Морфология › үй
үй
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | үй | үйлөр |
| Родительный | үйдүн | үйлөрдүн |
| Дательный | үйгө | үйлөргө |
| Винительный | үйдү | үйлөрдү |
| Местный | үйдө | үйлөрдө |
| Исходный | үйдөн | үйлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | үйүм | үйлөрүм |
| ты | үйүң | үйлөрүң |
| Вы | үйүңүз | үйлөрүңүз |
| он, она | үйү | үйлөрү |
| мы | үйүбүз | үйлөрүбүз |
| вы | үйүңөр | үйлөрүңөр |
| Вы (мн.) | үйүңүздөр | үйлөрүңүздөр |
| они | үйү | үйлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | үйдүкү | үйлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | үйүм | үйүң | үйүңүз | үйү | үйүбүз | үйүңөр | үйүңүздөр | үйү |
| Родительный | үйүмдүн / үйүмүн | үйүңдүн / үйүңүн | үйүңүздүн | үйүнүн | үйүбүздүн | үйүңөрдүн | үйүңүздөрдүн | үйүнүн |
| Дательный | үйүмө | үйүңө | үйүңүзгө | үйүнө | үйүбүзгө | үйүңөргө | үйүңүздөргө | үйүнө |
| Винительный | үйүмдү / үйүмү | үйүңдү / үйүңү | үйүңүздү | үйүн | үйүбүздү | үйүңөрдү | үйүңүздөрдү | үйүн |
| Местный | үйүмдө | үйүңдө | үйүңүздө | үйүндө | үйүбүздө | үйүңөрдө | үйүңүздөрдө | үйүндө |
| Исходный | үйүмдөн / үйүмөн | үйүңдөн / үйүңөн | үйүңүздөн | үйүнөн | үйүбүздөн | үйүңөрдөн | үйүңүздөрдөн | үйүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | үйлөрүм | үйлөрүң | үйлөрүңүз | үйлөрү | үйлөрүбүз | үйлөрүңөр | үйлөрүңүздөр | үйлөрү |
| Родительный | үйлөрүмдүн / үйлөрүмүн | үйлөрүңдүн / үйлөрүңүн | үйлөрүңүздүн | үйлөрүнүн | үйлөрүбүздүн | үйлөрүңөрдүн | үйлөрүңүздөрдүн | үйлөрүнүн |
| Дательный | үйлөрүмө | үйлөрүңө | үйлөрүңүзгө | үйлөрүнө | үйлөрүбүзгө | үйлөрүңөргө | үйлөрүңүздөргө | үйлөрүнө |
| Винительный | үйлөрүмдү / үйлөрүмү | үйлөрүңдү / үйлөрүңү | үйлөрүңүздү | үйлөрүн | үйлөрүбүздү | үйлөрүңөрдү | үйлөрүңүздөрдү | үйлөрүн |
| Местный | үйлөрүмдө | үйлөрүңдө | үйлөрүңүздө | үйлөрүндө | үйлөрүбүздө | үйлөрүңөрдө | үйлөрүңүздөрдө | үйлөрүндө |
| Исходный | үйлөрүмдөн / үйлөрүмөн | үйлөрүңдөн / үйлөрүңөн | үйлөрүңүздөн | үйлөрүнөн | үйлөрүбүздөн | үйлөрүңөрдөн | үйлөрүңүздөрдөн | үйлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | үймүн | үйбүз |
| 2е лицо | үйсүң | үйсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | үйсүз | үйсүздөр |
| местный · 1е лицо | үйдөмүн | үйдөбүз |
| местный · 2е лицо | үйдөсүң | үйдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | үйдөсүз | үйдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | үйдөнмүн | үйдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | үйдөнсүң | үйдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | үйдөнсүз | үйдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
үй-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | үйөмүн / үйөм | үйөсүң | үйөсүз | үйөт | үйөбүз | үйөсүңөр | үйөсүздөр | үйөт / үйүшөт |
| Прошедшее определенное время | үйдүм | үйдүң | үйдүңүз | үйдү | үйдүк | үйдүңөр | үйдүңүздөр | үйдү / үйүштү |
| Прошедщее неопределенное время | үйгөнмүн / үйгөмүн / үйгөм | үйгөнсүң | үйгөнсүз | үйгөн | үйгөнбүз | үйгөнсүңөр | үйгөнсүздөр | үйгөн |
| Прошедшее субъективное время | үйүптүрмүн / үйүпмүн | үйүптүрсүң / үйүпсүң | үйүптүрсүз / үйүпсүз | үйүптүр | үйүптүрбүз / үйүппүз | үйүптүрсүңөр / үйүпсүңөр | үйүптүрсүздөр / үйүпсүздөр | үйүшүптүр / үйүптүр |
| Прошедшее длительное | үйчүмүн | үйчүсүң | үйчүсүз | үйчү | үйчүбүз | үйчүсүңөр | үйчүсүздөр | үйчү |
| Неопределенное будущее время | үйөрмүн | үйөрсүң | үйөрсүз | үйөр | үйөрбүз | үйөрсүңөр | үйөрсүздөр | үйөр |
| Условное наклонение | үйсөм | үйсөң | үйсөңүз | үйсө | үйсөк | үйсөңөр | үйсөңүздөр | үйүшсө / үйсө |
| Желательное наклонение | үйгүм | үйгүң | үйгүңүз | үйгүсү | үйгүбүз | үйгүңөр | үйгүңүздөр | үйгүсү |
| Повелительное наклонение | үйөйүн | үй | үйүңүз | үйсүн | үйөлү | үйгүлө | үйүңүздөр | үйсүн |
| Наклонение намерения | үймөкчүмүн / үймөкмүн | үймөкчүсүң / үймөксүң | үймөкчүсүз / үймөксүз | үймөк / үймөкчү | үймөкчүбүз / үймөкпүз | үймөкчүсүңөр / үймөксүңөр | үймөкчүсүздөр / үймөксүздөр | үймөк / үймөкчү |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | үйбөймүн / үйбөйм | үйбөйсүң | үйбөйсүз | үйбөйт | үйбөйбүз | үйбөйсүңөр | үйбөйсүздөр | үйүшпөйт / үйбөйт |
| Прошедшее определенное время | үйбөдүм | үйбөдүң | үйбөдүңүз | үйбөдү | үйбөдүк | үйбөдүңөр | үйбөдүңүздөр | үйүшпөдү / үйбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | үйбөгөнмүн | үйбөгөнсүң | үйбөгөнсүз | үйбөгөн | үйбөгөнбүз | үйбөгөнсүңөр | үйбөгөнсүздөр | үйбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | үйбөптүрмүн | үйбөптүрсүң | үйбөптүрсүз | үйбөптүр | үйбөптүрбүз | үйбөптүрсүңөр | үйбөптүрсүздөр | үйбөптүр |
| Неопределенное будущее время | үйбөсмүн | үйбөссүң | үйбөссүз | үйбөс | үйбөспүз | — | — | үйбөс |
| Условное наклонение | үйбөсөм | үйбөсөң | үйбөсөңүз | үйбөсө | үйбөсөк | үйбөсөңөр | үйбөсөңүздөр | үйүшпөсө / үйбөсө |
| Повелительное наклонение | үйбөйүн | үйбө | үйбөңүз | үйбөсүн | үйбөйлү | үйбөгүлө | үйбөңүздөр | үйбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | үйүү |
| -ыш | үйүш |
| -мак | үймөк |
| -май | үймөй |
| -баш | үйбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | үйгөн |
| -ар | үйөр |
| -бас | үйбөс |
| -уучу | үйүүчү |
| -чу | үйчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | үйө |
| -ып | үйүп |
| -ганы | үйгөнү |
| -ганча | үйгөнчө |
| -гыча | үйгүчө |
| -майынча | үймөйүнчө |