Морфология › түш
түш
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түш | түштөр |
| Родительный | түштүн | түштөрдүн |
| Дательный | түшкө | түштөргө |
| Винительный | түштү | түштөрдү |
| Местный | түштө | түштөрдө |
| Исходный | түштөн | түштөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүм | түштөрүм |
| ты | түшүң | түштөрүң |
| Вы | түшүңүз | түштөрүңүз |
| он, она | түшү | түштөрү |
| мы | түшүбүз | түштөрүбүз |
| вы | түшүңөр | түштөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүңүздөр | түштөрүңүздөр |
| они | түшү | түштөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түштүкү | түштөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүм | түшүң | түшүңүз | түшү | түшүбүз | түшүңөр | түшүңүздөр | түшү |
| Родительный | түшүмдүн / түшүмүн | түшүңдүн / түшүңүн | түшүңүздүн | түшүнүн | түшүбүздүн | түшүңөрдүн | түшүңүздөрдүн | түшүнүн |
| Дательный | түшүмө | түшүңө | түшүңүзгө | түшүнө | түшүбүзгө | түшүңөргө | түшүңүздөргө | түшүнө |
| Винительный | түшүмдү / түшүмү | түшүңдү / түшүңү | түшүңүздү | түшүн | түшүбүздү | түшүңөрдү | түшүңүздөрдү | түшүн |
| Местный | түшүмдө | түшүңдө | түшүңүздө | түшүндө | түшүбүздө | түшүңөрдө | түшүңүздөрдө | түшүндө |
| Исходный | түшүмдөн / түшүмөн | түшүңдөн / түшүңөн | түшүңүздөн | түшүнөн | түшүбүздөн | түшүңөрдөн | түшүңүздөрдөн | түшүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түштөрүм | түштөрүң | түштөрүңүз | түштөрү | түштөрүбүз | түштөрүңөр | түштөрүңүздөр | түштөрү |
| Родительный | түштөрүмдүн / түштөрүмүн | түштөрүңдүн / түштөрүңүн | түштөрүңүздүн | түштөрүнүн | түштөрүбүздүн | түштөрүңөрдүн | түштөрүңүздөрдүн | түштөрүнүн |
| Дательный | түштөрүмө | түштөрүңө | түштөрүңүзгө | түштөрүнө | түштөрүбүзгө | түштөрүңөргө | түштөрүңүздөргө | түштөрүнө |
| Винительный | түштөрүмдү / түштөрүмү | түштөрүңдү / түштөрүңү | түштөрүңүздү | түштөрүн | түштөрүбүздү | түштөрүңөрдү | түштөрүңүздөрдү | түштөрүн |
| Местный | түштөрүмдө | түштөрүңдө | түштөрүңүздө | түштөрүндө | түштөрүбүздө | түштөрүңөрдө | түштөрүңүздөрдө | түштөрүндө |
| Исходный | түштөрүмдөн / түштөрүмөн | түштөрүңдөн / түштөрүңөн | түштөрүңүздөн | түштөрүнөн | түштөрүбүздөн | түштөрүңөрдөн | түштөрүңүздөрдөн | түштөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшмүн | түшпүз |
| 2е лицо | түшсүң | түшсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшсүз | түшсүздөр |
| местный · 1е лицо | түштөмүн | түштөбүз |
| местный · 2е лицо | түштөсүң | түштөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түштөсүз | түштөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түштөнмүн | түштөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түштөнсүң | түштөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түштөнсүз | түштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түш | түштөр |
| Родительный | түштүн | түштөрдүн |
| Дательный | түшкө | түштөргө |
| Винительный | түштү | түштөрдү |
| Местный | түштө | түштөрдө |
| Исходный | түштөн | түштөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүм | түштөрүм |
| ты | түшүң | түштөрүң |
| Вы | түшүңүз | түштөрүңүз |
| он, она | түшү | түштөрү |
| мы | түшүбүз | түштөрүбүз |
| вы | түшүңөр | түштөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүңүздөр | түштөрүңүздөр |
| они | түшү | түштөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түштүкү | түштөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүм | түшүң | түшүңүз | түшү | түшүбүз | түшүңөр | түшүңүздөр | түшү |
| Родительный | түшүмдүн / түшүмүн | түшүңдүн / түшүңүн | түшүңүздүн | түшүнүн | түшүбүздүн | түшүңөрдүн | түшүңүздөрдүн | түшүнүн |
| Дательный | түшүмө | түшүңө | түшүңүзгө | түшүнө | түшүбүзгө | түшүңөргө | түшүңүздөргө | түшүнө |
| Винительный | түшүмдү / түшүмү | түшүңдү / түшүңү | түшүңүздү | түшүн | түшүбүздү | түшүңөрдү | түшүңүздөрдү | түшүн |
| Местный | түшүмдө | түшүңдө | түшүңүздө | түшүндө | түшүбүздө | түшүңөрдө | түшүңүздөрдө | түшүндө |
| Исходный | түшүмдөн / түшүмөн | түшүңдөн / түшүңөн | түшүңүздөн | түшүнөн | түшүбүздөн | түшүңөрдөн | түшүңүздөрдөн | түшүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түштөрүм | түштөрүң | түштөрүңүз | түштөрү | түштөрүбүз | түштөрүңөр | түштөрүңүздөр | түштөрү |
| Родительный | түштөрүмдүн / түштөрүмүн | түштөрүңдүн / түштөрүңүн | түштөрүңүздүн | түштөрүнүн | түштөрүбүздүн | түштөрүңөрдүн | түштөрүңүздөрдүн | түштөрүнүн |
| Дательный | түштөрүмө | түштөрүңө | түштөрүңүзгө | түштөрүнө | түштөрүбүзгө | түштөрүңөргө | түштөрүңүздөргө | түштөрүнө |
| Винительный | түштөрүмдү / түштөрүмү | түштөрүңдү / түштөрүңү | түштөрүңүздү | түштөрүн | түштөрүбүздү | түштөрүңөрдү | түштөрүңүздөрдү | түштөрүн |
| Местный | түштөрүмдө | түштөрүңдө | түштөрүңүздө | түштөрүндө | түштөрүбүздө | түштөрүңөрдө | түштөрүңүздөрдө | түштөрүндө |
| Исходный | түштөрүмдөн / түштөрүмөн | түштөрүңдөн / түштөрүңөн | түштөрүңүздөн | түштөрүнөн | түштөрүбүздөн | түштөрүңөрдөн | түштөрүңүздөрдөн | түштөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшмүн | түшпүз |
| 2е лицо | түшсүң | түшсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшсүз | түшсүздөр |
| местный · 1е лицо | түштөмүн | түштөбүз |
| местный · 2е лицо | түштөсүң | түштөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түштөсүз | түштөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түштөнмүн | түштөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түштөнсүң | түштөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түштөнсүз | түштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түшүрөөк |
түш-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түшөмүн / түшөм | түшөсүң | түшөсүз | түшөт | түшөбүз | түшөсүңөр | түшөсүздөр | түшөт / түшүшөт |
| Прошедшее определенное время | түштүм | түштүң | түштүңүз | түштү | түштүк | түштүңөр | түштүңүздөр | түштү / түшүштү |
| Прошедщее неопределенное время | түшкөнмүн / түшкөм / түшкөмүн | түшкөнсүң | түшкөнсүз | түшкөн | түшкөнбүз | түшкөнсүңөр | түшкөнсүздөр | түшкөн |
| Прошедшее субъективное время | түшүпмүн / түшүптүрмүн | түшүптүрсүң / түшүпсүң | түшүптүрсүз / түшүпсүз | түшүптүр | түшүптүрбүз / түшүппүз | түшүптүрсүңөр / түшүпсүңөр | түшүптүрсүздөр / түшүпсүздөр | түшүптүр / түшүшүптүр |
| Прошедшее длительное | түшчүмүн | түшчүсүң | түшчүсүз | түшчү | түшчүбүз | түшчүсүңөр | түшчүсүздөр | түшчү |
| Неопределенное будущее время | түшөрмүн | түшөрсүң | түшөрсүз | түшөр | түшөрбүз | түшөрсүңөр | түшөрсүздөр | түшөр |
| Условное наклонение | түшсөм | түшсөң | түшсөңүз | түшсө | түшсөк | түшсөңөр | түшсөңүздөр | түшсө / түшүшсө |
| Желательное наклонение | түшкүм | түшкүң | түшкүңүз | түшкүсү | түшкүбүз | түшкүңөр | түшкүңүздөр | түшкүсү |
| Повелительное наклонение | түшөйүн | түш | түшүңүз | түшсүн | түшөлү | түшкүлө | түшүңүздөр | түшсүн |
| Наклонение намерения | түшмөкчүмүн / түшмөкмүн | түшмөкчүсүң / түшмөксүң | түшмөкчүсүз / түшмөксүз | түшмөк / түшмөкчү | түшмөкчүбүз / түшмөкпүз | түшмөкчүсүңөр / түшмөксүңөр | түшмөкчүсүздөр / түшмөксүздөр | түшмөк / түшмөкчү |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түшпөймүн / түшпөйм | түшпөйсүң | түшпөйсүз | түшпөйт | түшпөйбүз | түшпөйсүңөр | түшпөйсүздөр | түшпөйт / түшүшпөйт |
| Прошедшее определенное время | түшпөдүм | түшпөдүң | түшпөдүңүз | түшпөдү | түшпөдүк | түшпөдүңөр | түшпөдүңүздөр | түшпөдү / түшүшпөдү |
| Прошедщее неопределенное время | түшпөгөнмүн | түшпөгөнсүң | түшпөгөнсүз | түшпөгөн | түшпөгөнбүз | түшпөгөнсүңөр | түшпөгөнсүздөр | түшпөгөн |
| Прошедшее субъективное время | түшпөптүрмүн | түшпөптүрсүң | түшпөптүрсүз | түшпөптүр | түшпөптүрбүз | түшпөптүрсүңөр | түшпөптүрсүздөр | түшпөптүр |
| Неопределенное будущее время | түшпөсмүн | түшпөссүң | түшпөссүз | түшпөс | түшпөспүз | — | — | түшпөс |
| Условное наклонение | түшпөсөм | түшпөсөң | түшпөсөңүз | түшпөсө | түшпөсөк | түшпөсөңөр | түшпөсөңүздөр | түшпөсө / түшүшпөсө |
| Повелительное наклонение | түшпөйүн | түшпө | түшпөңүз | түшпөсүн | түшпөйлү | түшпөгүлө | түшпөңүздөр | түшпөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | түшүү |
| -ыш | түшүш |
| -мак | түшмөк |
| -май | түшмөй |
| -баш | түшпөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | түшкөн |
| -ар | түшөр |
| -бас | түшпөс |
| -уучу | түшүүчү |
| -чу | түшчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | түшө |
| -ып | түшүп |
| -ганы | түшкөнү |
| -ганча | түшкөнчө |
| -гыча | түшкүчө |
| -майынча | түшмөйүнчө |