Морфология › түмөн
түмөн
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түмөн | түмөндөр |
| Родительный | түмөндүн | түмөндөрдүн |
| Дательный | түмөнгө | түмөндөргө |
| Винительный | түмөндү | түмөндөрдү |
| Местный | түмөндө | түмөндөрдө |
| Исходный | түмөндөн | түмөндөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түмөнүм | түмөндөрүм |
| ты | түмөнүң | түмөндөрүң |
| Вы | түмөнүңүз | түмөндөрүңүз |
| он, она | түмөнү | түмөндөрү |
| мы | түмөнүбүз | түмөндөрүбүз |
| вы | түмөнүңөр | түмөндөрүңөр |
| Вы (мн.) | түмөнүңүздөр | түмөндөрүңүздөр |
| они | түмөнү | түмөндөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түмөндүкү | түмөндөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түмөнүм | түмөнүң | түмөнүңүз | түмөнү | түмөнүбүз | түмөнүңөр | түмөнүңүздөр | түмөнү |
| Родительный | түмөнүмдүн / түмөнүмүн | түмөнүңдүн / түмөнүңүн | түмөнүңүздүн | түмөнүнүн | түмөнүбүздүн | түмөнүңөрдүн | түмөнүңүздөрдүн | түмөнүнүн |
| Дательный | түмөнүмө | түмөнүңө | түмөнүңүзгө | түмөнүнө | түмөнүбүзгө | түмөнүңөргө | түмөнүңүздөргө | түмөнүнө |
| Винительный | түмөнүмдү / түмөнүмү | түмөнүңдү / түмөнүңү | түмөнүңүздү | түмөнүн | түмөнүбүздү | түмөнүңөрдү | түмөнүңүздөрдү | түмөнүн |
| Местный | түмөнүмдө | түмөнүңдө | түмөнүңүздө | түмөнүндө | түмөнүбүздө | түмөнүңөрдө | түмөнүңүздөрдө | түмөнүндө |
| Исходный | түмөнүмдөн / түмөнүмөн | түмөнүңдөн / түмөнүңөн | түмөнүңүздөн | түмөнүнөн | түмөнүбүздөн | түмөнүңөрдөн | түмөнүңүздөрдөн | түмөнүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түмөндөрүм | түмөндөрүң | түмөндөрүңүз | түмөндөрү | түмөндөрүбүз | түмөндөрүңөр | түмөндөрүңүздөр | түмөндөрү |
| Родительный | түмөндөрүмдүн / түмөндөрүмүн | түмөндөрүңдүн / түмөндөрүңүн | түмөндөрүңүздүн | түмөндөрүнүн | түмөндөрүбүздүн | түмөндөрүңөрдүн | түмөндөрүңүздөрдүн | түмөндөрүнүн |
| Дательный | түмөндөрүмө | түмөндөрүңө | түмөндөрүңүзгө | түмөндөрүнө | түмөндөрүбүзгө | түмөндөрүңөргө | түмөндөрүңүздөргө | түмөндөрүнө |
| Винительный | түмөндөрүмдү / түмөндөрүмү | түмөндөрүңдү / түмөндөрүңү | түмөндөрүңүздү | түмөндөрүн | түмөндөрүбүздү | түмөндөрүңөрдү | түмөндөрүңүздөрдү | түмөндөрүн |
| Местный | түмөндөрүмдө | түмөндөрүңдө | түмөндөрүңүздө | түмөндөрүндө | түмөндөрүбүздө | түмөндөрүңөрдө | түмөндөрүңүздөрдө | түмөндөрүндө |
| Исходный | түмөндөрүмдөн / түмөндөрүмөн | түмөндөрүңдөн / түмөндөрүңөн | түмөндөрүңүздөн | түмөндөрүнөн | түмөндөрүбүздөн | түмөндөрүңөрдөн | түмөндөрүңүздөрдөн | түмөндөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түмөнмүн | түмөнбүз |
| 2е лицо | түмөнсүң | түмөнсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түмөнсүз | түмөнсүздөр |
| местный · 1е лицо | түмөндөмүн | түмөндөбүз |
| местный · 2е лицо | түмөндөсүң | түмөндөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түмөндөсүз | түмөндөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түмөндөнмүн | түмөндөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түмөндөнсүң | түмөндөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түмөндөнсүз | түмөндөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түмөн | түмөндөр |
| Родительный | түмөндүн | түмөндөрдүн |
| Дательный | түмөнгө | түмөндөргө |
| Винительный | түмөндү | түмөндөрдү |
| Местный | түмөндө | түмөндөрдө |
| Исходный | түмөндөн | түмөндөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түмөнүм | түмөндөрүм |
| ты | түмөнүң | түмөндөрүң |
| Вы | түмөнүңүз | түмөндөрүңүз |
| он, она | түмөнү | түмөндөрү |
| мы | түмөнүбүз | түмөндөрүбүз |
| вы | түмөнүңөр | түмөндөрүңөр |
| Вы (мн.) | түмөнүңүздөр | түмөндөрүңүздөр |
| они | түмөнү | түмөндөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түмөндүкү | түмөндөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түмөнүм | түмөнүң | түмөнүңүз | түмөнү | түмөнүбүз | түмөнүңөр | түмөнүңүздөр | түмөнү |
| Родительный | түмөнүмдүн / түмөнүмүн | түмөнүңдүн / түмөнүңүн | түмөнүңүздүн | түмөнүнүн | түмөнүбүздүн | түмөнүңөрдүн | түмөнүңүздөрдүн | түмөнүнүн |
| Дательный | түмөнүмө | түмөнүңө | түмөнүңүзгө | түмөнүнө | түмөнүбүзгө | түмөнүңөргө | түмөнүңүздөргө | түмөнүнө |
| Винительный | түмөнүмдү / түмөнүмү | түмөнүңдү / түмөнүңү | түмөнүңүздү | түмөнүн | түмөнүбүздү | түмөнүңөрдү | түмөнүңүздөрдү | түмөнүн |
| Местный | түмөнүмдө | түмөнүңдө | түмөнүңүздө | түмөнүндө | түмөнүбүздө | түмөнүңөрдө | түмөнүңүздөрдө | түмөнүндө |
| Исходный | түмөнүмдөн / түмөнүмөн | түмөнүңдөн / түмөнүңөн | түмөнүңүздөн | түмөнүнөн | түмөнүбүздөн | түмөнүңөрдөн | түмөнүңүздөрдөн | түмөнүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түмөндөрүм | түмөндөрүң | түмөндөрүңүз | түмөндөрү | түмөндөрүбүз | түмөндөрүңөр | түмөндөрүңүздөр | түмөндөрү |
| Родительный | түмөндөрүмдүн / түмөндөрүмүн | түмөндөрүңдүн / түмөндөрүңүн | түмөндөрүңүздүн | түмөндөрүнүн | түмөндөрүбүздүн | түмөндөрүңөрдүн | түмөндөрүңүздөрдүн | түмөндөрүнүн |
| Дательный | түмөндөрүмө | түмөндөрүңө | түмөндөрүңүзгө | түмөндөрүнө | түмөндөрүбүзгө | түмөндөрүңөргө | түмөндөрүңүздөргө | түмөндөрүнө |
| Винительный | түмөндөрүмдү / түмөндөрүмү | түмөндөрүңдү / түмөндөрүңү | түмөндөрүңүздү | түмөндөрүн | түмөндөрүбүздү | түмөндөрүңөрдү | түмөндөрүңүздөрдү | түмөндөрүн |
| Местный | түмөндөрүмдө | түмөндөрүңдө | түмөндөрүңүздө | түмөндөрүндө | түмөндөрүбүздө | түмөндөрүңөрдө | түмөндөрүңүздөрдө | түмөндөрүндө |
| Исходный | түмөндөрүмдөн / түмөндөрүмөн | түмөндөрүңдөн / түмөндөрүңөн | түмөндөрүңүздөн | түмөндөрүнөн | түмөндөрүбүздөн | түмөндөрүңөрдөн | түмөндөрүңүздөрдөн | түмөндөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түмөнмүн | түмөнбүз |
| 2е лицо | түмөнсүң | түмөнсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түмөнсүз | түмөнсүздөр |
| местный · 1е лицо | түмөндөмүн | түмөндөбүз |
| местный · 2е лицо | түмөндөсүң | түмөндөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түмөндөсүз | түмөндөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түмөндөнмүн | түмөндөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түмөндөнсүң | түмөндөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түмөндөнсүз | түмөндөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түмөнүрөөк |