Морфология › үйүр
үйүр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | үйүр | үйүрлөр |
| Родительный | үйүрдүн | үйүрлөрдүн |
| Дательный | үйүргө | үйүрлөргө |
| Винительный | үйүрдү | үйүрлөрдү |
| Местный | үйүрдө | үйүрлөрдө |
| Исходный | үйүрдөн | үйүрлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | үйүрүм | үйүрлөрүм |
| ты | үйүрүң | үйүрлөрүң |
| Вы | үйүрүңүз | үйүрлөрүңүз |
| он, она | үйүрү | үйүрлөрү |
| мы | үйүрүбүз | үйүрлөрүбүз |
| вы | үйүрүңөр | үйүрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | үйүрүңүздөр | үйүрлөрүңүздөр |
| они | үйүрү | үйүрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | үйүрдүкү | үйүрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | үйүрүм | үйүрүң | үйүрүңүз | үйүрү | үйүрүбүз | үйүрүңөр | үйүрүңүздөр | үйүрү |
| Родительный | үйүрүмдүн / үйүрүмүн | үйүрүңдүн / үйүрүңүн | үйүрүңүздүн | үйүрүнүн | үйүрүбүздүн | үйүрүңөрдүн | үйүрүңүздөрдүн | үйүрүнүн |
| Дательный | үйүрүмө | үйүрүңө | үйүрүңүзгө | үйүрүнө | үйүрүбүзгө | үйүрүңөргө | үйүрүңүздөргө | үйүрүнө |
| Винительный | үйүрүмдү / үйүрүмү | үйүрүңдү / үйүрүңү | үйүрүңүздү | үйүрүн | үйүрүбүздү | үйүрүңөрдү | үйүрүңүздөрдү | үйүрүн |
| Местный | үйүрүмдө | үйүрүңдө | үйүрүңүздө | үйүрүндө | үйүрүбүздө | үйүрүңөрдө | үйүрүңүздөрдө | үйүрүндө |
| Исходный | үйүрүмдөн / үйүрүмөн | үйүрүңдөн / үйүрүңөн | үйүрүңүздөн | үйүрүнөн | үйүрүбүздөн | үйүрүңөрдөн | үйүрүңүздөрдөн | үйүрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | үйүрлөрүм | үйүрлөрүң | үйүрлөрүңүз | үйүрлөрү | үйүрлөрүбүз | үйүрлөрүңөр | үйүрлөрүңүздөр | үйүрлөрү |
| Родительный | үйүрлөрүмдүн / үйүрлөрүмүн | үйүрлөрүңдүн / үйүрлөрүңүн | үйүрлөрүңүздүн | үйүрлөрүнүн | үйүрлөрүбүздүн | үйүрлөрүңөрдүн | үйүрлөрүңүздөрдүн | үйүрлөрүнүн |
| Дательный | үйүрлөрүмө | үйүрлөрүңө | үйүрлөрүңүзгө | үйүрлөрүнө | үйүрлөрүбүзгө | үйүрлөрүңөргө | үйүрлөрүңүздөргө | үйүрлөрүнө |
| Винительный | үйүрлөрүмдү / үйүрлөрүмү | үйүрлөрүңдү / үйүрлөрүңү | үйүрлөрүңүздү | үйүрлөрүн | үйүрлөрүбүздү | үйүрлөрүңөрдү | үйүрлөрүңүздөрдү | үйүрлөрүн |
| Местный | үйүрлөрүмдө | үйүрлөрүңдө | үйүрлөрүңүздө | үйүрлөрүндө | үйүрлөрүбүздө | үйүрлөрүңөрдө | үйүрлөрүңүздөрдө | үйүрлөрүндө |
| Исходный | үйүрлөрүмдөн / үйүрлөрүмөн | үйүрлөрүңдөн / үйүрлөрүңөн | үйүрлөрүңүздөн | үйүрлөрүнөн | үйүрлөрүбүздөн | үйүрлөрүңөрдөн | үйүрлөрүңүздөрдөн | үйүрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | үйүрмүн | үйүрбүз |
| 2е лицо | үйүрсүң | үйүрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | үйүрсүз | үйүрсүздөр |
| местный · 1е лицо | үйүрдөмүн | үйүрдөбүз |
| местный · 2е лицо | үйүрдөсүң | үйүрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | үйүрдөсүз | үйүрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | үйүрдөнмүн | үйүрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | үйүрдөнсүң | үйүрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | үйүрдөнсүз | үйүрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
үйүр-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | үйүрөмүн / үйүрөм | үйүрөсүң | үйүрөсүз | үйүрөт | үйүрөбүз | үйүрөсүңөр | үйүрөсүздөр | үйүрүшөт / үйүрөт |
| Прошедшее определенное время | үйүрдүм | үйүрдүң | үйүрдүңүз | үйүрдү | үйүрдүк | үйүрдүңөр | үйүрдүңүздөр | үйүрдү / үйүрүштү |
| Прошедщее неопределенное время | үйүргөнмүн / үйүргөмүн / үйүргөм | үйүргөнсүң | үйүргөнсүз | үйүргөн | үйүргөнбүз | үйүргөнсүңөр | үйүргөнсүздөр | үйүргөн |
| Прошедшее субъективное время | үйүрүптүрмүн / үйүрүпмүн | үйүрүптүрсүң / үйүрүпсүң | үйүрүптүрсүз / үйүрүпсүз | үйүрүптүр | үйүрүптүрбүз / үйүрүппүз | үйүрүптүрсүңөр / үйүрүпсүңөр | үйүрүптүрсүздөр / үйүрүпсүздөр | үйүрүшүптүр / үйүрүптүр |
| Прошедшее длительное | үйүрчүмүн | үйүрчүсүң | үйүрчүсүз | үйүрчү | үйүрчүбүз | үйүрчүсүңөр | үйүрчүсүздөр | үйүрчү |
| Неопределенное будущее время | үйүрөрмүн | үйүрөрсүң | үйүрөрсүз | үйүрөр | үйүрөрбүз | үйүрөрсүңөр | үйүрөрсүздөр | үйүрөр |
| Условное наклонение | үйүрсөм | үйүрсөң | үйүрсөңүз | үйүрсө | үйүрсөк | үйүрсөңөр | үйүрсөңүздөр | үйүрүшсө / үйүрсө |
| Желательное наклонение | үйүргүм | үйүргүң | үйүргүңүз | үйүргүсү | үйүргүбүз | үйүргүңөр | үйүргүңүздөр | үйүргүсү |
| Повелительное наклонение | үйүрөйүн | үйүр | үйүрүңүз | үйүрсүн | үйүрөлү | үйүргүлө | үйүрүңүздөр | үйүрсүн |
| Наклонение намерения | үйүрмөкчүмүн / үйүрмөкмүн | үйүрмөкчүсүң / үйүрмөксүң | үйүрмөкчүсүз / үйүрмөксүз | үйүрмөкчү / үйүрмөк | үйүрмөкчүбүз / үйүрмөкпүз | үйүрмөкчүсүңөр / үйүрмөксүңөр | үйүрмөкчүсүздөр / үйүрмөксүздөр | үйүрмөкчү / үйүрмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | үйүрбөймүн / үйүрбөйм | үйүрбөйсүң | үйүрбөйсүз | үйүрбөйт | үйүрбөйбүз | үйүрбөйсүңөр | үйүрбөйсүздөр | үйүрүшпөйт / үйүрбөйт |
| Прошедшее определенное время | үйүрбөдүм | үйүрбөдүң | үйүрбөдүңүз | үйүрбөдү | үйүрбөдүк | үйүрбөдүңөр | үйүрбөдүңүздөр | үйүрүшпөдү / үйүрбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | үйүрбөгөнмүн | үйүрбөгөнсүң | үйүрбөгөнсүз | үйүрбөгөн | үйүрбөгөнбүз | үйүрбөгөнсүңөр | үйүрбөгөнсүздөр | үйүрбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | үйүрбөптүрмүн | үйүрбөптүрсүң | үйүрбөптүрсүз | үйүрбөптүр | үйүрбөптүрбүз | үйүрбөптүрсүңөр | үйүрбөптүрсүздөр | үйүрбөптүр |
| Неопределенное будущее время | үйүрбөсмүн | үйүрбөссүң | үйүрбөссүз | үйүрбөс | үйүрбөспүз | — | — | үйүрбөс |
| Условное наклонение | үйүрбөсөм | үйүрбөсөң | үйүрбөсөңүз | үйүрбөсө | үйүрбөсөк | үйүрбөсөңөр | үйүрбөсөңүздөр | үйүрүшпөсө / үйүрбөсө |
| Повелительное наклонение | үйүрбөйүн | үйүрбө | үйүрбөңүз | үйүрбөсүн | үйүрбөйлү | үйүрбөгүлө | үйүрбөңүздөр | үйүрбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | үйүрүү |
| -ыш | үйүрүш |
| -мак | үйүрмөк |
| -май | үйүрмөй |
| -баш | үйүрбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | үйүргөн |
| -ар | үйүрөр |
| -бас | үйүрбөс |
| -уучу | үйүрүүчү |
| -чу | үйүрчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | үйүрө |
| -ып | үйүрүп |
| -ганы | үйүргөнү |
| -ганча | үйүргөнчө |
| -гыча | үйүргүчө |
| -майынча | үйүрмөйүнчө |