Морфология › түйүн
түйүн
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түйүн | түйүндөр |
| Родительный | түйүндүн | түйүндөрдүн |
| Дательный | түйүнгө | түйүндөргө |
| Винительный | түйүндү | түйүндөрдү |
| Местный | түйүндө | түйүндөрдө |
| Исходный | түйүндөн | түйүндөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түйүнүм | түйүндөрүм |
| ты | түйүнүң | түйүндөрүң |
| Вы | түйүнүңүз | түйүндөрүңүз |
| он, она | түйүнү | түйүндөрү |
| мы | түйүнүбүз | түйүндөрүбүз |
| вы | түйүнүңөр | түйүндөрүңөр |
| Вы (мн.) | түйүнүңүздөр | түйүндөрүңүздөр |
| они | түйүнү | түйүндөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түйүндүкү | түйүндөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түйүнүм | түйүнүң | түйүнүңүз | түйүнү | түйүнүбүз | түйүнүңөр | түйүнүңүздөр | түйүнү |
| Родительный | түйүнүмдүн / түйүнүмүн | түйүнүңдүн / түйүнүңүн | түйүнүңүздүн | түйүнүнүн | түйүнүбүздүн | түйүнүңөрдүн | түйүнүңүздөрдүн | түйүнүнүн |
| Дательный | түйүнүмө | түйүнүңө | түйүнүңүзгө | түйүнүнө | түйүнүбүзгө | түйүнүңөргө | түйүнүңүздөргө | түйүнүнө |
| Винительный | түйүнүмдү / түйүнүмү | түйүнүңдү / түйүнүңү | түйүнүңүздү | түйүнүн | түйүнүбүздү | түйүнүңөрдү | түйүнүңүздөрдү | түйүнүн |
| Местный | түйүнүмдө | түйүнүңдө | түйүнүңүздө | түйүнүндө | түйүнүбүздө | түйүнүңөрдө | түйүнүңүздөрдө | түйүнүндө |
| Исходный | түйүнүмдөн / түйүнүмөн | түйүнүңдөн / түйүнүңөн | түйүнүңүздөн | түйүнүнөн | түйүнүбүздөн | түйүнүңөрдөн | түйүнүңүздөрдөн | түйүнүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түйүндөрүм | түйүндөрүң | түйүндөрүңүз | түйүндөрү | түйүндөрүбүз | түйүндөрүңөр | түйүндөрүңүздөр | түйүндөрү |
| Родительный | түйүндөрүмдүн / түйүндөрүмүн | түйүндөрүңдүн / түйүндөрүңүн | түйүндөрүңүздүн | түйүндөрүнүн | түйүндөрүбүздүн | түйүндөрүңөрдүн | түйүндөрүңүздөрдүн | түйүндөрүнүн |
| Дательный | түйүндөрүмө | түйүндөрүңө | түйүндөрүңүзгө | түйүндөрүнө | түйүндөрүбүзгө | түйүндөрүңөргө | түйүндөрүңүздөргө | түйүндөрүнө |
| Винительный | түйүндөрүмдү / түйүндөрүмү | түйүндөрүңдү / түйүндөрүңү | түйүндөрүңүздү | түйүндөрүн | түйүндөрүбүздү | түйүндөрүңөрдү | түйүндөрүңүздөрдү | түйүндөрүн |
| Местный | түйүндөрүмдө | түйүндөрүңдө | түйүндөрүңүздө | түйүндөрүндө | түйүндөрүбүздө | түйүндөрүңөрдө | түйүндөрүңүздөрдө | түйүндөрүндө |
| Исходный | түйүндөрүмдөн / түйүндөрүмөн | түйүндөрүңдөн / түйүндөрүңөн | түйүндөрүңүздөн | түйүндөрүнөн | түйүндөрүбүздөн | түйүндөрүңөрдөн | түйүндөрүңүздөрдөн | түйүндөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түйүнмүн | түйүнбүз |
| 2е лицо | түйүнсүң | түйүнсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түйүнсүз | түйүнсүздөр |
| местный · 1е лицо | түйүндөмүн | түйүндөбүз |
| местный · 2е лицо | түйүндөсүң | түйүндөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түйүндөсүз | түйүндөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түйүндөнмүн | түйүндөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түйүндөнсүң | түйүндөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түйүндөнсүз | түйүндөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
түйүн-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түйүнөмүн / түйүнөм | түйүнөсүң | түйүнөсүз | түйүнөт | түйүнөбүз | түйүнөсүңөр | түйүнөсүздөр | түйүнүшөт / түйүнөт |
| Прошедшее определенное время | түйүндүм | түйүндүң | түйүндүңүз | түйүндү | түйүндүк | түйүндүңөр | түйүндүңүздөр | түйүндү / түйүнүштү |
| Прошедщее неопределенное время | түйүнгөнмүн / түйүнгөмүн / түйүнгөм | түйүнгөнсүң | түйүнгөнсүз | түйүнгөн | түйүнгөнбүз | түйүнгөнсүңөр | түйүнгөнсүздөр | түйүнгөн |
| Прошедшее субъективное время | түйүнүптүрмүн / түйүнүпмүн | түйүнүптүрсүң / түйүнүпсүң | түйүнүптүрсүз / түйүнүпсүз | түйүнүптүр | түйүнүптүрбүз / түйүнүппүз | түйүнүптүрсүңөр / түйүнүпсүңөр | түйүнүптүрсүздөр / түйүнүпсүздөр | түйүнүшүптүр / түйүнүптүр |
| Прошедшее длительное | түйүнчүмүн | түйүнчүсүң | түйүнчүсүз | түйүнчү | түйүнчүбүз | түйүнчүсүңөр | түйүнчүсүздөр | түйүнчү |
| Неопределенное будущее время | түйүнөрмүн | түйүнөрсүң | түйүнөрсүз | түйүнөр | түйүнөрбүз | түйүнөрсүңөр | түйүнөрсүздөр | түйүнөр |
| Условное наклонение | түйүнсөм | түйүнсөң | түйүнсөңүз | түйүнсө | түйүнсөк | түйүнсөңөр | түйүнсөңүздөр | түйүнүшсө / түйүнсө |
| Желательное наклонение | түйүнгүм | түйүнгүң | түйүнгүңүз | түйүнгүсү | түйүнгүбүз | түйүнгүңөр | түйүнгүңүздөр | түйүнгүсү |
| Повелительное наклонение | түйүнөйүн | түйүн | түйүнүңүз | түйүнсүн | түйүнөлү | түйүнгүлө | түйүнүңүздөр | түйүнсүн |
| Наклонение намерения | түйүнмөкчүмүн / түйүнмөкмүн | түйүнмөкчүсүң / түйүнмөксүң | түйүнмөкчүсүз / түйүнмөксүз | түйүнмөкчү / түйүнмөк | түйүнмөкчүбүз / түйүнмөкпүз | түйүнмөкчүсүңөр / түйүнмөксүңөр | түйүнмөкчүсүздөр / түйүнмөксүздөр | түйүнмөкчү / түйүнмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түйүнбөймүн / түйүнбөйм | түйүнбөйсүң | түйүнбөйсүз | түйүнбөйт | түйүнбөйбүз | түйүнбөйсүңөр | түйүнбөйсүздөр | түйүнүшпөйт / түйүнбөйт |
| Прошедшее определенное время | түйүнбөдүм | түйүнбөдүң | түйүнбөдүңүз | түйүнбөдү | түйүнбөдүк | түйүнбөдүңөр | түйүнбөдүңүздөр | түйүнүшпөдү / түйүнбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | түйүнбөгөнмүн | түйүнбөгөнсүң | түйүнбөгөнсүз | түйүнбөгөн | түйүнбөгөнбүз | түйүнбөгөнсүңөр | түйүнбөгөнсүздөр | түйүнбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | түйүнбөптүрмүн | түйүнбөптүрсүң | түйүнбөптүрсүз | түйүнбөптүр | түйүнбөптүрбүз | түйүнбөптүрсүңөр | түйүнбөптүрсүздөр | түйүнбөптүр |
| Неопределенное будущее время | түйүнбөсмүн | түйүнбөссүң | түйүнбөссүз | түйүнбөс | түйүнбөспүз | — | — | түйүнбөс |
| Условное наклонение | түйүнбөсөм | түйүнбөсөң | түйүнбөсөңүз | түйүнбөсө | түйүнбөсөк | түйүнбөсөңөр | түйүнбөсөңүздөр | түйүнүшпөсө / түйүнбөсө |
| Повелительное наклонение | түйүнбөйүн | түйүнбө | түйүнбөңүз | түйүнбөсүн | түйүнбөйлү | түйүнбөгүлө | түйүнбөңүздөр | түйүнбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | түйүнүү |
| -ыш | түйүнүш |
| -мак | түйүнмөк |
| -май | түйүнмөй |
| -баш | түйүнбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | түйүнгөн |
| -ар | түйүнөр |
| -бас | түйүнбөс |
| -уучу | түйүнүүчү |
| -чу | түйүнчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | түйүнө |
| -ып | түйүнүп |
| -ганы | түйүнгөнү |
| -ганча | түйүнгөнчө |
| -гыча | түйүнгүчө |
| -майынча | түйүнмөйүнчө |