Морфология › түшүнүү
түшүнүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүү | түшүнүүлөр |
| Родительный | түшүнүүнүн | түшүнүүлөрдүн |
| Дательный | түшүнүүгө | түшүнүүлөргө |
| Винительный | түшүнүүнү | түшүнүүлөрдү |
| Местный | түшүнүүдө | түшүнүүлөрдө |
| Исходный | түшүнүүдөн | түшүнүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүүм | түшүнүүлөрүм |
| ты | түшүнүүң | түшүнүүлөрүң |
| Вы | түшүнүүңүз | түшүнүүлөрүңүз |
| он, она | түшүнүүсү | түшүнүүлөрү |
| мы | түшүнүүбүз | түшүнүүлөрүбүз |
| вы | түшүнүүңөр | түшүнүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүүңүздөр | түшүнүүлөрүңүздөр |
| они | түшүнүүсү | түшүнүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүүнүкү | түшүнүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүүм | түшүнүүң | түшүнүүңүз | түшүнүүсү | түшүнүүбүз | түшүнүүңөр | түшүнүүңүздөр | түшүнүүсү |
| Родительный | түшүнүүмдүн / түшүнүүмүн | түшүнүүңдүн / түшүнүүңүн | түшүнүүңүздүн | түшүнүүсүнүн | түшүнүүбүздүн | түшүнүүңөрдүн | түшүнүүңүздөрдүн | түшүнүүсүнүн |
| Дательный | түшүнүүмө | түшүнүүңө | түшүнүүңүзгө | түшүнүүсүнө | түшүнүүбүзгө | түшүнүүңөргө | түшүнүүңүздөргө | түшүнүүсүнө |
| Винительный | түшүнүүмдү / түшүнүүмү | түшүнүүңдү / түшүнүүңү | түшүнүүңүздү | түшүнүүсүн | түшүнүүбүздү | түшүнүүңөрдү | түшүнүүңүздөрдү | түшүнүүсүн |
| Местный | түшүнүүмдө | түшүнүүңдө | түшүнүүңүздө | түшүнүүсүндө | түшүнүүбүздө | түшүнүүңөрдө | түшүнүүңүздөрдө | түшүнүүсүндө |
| Исходный | түшүнүүмдөн / түшүнүүмөн | түшүнүүңдөн / түшүнүүңөн | түшүнүүңүздөн | түшүнүүсүнөн | түшүнүүбүздөн | түшүнүүңөрдөн | түшүнүүңүздөрдөн | түшүнүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүүлөрүм | түшүнүүлөрүң | түшүнүүлөрүңүз | түшүнүүлөрү | түшүнүүлөрүбүз | түшүнүүлөрүңөр | түшүнүүлөрүңүздөр | түшүнүүлөрү |
| Родительный | түшүнүүлөрүмдүн / түшүнүүлөрүмүн | түшүнүүлөрүңдүн / түшүнүүлөрүңүн | түшүнүүлөрүңүздүн | түшүнүүлөрүнүн | түшүнүүлөрүбүздүн | түшүнүүлөрүңөрдүн | түшүнүүлөрүңүздөрдүн | түшүнүүлөрүнүн |
| Дательный | түшүнүүлөрүмө | түшүнүүлөрүңө | түшүнүүлөрүңүзгө | түшүнүүлөрүнө | түшүнүүлөрүбүзгө | түшүнүүлөрүңөргө | түшүнүүлөрүңүздөргө | түшүнүүлөрүнө |
| Винительный | түшүнүүлөрүмдү / түшүнүүлөрүмү | түшүнүүлөрүңдү / түшүнүүлөрүңү | түшүнүүлөрүңүздү | түшүнүүлөрүн | түшүнүүлөрүбүздү | түшүнүүлөрүңөрдү | түшүнүүлөрүңүздөрдү | түшүнүүлөрүн |
| Местный | түшүнүүлөрүмдө | түшүнүүлөрүңдө | түшүнүүлөрүңүздө | түшүнүүлөрүндө | түшүнүүлөрүбүздө | түшүнүүлөрүңөрдө | түшүнүүлөрүңүздөрдө | түшүнүүлөрүндө |
| Исходный | түшүнүүлөрүмдөн / түшүнүүлөрүмөн | түшүнүүлөрүңдөн / түшүнүүлөрүңөн | түшүнүүлөрүңүздөн | түшүнүүлөрүнөн | түшүнүүлөрүбүздөн | түшүнүүлөрүңөрдөн | түшүнүүлөрүңүздөрдөн | түшүнүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүүмүн | түшүнүүбүз |
| 2е лицо | түшүнүүсүң | түшүнүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүсүз | түшүнүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүүдөмүн | түшүнүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүүдөсүң | түшүнүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүдөсүз | түшүнүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүүдөнмүн | түшүнүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүүдөнсүң | түшүнүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүдөнсүз | түшүнүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түшүнүү | түшүнүүлөр |
| Родительный | түшүнүүнүн | түшүнүүлөрдүн |
| Дательный | түшүнүүгө | түшүнүүлөргө |
| Винительный | түшүнүүнү | түшүнүүлөрдү |
| Местный | түшүнүүдө | түшүнүүлөрдө |
| Исходный | түшүнүүдөн | түшүнүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түшүнүүм | түшүнүүлөрүм |
| ты | түшүнүүң | түшүнүүлөрүң |
| Вы | түшүнүүңүз | түшүнүүлөрүңүз |
| он, она | түшүнүүсү | түшүнүүлөрү |
| мы | түшүнүүбүз | түшүнүүлөрүбүз |
| вы | түшүнүүңөр | түшүнүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | түшүнүүңүздөр | түшүнүүлөрүңүздөр |
| они | түшүнүүсү | түшүнүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түшүнүүнүкү | түшүнүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүүм | түшүнүүң | түшүнүүңүз | түшүнүүсү | түшүнүүбүз | түшүнүүңөр | түшүнүүңүздөр | түшүнүүсү |
| Родительный | түшүнүүмдүн / түшүнүүмүн | түшүнүүңдүн / түшүнүүңүн | түшүнүүңүздүн | түшүнүүсүнүн | түшүнүүбүздүн | түшүнүүңөрдүн | түшүнүүңүздөрдүн | түшүнүүсүнүн |
| Дательный | түшүнүүмө | түшүнүүңө | түшүнүүңүзгө | түшүнүүсүнө | түшүнүүбүзгө | түшүнүүңөргө | түшүнүүңүздөргө | түшүнүүсүнө |
| Винительный | түшүнүүмдү / түшүнүүмү | түшүнүүңдү / түшүнүүңү | түшүнүүңүздү | түшүнүүсүн | түшүнүүбүздү | түшүнүүңөрдү | түшүнүүңүздөрдү | түшүнүүсүн |
| Местный | түшүнүүмдө | түшүнүүңдө | түшүнүүңүздө | түшүнүүсүндө | түшүнүүбүздө | түшүнүүңөрдө | түшүнүүңүздөрдө | түшүнүүсүндө |
| Исходный | түшүнүүмдөн / түшүнүүмөн | түшүнүүңдөн / түшүнүүңөн | түшүнүүңүздөн | түшүнүүсүнөн | түшүнүүбүздөн | түшүнүүңөрдөн | түшүнүүңүздөрдөн | түшүнүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түшүнүүлөрүм | түшүнүүлөрүң | түшүнүүлөрүңүз | түшүнүүлөрү | түшүнүүлөрүбүз | түшүнүүлөрүңөр | түшүнүүлөрүңүздөр | түшүнүүлөрү |
| Родительный | түшүнүүлөрүмдүн / түшүнүүлөрүмүн | түшүнүүлөрүңдүн / түшүнүүлөрүңүн | түшүнүүлөрүңүздүн | түшүнүүлөрүнүн | түшүнүүлөрүбүздүн | түшүнүүлөрүңөрдүн | түшүнүүлөрүңүздөрдүн | түшүнүүлөрүнүн |
| Дательный | түшүнүүлөрүмө | түшүнүүлөрүңө | түшүнүүлөрүңүзгө | түшүнүүлөрүнө | түшүнүүлөрүбүзгө | түшүнүүлөрүңөргө | түшүнүүлөрүңүздөргө | түшүнүүлөрүнө |
| Винительный | түшүнүүлөрүмдү / түшүнүүлөрүмү | түшүнүүлөрүңдү / түшүнүүлөрүңү | түшүнүүлөрүңүздү | түшүнүүлөрүн | түшүнүүлөрүбүздү | түшүнүүлөрүңөрдү | түшүнүүлөрүңүздөрдү | түшүнүүлөрүн |
| Местный | түшүнүүлөрүмдө | түшүнүүлөрүңдө | түшүнүүлөрүңүздө | түшүнүүлөрүндө | түшүнүүлөрүбүздө | түшүнүүлөрүңөрдө | түшүнүүлөрүңүздөрдө | түшүнүүлөрүндө |
| Исходный | түшүнүүлөрүмдөн / түшүнүүлөрүмөн | түшүнүүлөрүңдөн / түшүнүүлөрүңөн | түшүнүүлөрүңүздөн | түшүнүүлөрүнөн | түшүнүүлөрүбүздөн | түшүнүүлөрүңөрдөн | түшүнүүлөрүңүздөрдөн | түшүнүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түшүнүүмүн | түшүнүүбүз |
| 2е лицо | түшүнүүсүң | түшүнүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүсүз | түшүнүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | түшүнүүдөмүн | түшүнүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | түшүнүүдөсүң | түшүнүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүдөсүз | түшүнүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түшүнүүдөнмүн | түшүнүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түшүнүүдөнсүң | түшүнүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түшүнүүдөнсүз | түшүнүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.