Морфология › уч
уч
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | уч | учтар |
| Родительный | учтун | учтардын |
| Дательный | учка | учтарга |
| Винительный | учту | учтарды |
| Местный | учта | учтарда |
| Исходный | учтан | учтардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | учум | учтарым |
| ты | учуң | учтарың |
| Вы | учуңуз | учтарыңыз |
| он, она | учу | учтары |
| мы | учубуз | учтарыбыз |
| вы | учуңар | учтарыңар |
| Вы (мн.) | учуңуздар | учтарыңыздар |
| они | учу | учтары |
| общая принадлежность (-ныкы) | учтуку | учтардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | учум | учуң | учуңуз | учу | учубуз | учуңар | учуңуздар | учу |
| Родительный | учумдун / учумун | учуңдун / учуңун | учуңуздун | учунун | учубуздун | учуңардын | учуңуздардын | учунун |
| Дательный | учума | учуңа | учуңузга | учуна | учубузга | учуңарга | учуңуздарга | учуна |
| Винительный | учумду / учуму | учуңду / учуңу | учуңузду | учун | учубузду | учуңарды | учуңуздарды | учун |
| Местный | учумда | учуңда | учуңузда | учунда | учубузда | учуңарда | учуңуздарда | учунда |
| Исходный | учумдан / учуман | учуңдан / учуңан | учуңуздан | учунан | учубуздан | учуңардан | учуңуздардан | учунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | учтарым | учтарың | учтарыңыз | учтары | учтарыбыз | учтарыңар | учтарыңыздар | учтары |
| Родительный | учтарымдын / учтарымын | учтарыңдын / учтарыңын | учтарыңыздын | учтарынын | учтарыбыздын | учтарыңардын | учтарыңыздардын | учтарынын |
| Дательный | учтарыма | учтарыңа | учтарыңызга | учтарына | учтарыбызга | учтарыңарга | учтарыңыздарга | учтарына |
| Винительный | учтарымды / учтарымы | учтарыңды / учтарыңы | учтарыңызды | учтарын | учтарыбызды | учтарыңарды | учтарыңыздарды | учтарын |
| Местный | учтарымда | учтарыңда | учтарыңызда | учтарында | учтарыбызда | учтарыңарда | учтарыңыздарда | учтарында |
| Исходный | учтарымдан / учтарыман | учтарыңдан / учтарыңан | учтарыңыздан | учтарынан | учтарыбыздан | учтарыңардан | учтарыңыздардан | учтарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | учмун | учпуз |
| 2е лицо | учсуң | учсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | учсуз | учсуздар |
| местный · 1е лицо | учтамын | учтабыз |
| местный · 2е лицо | учтасың | учтасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | учтасыз | учтасыздар |
| исходный · 1е лицо | учтанмын | учтанбыз |
| исходный · 2е лицо | учтансың | учтансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | учтансыз | учтансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
уч-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | учамын / учам | учасың | учасыз | учат | учабыз | учасыңар | учасыздар | учат / учушат |
| Прошедшее определенное время | учтум | учтуң | учтуңуз | учту | учтук | учтуңар | учтуңуздар | учту / учушту |
| Прошедщее неопределенное время | учканмын / учкамын / учкам | учкансың | учкансыз | учкан | учканбыз | учкансыңар | учкансыздар | учкан |
| Прошедшее субъективное время | учуптурмун / учупмун | учуптурсуң / учупсуң | учуптурсуз / учупсуз | учуптур | учуптурбуз / учуппуз | учуптурсуңар / учупсуңар | учуптурсуздар / учупсуздар | учуптур / учушуптур |
| Прошедшее длительное | уччумун | уччусуң | уччусуз | уччу | уччубуз | уччусуңар | уччусуздар | уччу |
| Неопределенное будущее время | учармын | учарсың | учарсыз | учар | учарбыз | учарсыңар | учарсыздар | учар |
| Условное наклонение | учсам | учсаң | учсаңыз | учса | учсак | учсаңар | учсаңыздар | учса / учушса |
| Желательное наклонение | учкум | учкуң | учкуңуз | учкусу | учкубуз | учкуңар | учкуңуздар | учкусу |
| Повелительное наклонение | учайын | уч | учуңуз | учсун | учалы | учкула | учуңуздар | учсун |
| Наклонение намерения | учмакчымын / учмакмын | учмакчысың / учмаксың | учмакчысыз / учмаксыз | учмакчы / учмак | учмакчыбыз / учмакпыз | учмакчысыңар / учмаксыңар | учмакчысыздар / учмаксыздар | учмакчы / учмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | учпаймын / учпайм | учпайсың | учпайсыз | учпайт | учпайбыз | учпайсыңар | учпайсыздар | учушпайт / учпайт |
| Прошедшее определенное время | учпадым | учпадың | учпадыңыз | учпады | учпадык | учпадыңар | учпадыңыздар | учпады / учушпады |
| Прошедщее неопределенное время | учпаганмын | учпагансың | учпагансыз | учпаган | учпаганбыз | учпагансыңар | учпагансыздар | учпаган |
| Прошедшее субъективное время | учпаптырмын | учпаптырсың | учпаптырсыз | учпаптыр | учпаптырбыз | учпаптырсыңар | учпаптырсыздар | учпаптыр |
| Неопределенное будущее время | учпасмын | учпассың | учпассыз | учпас | учпаспыз | — | — | учпас |
| Условное наклонение | учпасам | учпасаң | учпасаңыз | учпаса | учпасак | учпасаңар | учпасаңыздар | учпаса / учушпаса |
| Повелительное наклонение | учпайын | учпа | учпаңыз | учпасын | учпайлы | учпагыла | учпаңыздар | учпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | учуу |
| -ыш | учуш |
| -мак | учмак |
| -май | учмай |
| -баш | учпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | учкан |
| -ар | учар |
| -бас | учпас |
| -уучу | учуучу |
| -чу | уччу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | уча |
| -ып | учуп |
| -ганы | учканы |
| -ганча | учканча |
| -гыча | учкуча |
| -майынча | учмайынча |