Морфология › түшүнүксүз
түшүнүксүз
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүксүз | түшүнүксүздөр |
| Родительный | түшүнүксүздүн | түшүнүксүздөрдүн |
| Дательный | түшүнүксүзгө | түшүнүксүздөргө |
| Винительный | түшүнүксүздү | түшүнүксүздөрдү |
| Местный | түшүнүксүздө | түшүнүксүздөрдө |
| Исходный | түшүнүксүздөн | түшүнүксүздөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүксүзүм | түшүнүксүздөрүм |
| ты | түшүнүксүзүң | түшүнүксүздөрүң |
| Вы | түшүнүксүзүңүз | түшүнүксүздөрүңүз |
| он, она | түшүнүксүзү | түшүнүксүздөрү |
| мы | түшүнүксүзүбүз | түшүнүксүздөрүбүз |
| вы | түшүнүксүзүңөр | түшүнүксүздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүксүзүңүздөр | түшүнүксүздөрүңүздөр |
| они | түшүнүксүзү | түшүнүксүздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүксүздүкү | түшүнүксүздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүксүзүм | түшүнүксүзүң | түшүнүксүзүңүз | түшүнүксүзү | түшүнүксүзүбүз | түшүнүксүзүңөр | түшүнүксүзүңүздөр | түшүнүксүзү |
| Родительный | түшүнүксүзүмдүн / түшүнүксүзүмүн | түшүнүксүзүңдүн / түшүнүксүзүңүн | түшүнүксүзүңүздүн | түшүнүксүзүнүн | түшүнүксүзүбүздүн | түшүнүксүзүңөрдүн | түшүнүксүзүңүздөрдүн | түшүнүксүзүнүн |
| Дательный | түшүнүксүзүмө | түшүнүксүзүңө | түшүнүксүзүңүзгө | түшүнүксүзүнө | түшүнүксүзүбүзгө | түшүнүксүзүңөргө | түшүнүксүзүңүздөргө | түшүнүксүзүнө |
| Винительный | түшүнүксүзүмдү / түшүнүксүзүмү | түшүнүксүзүңдү / түшүнүксүзүңү | түшүнүксүзүңүздү | түшүнүксүзүн | түшүнүксүзүбүздү | түшүнүксүзүңөрдү | түшүнүксүзүңүздөрдү | түшүнүксүзүн |
| Местный | түшүнүксүзүмдө | түшүнүксүзүңдө | түшүнүксүзүңүздө | түшүнүксүзүндө | түшүнүксүзүбүздө | түшүнүксүзүңөрдө | түшүнүксүзүңүздөрдө | түшүнүксүзүндө |
| Исходный | түшүнүксүзүмдөн / түшүнүксүзүмөн | түшүнүксүзүңдөн / түшүнүксүзүңөн | түшүнүксүзүңүздөн | түшүнүксүзүнөн | түшүнүксүзүбүздөн | түшүнүксүзүңөрдөн | түшүнүксүзүңүздөрдөн | түшүнүксүзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүксүздөрүм | түшүнүксүздөрүң | түшүнүксүздөрүңүз | түшүнүксүздөрү | түшүнүксүздөрүбүз | түшүнүксүздөрүңөр | түшүнүксүздөрүңүздөр | түшүнүксүздөрү |
| Родительный | түшүнүксүздөрүмдүн / түшүнүксүздөрүмүн | түшүнүксүздөрүңдүн / түшүнүксүздөрүңүн | түшүнүксүздөрүңүздүн | түшүнүксүздөрүнүн | түшүнүксүздөрүбүздүн | түшүнүксүздөрүңөрдүн | түшүнүксүздөрүңүздөрдүн | түшүнүксүздөрүнүн |
| Дательный | түшүнүксүздөрүмө | түшүнүксүздөрүңө | түшүнүксүздөрүңүзгө | түшүнүксүздөрүнө | түшүнүксүздөрүбүзгө | түшүнүксүздөрүңөргө | түшүнүксүздөрүңүздөргө | түшүнүксүздөрүнө |
| Винительный | түшүнүксүздөрүмдү / түшүнүксүздөрүмү | түшүнүксүздөрүңдү / түшүнүксүздөрүңү | түшүнүксүздөрүңүздү | түшүнүксүздөрүн | түшүнүксүздөрүбүздү | түшүнүксүздөрүңөрдү | түшүнүксүздөрүңүздөрдү | түшүнүксүздөрүн |
| Местный | түшүнүксүздөрүмдө | түшүнүксүздөрүңдө | түшүнүксүздөрүңүздө | түшүнүксүздөрүндө | түшүнүксүздөрүбүздө | түшүнүксүздөрүңөрдө | түшүнүксүздөрүңүздөрдө | түшүнүксүздөрүндө |
| Исходный | түшүнүксүздөрүмдөн / түшүнүксүздөрүмөн | түшүнүксүздөрүңдөн / түшүнүксүздөрүңөн | түшүнүксүздөрүңүздөн | түшүнүксүздөрүнөн | түшүнүксүздөрүбүздөн | түшүнүксүздөрүңөрдөн | түшүнүксүздөрүңүздөрдөн | түшүнүксүздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүксүзмүн | түшүнүксүзбүз |
| 2е лицо | түшүнүксүзсүң | түшүнүксүзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүзсүз | түшүнүксүзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүксүздөмүн | түшүнүксүздөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүксүздөсүң | түшүнүксүздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүздөсүз | түшүнүксүздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүксүздөнмүн | түшүнүксүздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүксүздөнсүң | түшүнүксүздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүздөнсүз | түшүнүксүздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүксүз | түшүнүксүздөр |
| Родительный | түшүнүксүздүн | түшүнүксүздөрдүн |
| Дательный | түшүнүксүзгө | түшүнүксүздөргө |
| Винительный | түшүнүксүздү | түшүнүксүздөрдү |
| Местный | түшүнүксүздө | түшүнүксүздөрдө |
| Исходный | түшүнүксүздөн | түшүнүксүздөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүксүзүм | түшүнүксүздөрүм |
| ты | түшүнүксүзүң | түшүнүксүздөрүң |
| Вы | түшүнүксүзүңүз | түшүнүксүздөрүңүз |
| он, она | түшүнүксүзү | түшүнүксүздөрү |
| мы | түшүнүксүзүбүз | түшүнүксүздөрүбүз |
| вы | түшүнүксүзүңөр | түшүнүксүздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүксүзүңүздөр | түшүнүксүздөрүңүздөр |
| они | түшүнүксүзү | түшүнүксүздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүксүздүкү | түшүнүксүздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүксүзүм | түшүнүксүзүң | түшүнүксүзүңүз | түшүнүксүзү | түшүнүксүзүбүз | түшүнүксүзүңөр | түшүнүксүзүңүздөр | түшүнүксүзү |
| Родительный | түшүнүксүзүмдүн / түшүнүксүзүмүн | түшүнүксүзүңдүн / түшүнүксүзүңүн | түшүнүксүзүңүздүн | түшүнүксүзүнүн | түшүнүксүзүбүздүн | түшүнүксүзүңөрдүн | түшүнүксүзүңүздөрдүн | түшүнүксүзүнүн |
| Дательный | түшүнүксүзүмө | түшүнүксүзүңө | түшүнүксүзүңүзгө | түшүнүксүзүнө | түшүнүксүзүбүзгө | түшүнүксүзүңөргө | түшүнүксүзүңүздөргө | түшүнүксүзүнө |
| Винительный | түшүнүксүзүмдү / түшүнүксүзүмү | түшүнүксүзүңдү / түшүнүксүзүңү | түшүнүксүзүңүздү | түшүнүксүзүн | түшүнүксүзүбүздү | түшүнүксүзүңөрдү | түшүнүксүзүңүздөрдү | түшүнүксүзүн |
| Местный | түшүнүксүзүмдө | түшүнүксүзүңдө | түшүнүксүзүңүздө | түшүнүксүзүндө | түшүнүксүзүбүздө | түшүнүксүзүңөрдө | түшүнүксүзүңүздөрдө | түшүнүксүзүндө |
| Исходный | түшүнүксүзүмдөн / түшүнүксүзүмөн | түшүнүксүзүңдөн / түшүнүксүзүңөн | түшүнүксүзүңүздөн | түшүнүксүзүнөн | түшүнүксүзүбүздөн | түшүнүксүзүңөрдөн | түшүнүксүзүңүздөрдөн | түшүнүксүзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүксүздөрүм | түшүнүксүздөрүң | түшүнүксүздөрүңүз | түшүнүксүздөрү | түшүнүксүздөрүбүз | түшүнүксүздөрүңөр | түшүнүксүздөрүңүздөр | түшүнүксүздөрү |
| Родительный | түшүнүксүздөрүмдүн / түшүнүксүздөрүмүн | түшүнүксүздөрүңдүн / түшүнүксүздөрүңүн | түшүнүксүздөрүңүздүн | түшүнүксүздөрүнүн | түшүнүксүздөрүбүздүн | түшүнүксүздөрүңөрдүн | түшүнүксүздөрүңүздөрдүн | түшүнүксүздөрүнүн |
| Дательный | түшүнүксүздөрүмө | түшүнүксүздөрүңө | түшүнүксүздөрүңүзгө | түшүнүксүздөрүнө | түшүнүксүздөрүбүзгө | түшүнүксүздөрүңөргө | түшүнүксүздөрүңүздөргө | түшүнүксүздөрүнө |
| Винительный | түшүнүксүздөрүмдү / түшүнүксүздөрүмү | түшүнүксүздөрүңдү / түшүнүксүздөрүңү | түшүнүксүздөрүңүздү | түшүнүксүздөрүн | түшүнүксүздөрүбүздү | түшүнүксүздөрүңөрдү | түшүнүксүздөрүңүздөрдү | түшүнүксүздөрүн |
| Местный | түшүнүксүздөрүмдө | түшүнүксүздөрүңдө | түшүнүксүздөрүңүздө | түшүнүксүздөрүндө | түшүнүксүздөрүбүздө | түшүнүксүздөрүңөрдө | түшүнүксүздөрүңүздөрдө | түшүнүксүздөрүндө |
| Исходный | түшүнүксүздөрүмдөн / түшүнүксүздөрүмөн | түшүнүксүздөрүңдөн / түшүнүксүздөрүңөн | түшүнүксүздөрүңүздөн | түшүнүксүздөрүнөн | түшүнүксүздөрүбүздөн | түшүнүксүздөрүңөрдөн | түшүнүксүздөрүңүздөрдөн | түшүнүксүздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүксүзмүн | түшүнүксүзбүз |
| 2е лицо | түшүнүксүзсүң | түшүнүксүзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүзсүз | түшүнүксүзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүксүздөмүн | түшүнүксүздөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүксүздөсүң | түшүнүксүздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүздөсүз | түшүнүксүздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүксүздөнмүн | түшүнүксүздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүксүздөнсүң | түшүнүксүздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүксүздөнсүз | түшүнүксүздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түшүнүксүзүрөөк |