Морфология › ыраң
ыраң
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ыраң | ыраңдар |
| Родительный | ыраңдын | ыраңдардын |
| Дательный | ыраңга | ыраңдарга |
| Винительный | ыраңды | ыраңдарды |
| Местный | ыраңда | ыраңдарда |
| Исходный | ыраңдан | ыраңдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ыраңым | ыраңдарым |
| ты | ыраңың | ыраңдарың |
| Вы | ыраңыңыз | ыраңдарыңыз |
| он, она | ыраңы | ыраңдары |
| мы | ыраңыбыз | ыраңдарыбыз |
| вы | ыраңыңар | ыраңдарыңар |
| Вы (мн.) | ыраңыңыздар | ыраңдарыңыздар |
| они | ыраңы | ыраңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ыраңдыкы | ыраңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ыраңым | ыраңың | ыраңыңыз | ыраңы | ыраңыбыз | ыраңыңар | ыраңыңыздар | ыраңы |
| Родительный | ыраңымдын / ыраңымын | ыраңыңдын / ыраңыңын | ыраңыңыздын | ыраңынын | ыраңыбыздын | ыраңыңардын | ыраңыңыздардын | ыраңынын |
| Дательный | ыраңыма | ыраңыңа | ыраңыңызга | ыраңына | ыраңыбызга | ыраңыңарга | ыраңыңыздарга | ыраңына |
| Винительный | ыраңымды / ыраңымы | ыраңыңды / ыраңыңы | ыраңыңызды | ыраңын | ыраңыбызды | ыраңыңарды | ыраңыңыздарды | ыраңын |
| Местный | ыраңымда | ыраңыңда | ыраңыңызда | ыраңында | ыраңыбызда | ыраңыңарда | ыраңыңыздарда | ыраңында |
| Исходный | ыраңымдан / ыраңыман | ыраңыңдан / ыраңыңан | ыраңыңыздан | ыраңынан | ыраңыбыздан | ыраңыңардан | ыраңыңыздардан | ыраңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ыраңдарым | ыраңдарың | ыраңдарыңыз | ыраңдары | ыраңдарыбыз | ыраңдарыңар | ыраңдарыңыздар | ыраңдары |
| Родительный | ыраңдарымдын / ыраңдарымын | ыраңдарыңдын / ыраңдарыңын | ыраңдарыңыздын | ыраңдарынын | ыраңдарыбыздын | ыраңдарыңардын | ыраңдарыңыздардын | ыраңдарынын |
| Дательный | ыраңдарыма | ыраңдарыңа | ыраңдарыңызга | ыраңдарына | ыраңдарыбызга | ыраңдарыңарга | ыраңдарыңыздарга | ыраңдарына |
| Винительный | ыраңдарымды / ыраңдарымы | ыраңдарыңды / ыраңдарыңы | ыраңдарыңызды | ыраңдарын | ыраңдарыбызды | ыраңдарыңарды | ыраңдарыңыздарды | ыраңдарын |
| Местный | ыраңдарымда | ыраңдарыңда | ыраңдарыңызда | ыраңдарында | ыраңдарыбызда | ыраңдарыңарда | ыраңдарыңыздарда | ыраңдарында |
| Исходный | ыраңдарымдан / ыраңдарыман | ыраңдарыңдан / ыраңдарыңан | ыраңдарыңыздан | ыраңдарынан | ыраңдарыбыздан | ыраңдарыңардан | ыраңдарыңыздардан | ыраңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ыраңмын | ыраңбыз |
| 2е лицо | ыраңсың | ыраңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ыраңсыз | ыраңсыздар |
| местный · 1е лицо | ыраңдамын | ыраңдабыз |
| местный · 2е лицо | ыраңдасың | ыраңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ыраңдасыз | ыраңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | ыраңданмын | ыраңданбыз |
| исходный · 2е лицо | ыраңдансың | ыраңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ыраңдансыз | ыраңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ыраң | ыраңдар |
| Родительный | ыраңдын | ыраңдардын |
| Дательный | ыраңга | ыраңдарга |
| Винительный | ыраңды | ыраңдарды |
| Местный | ыраңда | ыраңдарда |
| Исходный | ыраңдан | ыраңдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ыраңым | ыраңдарым |
| ты | ыраңың | ыраңдарың |
| Вы | ыраңыңыз | ыраңдарыңыз |
| он, она | ыраңы | ыраңдары |
| мы | ыраңыбыз | ыраңдарыбыз |
| вы | ыраңыңар | ыраңдарыңар |
| Вы (мн.) | ыраңыңыздар | ыраңдарыңыздар |
| они | ыраңы | ыраңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ыраңдыкы | ыраңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ыраңым | ыраңың | ыраңыңыз | ыраңы | ыраңыбыз | ыраңыңар | ыраңыңыздар | ыраңы |
| Родительный | ыраңымдын / ыраңымын | ыраңыңдын / ыраңыңын | ыраңыңыздын | ыраңынын | ыраңыбыздын | ыраңыңардын | ыраңыңыздардын | ыраңынын |
| Дательный | ыраңыма | ыраңыңа | ыраңыңызга | ыраңына | ыраңыбызга | ыраңыңарга | ыраңыңыздарга | ыраңына |
| Винительный | ыраңымды / ыраңымы | ыраңыңды / ыраңыңы | ыраңыңызды | ыраңын | ыраңыбызды | ыраңыңарды | ыраңыңыздарды | ыраңын |
| Местный | ыраңымда | ыраңыңда | ыраңыңызда | ыраңында | ыраңыбызда | ыраңыңарда | ыраңыңыздарда | ыраңында |
| Исходный | ыраңымдан / ыраңыман | ыраңыңдан / ыраңыңан | ыраңыңыздан | ыраңынан | ыраңыбыздан | ыраңыңардан | ыраңыңыздардан | ыраңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ыраңдарым | ыраңдарың | ыраңдарыңыз | ыраңдары | ыраңдарыбыз | ыраңдарыңар | ыраңдарыңыздар | ыраңдары |
| Родительный | ыраңдарымдын / ыраңдарымын | ыраңдарыңдын / ыраңдарыңын | ыраңдарыңыздын | ыраңдарынын | ыраңдарыбыздын | ыраңдарыңардын | ыраңдарыңыздардын | ыраңдарынын |
| Дательный | ыраңдарыма | ыраңдарыңа | ыраңдарыңызга | ыраңдарына | ыраңдарыбызга | ыраңдарыңарга | ыраңдарыңыздарга | ыраңдарына |
| Винительный | ыраңдарымды / ыраңдарымы | ыраңдарыңды / ыраңдарыңы | ыраңдарыңызды | ыраңдарын | ыраңдарыбызды | ыраңдарыңарды | ыраңдарыңыздарды | ыраңдарын |
| Местный | ыраңдарымда | ыраңдарыңда | ыраңдарыңызда | ыраңдарында | ыраңдарыбызда | ыраңдарыңарда | ыраңдарыңыздарда | ыраңдарында |
| Исходный | ыраңдарымдан / ыраңдарыман | ыраңдарыңдан / ыраңдарыңан | ыраңдарыңыздан | ыраңдарынан | ыраңдарыбыздан | ыраңдарыңардан | ыраңдарыңыздардан | ыраңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ыраңмын | ыраңбыз |
| 2е лицо | ыраңсың | ыраңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ыраңсыз | ыраңсыздар |
| местный · 1е лицо | ыраңдамын | ыраңдабыз |
| местный · 2е лицо | ыраңдасың | ыраңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ыраңдасыз | ыраңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | ыраңданмын | ыраңданбыз |
| исходный · 2е лицо | ыраңдансың | ыраңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ыраңдансыз | ыраңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | ыраңыраак |