн | тирүүлөрүнөн | тирүүлөрүбүздөн | тирүүлөрүңөрдөн | тирүүлөрүңүздөрдөн | тирүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тирүүмүн | тирүүбүз |
| 2е лицо | тирүүсүң | тирүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тирүүсүз | тирүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тирүүдөмүн | тирүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тирүүдөсүң | тирүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тирүүдөсүз | тирүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тирүүдөнмүн | тирүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тирүүдөнсүң | тирүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тирүүдөнсүз | тирүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тирүү | тирүүлөр |
| Родительный | тирүүнүн | тирүүлөрдүн |
| Дательный | тирүүгө | тирүүлөргө |
| Винительный | тирүүнү | тирүүлөрдү |
| Местный | тирүүдө | тирүүлөрдө |
| Исходный | тирүүдөн | тирүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тирүүм | тирүүлөрүм |
| ты | тирүүң | тирүүлөрүң |
| Вы | тирүүңүз | тирүүлөрүңүз |
| он, она | тирүүсү | тирүүлөрү |
| мы | тирүүбүз | тирүүлөрүбүз |
| вы | тирүүңөр | тирүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тирүүңүздөр | тирүүлөрүңүздөр |
| они | тирүүсү | тирүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тирүүнүкү | тирүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тирүүм | тирүүң | тирүүңүз | тирүүсү | тирүүбүз | тирүүңөр | тирүүңүздөр | тирүүсү |
| Родительный | тирүүмүн / тирүүмдүн | тирүүңдүн / тирүүңүн | тирүүңүздүн | тирүүсүнүн | тирүүбүздүн | тирүүңөрдүн | тирүүңүздөрдүн | тирүүсүнүн |
| Дательный | тирүүмө | тирүүңө | тирүүңүзгө | тирүүсүнө | тирүүбүзгө | тирүүңөргө | тирүүңүздөргө | тирүүсүнө |
| Винительный | тирүүмдү / тирүүмү | тирүүңдү / тирүүңү | тирүүңүздү | тирүүсүн | тирүүбүздү | тирүүңөрдү | тирүүңүздөрдү | тирүүсүн |
| Местный | тирүүмдө | тирүүңдө | тирүүңүздө | тирүүсүндө | тирүүбүздө | тирүүңөрдө | тирүүңүздөрдө | тирүүсүндө |
| Исходный | тирүүмдөн / тирүүмөн | тирүүңдөн / тирүүңөн | тирүүңүздөн | тирүүсүнөн | тирүүбүздөн | тирүүңөрдөн | тирүүңүздөрдөн | тирүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тирүүлөрүм | тирүүлөрүң | тирүүлөрүңүз | тирүүлөрү | тирүүлөрүбүз | тирүүлөрүңөр | тирүүлөрүңүздөр | тирүүлөрү |
| Родительный | тирүүлөрүмдүн / тирүүлөрүмүн | тирүүлөрүңдүн / тирүүлөрүңүн | тирүүлөрүңүздүн | тирүүлөрүнүн | тирүүлөрүбүздүн | тирүүлөрүңөрдүн | тирүүлөрүңүздөрдүн | тирүүлөрүнүн |
| Дательный | тирүүлөрүмө | тирүүлөрүңө | тирүүлөрүңүзгө | тирүүлөрүнө | тирүүлөрүбүзгө | тирүүлөрүңөргө | тирүүлөрүңүздөргө | тирүүлөрүнө |
| Винительный | тирүүлөрүмдү / тирүүлөрүмү | тирүүлөрүңдү / тирүүлөрүңү | тирүүлөрүңүздү | тирүүлөрүн | тирүүлөрүбүздү | тирүүлөрүңөрдү | тирүүлөрүңүздөрдү | тирүүлөрүн |
| Местный | тирүүлөрүмдө | тирүүлөрүңдө | тирүүлөрүңүздө | тирүүлөрүндө | тирүүлөрүбүздө | тирүүлөрүңөрдө | тирүүлөрүңүздөрдө | тирүүлөрүндө |
| Исходный | тирүүлөрүмдөн / тирүүлөрүмөн | тирүүлөрүңдөн / тирүүлөрүңөн | тирүүлөрүңүздөн | тирүүлөрүнөн | тирүүлөрүбүздөн | тирүүлөрүңөрдөн | тирүүлөрүңүздөрдөн | тирүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тирүүмүн | тирүүбүз |
| 2е лицо | тирүүсүң | тирүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тирүүсүз | тирүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тирүүдөмүн | тирүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тирүүдөсүң | тирүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тирүүдөсүз | тирүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тирүүдөнмүн | тирүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тирүүдөнсүң | тирүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тирүүдөнсүз | тирүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | тирүүрөөк |