Морфология › түшүндүрмө
түшүндүрмө
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүндүрмө | түшүндүрмөлөр |
| Родительный | түшүндүрмөнүн | түшүндүрмөлөрдүн |
| Дательный | түшүндүрмөгө | түшүндүрмөлөргө |
| Винительный | түшүндүрмөнү | түшүндүрмөлөрдү |
| Местный | түшүндүрмөдө | түшүндүрмөлөрдө |
| Исходный | түшүндүрмөдөн | түшүндүрмөлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүндүрмөм | түшүндүрмөлөрүм |
| ты | түшүндүрмөң | түшүндүрмөлөрүң |
| Вы | түшүндүрмөңүз | түшүндүрмөлөрүңүз |
| он, она | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөлөрү |
| мы | түшүндүрмөбүз | түшүндүрмөлөрүбүз |
| вы | түшүндүрмөңөр | түшүндүрмөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүндүрмөңүздөр | түшүндүрмөлөрүңүздөр |
| они | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүндүрмөнүкү | түшүндүрмөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүндүрмөм | түшүндүрмөң | түшүндүрмөңүз | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөбүз | түшүндүрмөңөр | түшүндүрмөңүздөр | түшүндүрмөсү |
| Родительный | түшүндүрмөмдүн / түшүндүрмөмүн | түшүндүрмөңдүн / түшүндүрмөңүн | түшүндүрмөңүздүн | түшүндүрмөсүнүн | түшүндүрмөбүздүн | түшүндүрмөңөрдүн | түшүндүрмөңүздөрдүн | түшүндүрмөсүнүн |
| Дательный | түшүндүрмөмө | түшүндүрмөңө | түшүндүрмөңүзгө | түшүндүрмөсүнө | түшүндүрмөбүзгө | түшүндүрмөңөргө | түшүндүрмөңүздөргө | түшүндүрмөсүнө |
| Винительный | түшүндүрмөмдү / түшүндүрмөмү | түшүндүрмөңдү / түшүндүрмөңү | түшүндүрмөңүздү | түшүндүрмөсүн | түшүндүрмөбүздү | түшүндүрмөңөрдү | түшүндүрмөңүздөрдү | түшүндүрмөсүн |
| Местный | түшүндүрмөмдө | түшүндүрмөңдө | түшүндүрмөңүздө | түшүндүрмөсүндө | түшүндүрмөбүздө | түшүндүрмөңөрдө | түшүндүрмөңүздөрдө | түшүндүрмөсүндө |
| Исходный | түшүндүрмөмдөн / түшүндүрмөмөн | түшүндүрмөңдөн / түшүндүрмөңөн | түшүндүрмөңүздөн | түшүндүрмөсүнөн | түшүндүрмөбүздөн | түшүндүрмөңөрдөн | түшүндүрмөңүздөрдөн | түшүндүрмөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүндүрмөлөрүм | түшүндүрмөлөрүң | түшүндүрмөлөрүңүз | түшүндүрмөлөрү | түшүндүрмөлөрүбүз | түшүндүрмөлөрүңөр | түшүндүрмөлөрүңүздөр | түшүндүрмөлөрү |
| Родительный | түшүндүрмөлөрүмдүн / түшүндүрмөлөрүмүн | түшүндүрмөлөрүңдүн / түшүндүрмөлөрүңүн | түшүндүрмөлөрүңүздүн | түшүндүрмөлөрүнүн | түшүндүрмөлөрүбүздүн | түшүндүрмөлөрүңөрдүн | түшүндүрмөлөрүңүздөрдүн | түшүндүрмөлөрүнүн |
| Дательный | түшүндүрмөлөрүмө | түшүндүрмөлөрүңө | түшүндүрмөлөрүңүзгө | түшүндүрмөлөрүнө | түшүндүрмөлөрүбүзгө | түшүндүрмөлөрүңөргө | түшүндүрмөлөрүңүздөргө | түшүндүрмөлөрүнө |
| Винительный | түшүндүрмөлөрүмдү / түшүндүрмөлөрүмү | түшүндүрмөлөрүңдү / түшүндүрмөлөрүңү | түшүндүрмөлөрүңүздү | түшүндүрмөлөрүн | түшүндүрмөлөрүбүздү | түшүндүрмөлөрүңөрдү | түшүндүрмөлөрүңүздөрдү | түшүндүрмөлөрүн |
| Местный | түшүндүрмөлөрүмдө | түшүндүрмөлөрүңдө | түшүндүрмөлөрүңүздө | түшүндүрмөлөрүндө | түшүндүрмөлөрүбүздө | түшүндүрмөлөрүңөрдө | түшүндүрмөлөрүңүздөрдө | түшүндүрмөлөрүндө |
| Исходный | түшүндүрмөлөрүмдөн / түшүндүрмөлөрүмөн | түшүндүрмөлөрүңдөн / түшүндүрмөлөрүңөн | түшүндүрмөлөрүңүздөн | түшүндүрмөлөрүнөн | түшүндүрмөлөрүбүздөн | түшүндүрмөлөрүңөрдөн | түшүндүрмөлөрүңүздөрдөн | түшүндүрмөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүндүрмөмүн | түшүндүрмөбүз |
| 2е лицо | түшүндүрмөсүң | түшүндүрмөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөсүз | түшүндүрмөсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүндүрмөдөмүн | түшүндүрмөдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүндүрмөдөсүң | түшүндүрмөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөдөсүз | түшүндүрмөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүндүрмөдөнмүн | түшүндүрмөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүндүрмөдөнсүң | түшүндүрмөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөдөнсүз | түшүндүрмөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүндүрмө | түшүндүрмөлөр |
| Родительный | түшүндүрмөнүн | түшүндүрмөлөрдүн |
| Дательный | түшүндүрмөгө | түшүндүрмөлөргө |
| Винительный | түшүндүрмөнү | түшүндүрмөлөрдү |
| Местный | түшүндүрмөдө | түшүндүрмөлөрдө |
| Исходный | түшүндүрмөдөн | түшүндүрмөлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүндүрмөм | түшүндүрмөлөрүм |
| ты | түшүндүрмөң | түшүндүрмөлөрүң |
| Вы | түшүндүрмөңүз | түшүндүрмөлөрүңүз |
| он, она | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөлөрү |
| мы | түшүндүрмөбүз | түшүндүрмөлөрүбүз |
| вы | түшүндүрмөңөр | түшүндүрмөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүндүрмөңүздөр | түшүндүрмөлөрүңүздөр |
| они | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүндүрмөнүкү | түшүндүрмөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүндүрмөм | түшүндүрмөң | түшүндүрмөңүз | түшүндүрмөсү | түшүндүрмөбүз | түшүндүрмөңөр | түшүндүрмөңүздөр | түшүндүрмөсү |
| Родительный | түшүндүрмөмдүн / түшүндүрмөмүн | түшүндүрмөңдүн / түшүндүрмөңүн | түшүндүрмөңүздүн | түшүндүрмөсүнүн | түшүндүрмөбүздүн | түшүндүрмөңөрдүн | түшүндүрмөңүздөрдүн | түшүндүрмөсүнүн |
| Дательный | түшүндүрмөмө | түшүндүрмөңө | түшүндүрмөңүзгө | түшүндүрмөсүнө | түшүндүрмөбүзгө | түшүндүрмөңөргө | түшүндүрмөңүздөргө | түшүндүрмөсүнө |
| Винительный | түшүндүрмөмдү / түшүндүрмөмү | түшүндүрмөңдү / түшүндүрмөңү | түшүндүрмөңүздү | түшүндүрмөсүн | түшүндүрмөбүздү | түшүндүрмөңөрдү | түшүндүрмөңүздөрдү | түшүндүрмөсүн |
| Местный | түшүндүрмөмдө | түшүндүрмөңдө | түшүндүрмөңүздө | түшүндүрмөсүндө | түшүндүрмөбүздө | түшүндүрмөңөрдө | түшүндүрмөңүздөрдө | түшүндүрмөсүндө |
| Исходный | түшүндүрмөмдөн / түшүндүрмөмөн | түшүндүрмөңдөн / түшүндүрмөңөн | түшүндүрмөңүздөн | түшүндүрмөсүнөн | түшүндүрмөбүздөн | түшүндүрмөңөрдөн | түшүндүрмөңүздөрдөн | түшүндүрмөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүндүрмөлөрүм | түшүндүрмөлөрүң | түшүндүрмөлөрүңүз | түшүндүрмөлөрү | түшүндүрмөлөрүбүз | түшүндүрмөлөрүңөр | түшүндүрмөлөрүңүздөр | түшүндүрмөлөрү |
| Родительный | түшүндүрмөлөрүмдүн / түшүндүрмөлөрүмүн | түшүндүрмөлөрүңдүн / түшүндүрмөлөрүңүн | түшүндүрмөлөрүңүздүн | түшүндүрмөлөрүнүн | түшүндүрмөлөрүбүздүн | түшүндүрмөлөрүңөрдүн | түшүндүрмөлөрүңүздөрдүн | түшүндүрмөлөрүнүн |
| Дательный | түшүндүрмөлөрүмө | түшүндүрмөлөрүңө | түшүндүрмөлөрүңүзгө | түшүндүрмөлөрүнө | түшүндүрмөлөрүбүзгө | түшүндүрмөлөрүңөргө | түшүндүрмөлөрүңүздөргө | түшүндүрмөлөрүнө |
| Винительный | түшүндүрмөлөрүмдү / түшүндүрмөлөрүмү | түшүндүрмөлөрүңдү / түшүндүрмөлөрүңү | түшүндүрмөлөрүңүздү | түшүндүрмөлөрүн | түшүндүрмөлөрүбүздү | түшүндүрмөлөрүңөрдү | түшүндүрмөлөрүңүздөрдү | түшүндүрмөлөрүн |
| Местный | түшүндүрмөлөрүмдө | түшүндүрмөлөрүңдө | түшүндүрмөлөрүңүздө | түшүндүрмөлөрүндө | түшүндүрмөлөрүбүздө | түшүндүрмөлөрүңөрдө | түшүндүрмөлөрүңүздөрдө | түшүндүрмөлөрүндө |
| Исходный | түшүндүрмөлөрүмдөн / түшүндүрмөлөрүмөн | түшүндүрмөлөрүңдөн / түшүндүрмөлөрүңөн | түшүндүрмөлөрүңүздөн | түшүндүрмөлөрүнөн | түшүндүрмөлөрүбүздөн | түшүндүрмөлөрүңөрдөн | түшүндүрмөлөрүңүздөрдөн | түшүндүрмөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүндүрмөмүн | түшүндүрмөбүз |
| 2е лицо | түшүндүрмөсүң | түшүндүрмөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөсүз | түшүндүрмөсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүндүрмөдөмүн | түшүндүрмөдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүндүрмөдөсүң | түшүндүрмөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөдөсүз | түшүндүрмөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүндүрмөдөнмүн | түшүндүрмөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүндүрмөдөнсүң | түшүндүрмөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүндүрмөдөнсүз | түшүндүрмөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түшүндүрмөрөөк |