Морфология › түптүз
түптүз
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түптүз | түптүздөр |
| Родительный | түптүздүн | түптүздөрдүн |
| Дательный | түптүзгө | түптүздөргө |
| Винительный | түптүздү | түптүздөрдү |
| Местный | түптүздө | түптүздөрдө |
| Исходный | түптүздөн | түптүздөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түптүзүм | түптүздөрүм |
| ты | түптүзүң | түптүздөрүң |
| Вы | түптүзүңүз | түптүздөрүңүз |
| он, она | түптүзү | түптүздөрү |
| мы | түптүзүбүз | түптүздөрүбүз |
| вы | түптүзүңөр | түптүздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түптүзүңүздөр | түптүздөрүңүздөр |
| они | түптүзү | түптүздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түптүздүкү | түптүздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түптүзүм | түптүзүң | түптүзүңүз | түптүзү | түптүзүбүз | түптүзүңөр | түптүзүңүздөр | түптүзү |
| Родительный | түптүзүмдүн / түптүзүмүн | түптүзүңдүн / түптүзүңүн | түптүзүңүздүн | түптүзүнүн | түптүзүбүздүн | түптүзүңөрдүн | түптүзүңүздөрдүн | түптүзүнүн |
| Дательный | түптүзүмө | түптүзүңө | түптүзүңүзгө | түптүзүнө | түптүзүбүзгө | түптүзүңөргө | түптүзүңүздөргө | түптүзүнө |
| Винительный | түптүзүмдү / түптүзүмү | түптүзүңдү / түптүзүңү | түптүзүңүздү | түптүзүн | түптүзүбүздү | түптүзүңөрдү | түптүзүңүздөрдү | түптүзүн |
| Местный | түптүзүмдө | түптүзүңдө | түптүзүңүздө | түптүзүндө | түптүзүбүздө | түптүзүңөрдө | түптүзүңүздөрдө | түптүзүндө |
| Исходный | түптүзүмдөн / түптүзүмөн | түптүзүңдөн / түптүзүңөн | түптүзүңүздөн | түптүзүнөн | түптүзүбүздөн | түптүзүңөрдөн | түптүзүңүздөрдөн | түптүзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түптүздөрүм | түптүздөрүң | түптүздөрүңүз | түптүздөрү | түптүздөрүбүз | түптүздөрүңөр | түптүздөрүңүздөр | түптүздөрү |
| Родительный | түптүздөрүмдүн / түптүздөрүмүн | түптүздөрүңдүн / түптүздөрүңүн | түптүздөрүңүздүн | түптүздөрүнүн | түптүздөрүбүздүн | түптүздөрүңөрдүн | түптүздөрүңүздөрдүн | түптүздөрүнүн |
| Дательный | түптүздөрүмө | түптүздөрүңө | түптүздөрүңүзгө | түптүздөрүнө | түптүздөрүбүзгө | түптүздөрүңөргө | түптүздөрүңүздөргө | түптүздөрүнө |
| Винительный | түптүздөрүмдү / түптүздөрүмү | түптүздөрүңдү / түптүздөрүңү | түптүздөрүңүздү | түптүздөрүн | түптүздөрүбүздү | түптүздөрүңөрдү | түптүздөрүңүздөрдү | түптүздөрүн |
| Местный | түптүздөрүмдө | түптүздөрүңдө | түптүздөрүңүздө | түптүздөрүндө | түптүздөрүбүздө | түптүздөрүңөрдө | түптүздөрүңүздөрдө | түптүздөрүндө |
| Исходный | түптүздөрүмдөн / түптүздөрүмөн | түптүздөрүңдөн / түптүздөрүңөн | түптүздөрүңүздөн | түптүздөрүнөн | түптүздөрүбүздөн | түптүздөрүңөрдөн | түптүздөрүңүздөрдөн | түптүздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түптүзмүн | түптүзбүз |
| 2е лицо | түптүзсүң | түптүзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түптүзсүз | түптүзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түптүздөмүн | түптүздөбүз |
| местный · 2е лицо | түптүздөсүң | түптүздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түптүздөсүз | түптүздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түптүздөнмүн | түптүздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түптүздөнсүң | түптүздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түптүздөнсүз | түптүздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түптүз | түптүздөр |
| Родительный | түптүздүн | түптүздөрдүн |
| Дательный | түптүзгө | түптүздөргө |
| Винительный | түптүздү | түптүздөрдү |
| Местный | түптүздө | түптүздөрдө |
| Исходный | түптүздөн | түптүздөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түптүзүм | түптүздөрүм |
| ты | түптүзүң | түптүздөрүң |
| Вы | түптүзүңүз | түптүздөрүңүз |
| он, она | түптүзү | түптүздөрү |
| мы | түптүзүбүз | түптүздөрүбүз |
| вы | түптүзүңөр | түптүздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түптүзүңүздөр | түптүздөрүңүздөр |
| они | түптүзү | түптүздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түптүздүкү | түптүздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түптүзүм | түптүзүң | түптүзүңүз | түптүзү | түптүзүбүз | түптүзүңөр | түптүзүңүздөр | түптүзү |
| Родительный | түптүзүмдүн / түптүзүмүн | түптүзүңдүн / түптүзүңүн | түптүзүңүздүн | түптүзүнүн | түптүзүбүздүн | түптүзүңөрдүн | түптүзүңүздөрдүн | түптүзүнүн |
| Дательный | түптүзүмө | түптүзүңө | түптүзүңүзгө | түптүзүнө | түптүзүбүзгө | түптүзүңөргө | түптүзүңүздөргө | түптүзүнө |
| Винительный | түптүзүмдү / түптүзүмү | түптүзүңдү / түптүзүңү | түптүзүңүздү | түптүзүн | түптүзүбүздү | түптүзүңөрдү | түптүзүңүздөрдү | түптүзүн |
| Местный | түптүзүмдө | түптүзүңдө | түптүзүңүздө | түптүзүндө | түптүзүбүздө | түптүзүңөрдө | түптүзүңүздөрдө | түптүзүндө |
| Исходный | түптүзүмдөн / түптүзүмөн | түптүзүңдөн / түптүзүңөн | түптүзүңүздөн | түптүзүнөн | түптүзүбүздөн | түптүзүңөрдөн | түптүзүңүздөрдөн | түптүзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түптүздөрүм | түптүздөрүң | түптүздөрүңүз | түптүздөрү | түптүздөрүбүз | түптүздөрүңөр | түптүздөрүңүздөр | түптүздөрү |
| Родительный | түптүздөрүмдүн / түптүздөрүмүн | түптүздөрүңдүн / түптүздөрүңүн | түптүздөрүңүздүн | түптүздөрүнүн | түптүздөрүбүздүн | түптүздөрүңөрдүн | түптүздөрүңүздөрдүн | түптүздөрүнүн |
| Дательный | түптүздөрүмө | түптүздөрүңө | түптүздөрүңүзгө | түптүздөрүнө | түптүздөрүбүзгө | түптүздөрүңөргө | түптүздөрүңүздөргө | түптүздөрүнө |
| Винительный | түптүздөрүмдү / түптүздөрүмү | түптүздөрүңдү / түптүздөрүңү | түптүздөрүңүздү | түптүздөрүн | түптүздөрүбүздү | түптүздөрүңөрдү | түптүздөрүңүздөрдү | түптүздөрүн |
| Местный | түптүздөрүмдө | түптүздөрүңдө | түптүздөрүңүздө | түптүздөрүндө | түптүздөрүбүздө | түптүздөрүңөрдө | түптүздөрүңүздөрдө | түптүздөрүндө |
| Исходный | түптүздөрүмдөн / түптүздөрүмөн | түптүздөрүңдөн / түптүздөрүңөн | түптүздөрүңүздөн | түптүздөрүнөн | түптүздөрүбүздөн | түптүздөрүңөрдөн | түптүздөрүңүздөрдөн | түптүздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түптүзмүн | түптүзбүз |
| 2е лицо | түптүзсүң | түптүзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түптүзсүз | түптүзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түптүздөмүн | түптүздөбүз |
| местный · 2е лицо | түптүздөсүң | түптүздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түптүздөсүз | түптүздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түптүздөнмүн | түптүздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түптүздөнсүң | түптүздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түптүздөнсүз | түптүздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түптүзүрөөк |