Морфология › түшүнүктүү
түшүнүктүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүктүү | түшүнүктүүлөр |
| Родительный | түшүнүктүүнүн | түшүнүктүүлөрдүн |
| Дательный | түшүнүктүүгө | түшүнүктүүлөргө |
| Винительный | түшүнүктүүнү | түшүнүктүүлөрдү |
| Местный | түшүнүктүүдө | түшүнүктүүлөрдө |
| Исходный | түшүнүктүүдөн | түшүнүктүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүктүүм | түшүнүктүүлөрүм |
| ты | түшүнүктүүң | түшүнүктүүлөрүң |
| Вы | түшүнүктүүңүз | түшүнүктүүлөрүңүз |
| он, она | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүлөрү |
| мы | түшүнүктүүбүз | түшүнүктүүлөрүбүз |
| вы | түшүнүктүүңөр | түшүнүктүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүктүүңүздөр | түшүнүктүүлөрүңүздөр |
| они | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүктүүнүкү | түшүнүктүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүктүүм | түшүнүктүүң | түшүнүктүүңүз | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүбүз | түшүнүктүүңөр | түшүнүктүүңүздөр | түшүнүктүүсү |
| Родительный | түшүнүктүүмдүн / түшүнүктүүмүн | түшүнүктүүңдүн / түшүнүктүүңүн | түшүнүктүүңүздүн | түшүнүктүүсүнүн | түшүнүктүүбүздүн | түшүнүктүүңөрдүн | түшүнүктүүңүздөрдүн | түшүнүктүүсүнүн |
| Дательный | түшүнүктүүмө | түшүнүктүүңө | түшүнүктүүңүзгө | түшүнүктүүсүнө | түшүнүктүүбүзгө | түшүнүктүүңөргө | түшүнүктүүңүздөргө | түшүнүктүүсүнө |
| Винительный | түшүнүктүүмдү / түшүнүктүүмү | түшүнүктүүңдү / түшүнүктүүңү | түшүнүктүүңүздү | түшүнүктүүсүн | түшүнүктүүбүздү | түшүнүктүүңөрдү | түшүнүктүүңүздөрдү | түшүнүктүүсүн |
| Местный | түшүнүктүүмдө | түшүнүктүүңдө | түшүнүктүүңүздө | түшүнүктүүсүндө | түшүнүктүүбүздө | түшүнүктүүңөрдө | түшүнүктүүңүздөрдө | түшүнүктүүсүндө |
| Исходный | түшүнүктүүмдөн / түшүнүктүүмөн | түшүнүктүүңдөн / түшүнүктүүңөн | түшүнүктүүңүздөн | түшүнүктүүсүнөн | түшүнүктүүбүздөн | түшүнүктүүңөрдөн | түшүнүктүүңүздөрдөн | түшүнүктүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүктүүлөрүм | түшүнүктүүлөрүң | түшүнүктүүлөрүңүз | түшүнүктүүлөрү | түшүнүктүүлөрүбүз | түшүнүктүүлөрүңөр | түшүнүктүүлөрүңүздөр | түшүнүктүүлөрү |
| Родительный | түшүнүктүүлөрүмдүн / түшүнүктүүлөрүмүн | түшүнүктүүлөрүңдүн / түшүнүктүүлөрүңүн | түшүнүктүүлөрүңүздүн | түшүнүктүүлөрүнүн | түшүнүктүүлөрүбүздүн | түшүнүктүүлөрүңөрдүн | түшүнүктүүлөрүңүздөрдүн | түшүнүктүүлөрүнүн |
| Дательный | түшүнүктүүлөрүмө | түшүнүктүүлөрүңө | түшүнүктүүлөрүңүзгө | түшүнүктүүлөрүнө | түшүнүктүүлөрүбүзгө | түшүнүктүүлөрүңөргө | түшүнүктүүлөрүңүздөргө | түшүнүктүүлөрүнө |
| Винительный | түшүнүктүүлөрүмдү / түшүнүктүүлөрүмү | түшүнүктүүлөрүңдү / түшүнүктүүлөрүңү | түшүнүктүүлөрүңүздү | түшүнүктүүлөрүн | түшүнүктүүлөрүбүздү | түшүнүктүүлөрүңөрдү | түшүнүктүүлөрүңүздөрдү | түшүнүктүүлөрүн |
| Местный | түшүнүктүүлөрүмдө | түшүнүктүүлөрүңдө | түшүнүктүүлөрүңүздө | түшүнүктүүлөрүндө | түшүнүктүүлөрүбүздө | түшүнүктүүлөрүңөрдө | түшүнүктүүлөрүңүздөрдө | түшүнүктүүлөрүндө |
| Исходный | түшүнүктүүлөрүмдөн / түшүнүктүүлөрүмөн | түшүнүктүүлөрүңдөн / түшүнүктүүлөрүңөн | түшүнүктүүлөрүңүздөн | түшүнүктүүлөрүнөн | түшүнүктүүлөрүбүздөн | түшүнүктүүлөрүңөрдөн | түшүнүктүүлөрүңүздөрдөн | түшүнүктүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүктүүмүн | түшүнүктүүбүз |
| 2е лицо | түшүнүктүүсүң | түшүнүктүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүсүз | түшүнүктүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүктүүдөмүн | түшүнүктүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүктүүдөсүң | түшүнүктүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүдөсүз | түшүнүктүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүктүүдөнмүн | түшүнүктүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүктүүдөнсүң | түшүнүктүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүдөнсүз | түшүнүктүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүктүү | түшүнүктүүлөр |
| Родительный | түшүнүктүүнүн | түшүнүктүүлөрдүн |
| Дательный | түшүнүктүүгө | түшүнүктүүлөргө |
| Винительный | түшүнүктүүнү | түшүнүктүүлөрдү |
| Местный | түшүнүктүүдө | түшүнүктүүлөрдө |
| Исходный | түшүнүктүүдөн | түшүнүктүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүктүүм | түшүнүктүүлөрүм |
| ты | түшүнүктүүң | түшүнүктүүлөрүң |
| Вы | түшүнүктүүңүз | түшүнүктүүлөрүңүз |
| он, она | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүлөрү |
| мы | түшүнүктүүбүз | түшүнүктүүлөрүбүз |
| вы | түшүнүктүүңөр | түшүнүктүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүктүүңүздөр | түшүнүктүүлөрүңүздөр |
| они | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүктүүнүкү | түшүнүктүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүктүүм | түшүнүктүүң | түшүнүктүүңүз | түшүнүктүүсү | түшүнүктүүбүз | түшүнүктүүңөр | түшүнүктүүңүздөр | түшүнүктүүсү |
| Родительный | түшүнүктүүмдүн / түшүнүктүүмүн | түшүнүктүүңдүн / түшүнүктүүңүн | түшүнүктүүңүздүн | түшүнүктүүсүнүн | түшүнүктүүбүздүн | түшүнүктүүңөрдүн | түшүнүктүүңүздөрдүн | түшүнүктүүсүнүн |
| Дательный | түшүнүктүүмө | түшүнүктүүңө | түшүнүктүүңүзгө | түшүнүктүүсүнө | түшүнүктүүбүзгө | түшүнүктүүңөргө | түшүнүктүүңүздөргө | түшүнүктүүсүнө |
| Винительный | түшүнүктүүмдү / түшүнүктүүмү | түшүнүктүүңдү / түшүнүктүүңү | түшүнүктүүңүздү | түшүнүктүүсүн | түшүнүктүүбүздү | түшүнүктүүңөрдү | түшүнүктүүңүздөрдү | түшүнүктүүсүн |
| Местный | түшүнүктүүмдө | түшүнүктүүңдө | түшүнүктүүңүздө | түшүнүктүүсүндө | түшүнүктүүбүздө | түшүнүктүүңөрдө | түшүнүктүүңүздөрдө | түшүнүктүүсүндө |
| Исходный | түшүнүктүүмдөн / түшүнүктүүмөн | түшүнүктүүңдөн / түшүнүктүүңөн | түшүнүктүүңүздөн | түшүнүктүүсүнөн | түшүнүктүүбүздөн | түшүнүктүүңөрдөн | түшүнүктүүңүздөрдөн | түшүнүктүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүктүүлөрүм | түшүнүктүүлөрүң | түшүнүктүүлөрүңүз | түшүнүктүүлөрү | түшүнүктүүлөрүбүз | түшүнүктүүлөрүңөр | түшүнүктүүлөрүңүздөр | түшүнүктүүлөрү |
| Родительный | түшүнүктүүлөрүмдүн / түшүнүктүүлөрүмүн | түшүнүктүүлөрүңдүн / түшүнүктүүлөрүңүн | түшүнүктүүлөрүңүздүн | түшүнүктүүлөрүнүн | түшүнүктүүлөрүбүздүн | түшүнүктүүлөрүңөрдүн | түшүнүктүүлөрүңүздөрдүн | түшүнүктүүлөрүнүн |
| Дательный | түшүнүктүүлөрүмө | түшүнүктүүлөрүңө | түшүнүктүүлөрүңүзгө | түшүнүктүүлөрүнө | түшүнүктүүлөрүбүзгө | түшүнүктүүлөрүңөргө | түшүнүктүүлөрүңүздөргө | түшүнүктүүлөрүнө |
| Винительный | түшүнүктүүлөрүмдү / түшүнүктүүлөрүмү | түшүнүктүүлөрүңдү / түшүнүктүүлөрүңү | түшүнүктүүлөрүңүздү | түшүнүктүүлөрүн | түшүнүктүүлөрүбүздү | түшүнүктүүлөрүңөрдү | түшүнүктүүлөрүңүздөрдү | түшүнүктүүлөрүн |
| Местный | түшүнүктүүлөрүмдө | түшүнүктүүлөрүңдө | түшүнүктүүлөрүңүздө | түшүнүктүүлөрүндө | түшүнүктүүлөрүбүздө | түшүнүктүүлөрүңөрдө | түшүнүктүүлөрүңүздөрдө | түшүнүктүүлөрүндө |
| Исходный | түшүнүктүүлөрүмдөн / түшүнүктүүлөрүмөн | түшүнүктүүлөрүңдөн / түшүнүктүүлөрүңөн | түшүнүктүүлөрүңүздөн | түшүнүктүүлөрүнөн | түшүнүктүүлөрүбүздөн | түшүнүктүүлөрүңөрдөн | түшүнүктүүлөрүңүздөрдөн | түшүнүктүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүктүүмүн | түшүнүктүүбүз |
| 2е лицо | түшүнүктүүсүң | түшүнүктүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүсүз | түшүнүктүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүктүүдөмүн | түшүнүктүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүктүүдөсүң | түшүнүктүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүдөсүз | түшүнүктүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүктүүдөнмүн | түшүнүктүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүктүүдөнсүң | түшүнүктүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүктүүдөнсүз | түшүнүктүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түшүнүктүүрөөк |