Морфология › ач
ач
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ач | ачтар |
| Родительный | ачтын | ачтардын |
| Дательный | ачка | ачтарга |
| Винительный | ачты | ачтарды |
| Местный | ачта | ачтарда |
| Исходный | ачтан | ачтардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ачым | ачтарым |
| ты | ачың | ачтарың |
| Вы | ачыңыз | ачтарыңыз |
| он, она | ачы | ачтары |
| мы | ачыбыз | ачтарыбыз |
| вы | ачыңар | ачтарыңар |
| Вы (мн.) | ачыңыздар | ачтарыңыздар |
| они | ачы | ачтары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ачтыкы | ачтардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачым | ачың | ачыңыз | ачы | ачыбыз | ачыңар | ачыңыздар | ачы |
| Родительный | ачымдын / ачымын | ачыңдын / ачыңын | ачыңыздын | ачынын | ачыбыздын | ачыңардын | ачыңыздардын | ачынын |
| Дательный | ачыма | ачыңа | ачыңызга | ачына | ачыбызга | ачыңарга | ачыңыздарга | ачына |
| Винительный | ачымды / ачымы | ачыңды / ачыңы | ачыңызды | ачын | ачыбызды | ачыңарды | ачыңыздарды | ачын |
| Местный | ачымда | ачыңда | ачыңызда | ачында | ачыбызда | ачыңарда | ачыңыздарда | ачында |
| Исходный | ачымдан / ачыман | ачыңдан / ачыңан | ачыңыздан | ачынан | ачыбыздан | ачыңардан | ачыңыздардан | ачынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачтарым | ачтарың | ачтарыңыз | ачтары | ачтарыбыз | ачтарыңар | ачтарыңыздар | ачтары |
| Родительный | ачтарымдын / ачтарымын | ачтарыңдын / ачтарыңын | ачтарыңыздын | ачтарынын | ачтарыбыздын | ачтарыңардын | ачтарыңыздардын | ачтарынын |
| Дательный | ачтарыма | ачтарыңа | ачтарыңызга | ачтарына | ачтарыбызга | ачтарыңарга | ачтарыңыздарга | ачтарына |
| Винительный | ачтарымды / ачтарымы | ачтарыңды / ачтарыңы | ачтарыңызды | ачтарын | ачтарыбызды | ачтарыңарды | ачтарыңыздарды | ачтарын |
| Местный | ачтарымда | ачтарыңда | ачтарыңызда | ачтарында | ачтарыбызда | ачтарыңарда | ачтарыңыздарда | ачтарында |
| Исходный | ачтарымдан / ачтарыман | ачтарыңдан / ачтарыңан | ачтарыңыздан | ачтарынан | ачтарыбыздан | ачтарыңардан | ачтарыңыздардан | ачтарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ачмын | ачпыз |
| 2е лицо | ачсың | ачсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ачсыз | ачсыздар |
| местный · 1е лицо | ачтамын | ачтабыз |
| местный · 2е лицо | ачтасың | ачтасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ачтасыз | ачтасыздар |
| исходный · 1е лицо | ачтанмын | ачтанбыз |
| исходный · 2е лицо | ачтансың | ачтансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ачтансыз | ачтансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ач | ачтар |
| Родительный | ачтын | ачтардын |
| Дательный | ачка | ачтарга |
| Винительный | ачты | ачтарды |
| Местный | ачта | ачтарда |
| Исходный | ачтан | ачтардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ачым | ачтарым |
| ты | ачың | ачтарың |
| Вы | ачыңыз | ачтарыңыз |
| он, она | ачы | ачтары |
| мы | ачыбыз | ачтарыбыз |
| вы | ачыңар | ачтарыңар |
| Вы (мн.) | ачыңыздар | ачтарыңыздар |
| они | ачы | ачтары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ачтыкы | ачтардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачым | ачың | ачыңыз | ачы | ачыбыз | ачыңар | ачыңыздар | ачы |
| Родительный | ачымдын / ачымын | ачыңдын / ачыңын | ачыңыздын | ачынын | ачыбыздын | ачыңардын | ачыңыздардын | ачынын |
| Дательный | ачыма | ачыңа | ачыңызга | ачына | ачыбызга | ачыңарга | ачыңыздарга | ачына |
| Винительный | ачымды / ачымы | ачыңды / ачыңы | ачыңызды | ачын | ачыбызды | ачыңарды | ачыңыздарды | ачын |
| Местный | ачымда | ачыңда | ачыңызда | ачында | ачыбызда | ачыңарда | ачыңыздарда | ачында |
| Исходный | ачымдан / ачыман | ачыңдан / ачыңан | ачыңыздан | ачынан | ачыбыздан | ачыңардан | ачыңыздардан | ачынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачтарым | ачтарың | ачтарыңыз | ачтары | ачтарыбыз | ачтарыңар | ачтарыңыздар | ачтары |
| Родительный | ачтарымдын / ачтарымын | ачтарыңдын / ачтарыңын | ачтарыңыздын | ачтарынын | ачтарыбыздын | ачтарыңардын | ачтарыңыздардын | ачтарынын |
| Дательный | ачтарыма | ачтарыңа | ачтарыңызга | ачтарына | ачтарыбызга | ачтарыңарга | ачтарыңыздарга | ачтарына |
| Винительный | ачтарымды / ачтарымы | ачтарыңды / ачтарыңы | ачтарыңызды | ачтарын | ачтарыбызды | ачтарыңарды | ачтарыңыздарды | ачтарын |
| Местный | ачтарымда | ачтарыңда | ачтарыңызда | ачтарында | ачтарыбызда | ачтарыңарда | ачтарыңыздарда | ачтарында |
| Исходный | ачтарымдан / ачтарыман | ачтарыңдан / ачтарыңан | ачтарыңыздан | ачтарынан | ачтарыбыздан | ачтарыңардан | ачтарыңыздардан | ачтарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ачмын | ачпыз |
| 2е лицо | ачсың | ачсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ачсыз | ачсыздар |
| местный · 1е лицо | ачтамын | ачтабыз |
| местный · 2е лицо | ачтасың | ачтасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ачтасыз | ачтасыздар |
| исходный · 1е лицо | ачтанмын | ачтанбыз |
| исходный · 2е лицо | ачтансың | ачтансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ачтансыз | ачтансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | ачыраак |
ач-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ачамын / ачам | ачасың | ачасыз | ачат | ачабыз | ачасыңар | ачасыздар | ачат / ачышат |
| Прошедшее определенное время | ачтым | ачтың | ачтыңыз | ачты | ачтык | ачтыңар | ачтыңыздар | ачты / ачышты |
| Прошедщее неопределенное время | ачкамын / ачканмын / ачкам | ачкансың | ачкансыз | ачкан | ачканбыз | ачкансыңар | ачкансыздар | ачкан |
| Прошедшее субъективное время | ачыптырмын / ачыпмын | ачыптырсың / ачыпсың | ачыптырсыз / ачыпсыз | ачыптыр | ачыптырбыз / ачыппыз | ачыптырсыңар / ачыпсыңар | ачыптырсыздар / ачыпсыздар | ачыптыр / ачышыптыр |
| Прошедшее длительное | аччумун | аччусуң | аччусуз | аччу | аччубуз | аччусуңар | аччусуздар | аччу |
| Неопределенное будущее время | ачармын | ачарсың | ачарсыз | ачар | ачарбыз | ачарсыңар | ачарсыздар | ачар |
| Условное наклонение | ачсам | ачсаң | ачсаңыз | ачса | ачсак | ачсаңар | ачсаңыздар | ачса / ачышса |
| Желательное наклонение | ачкым | ачкың | ачкыңыз | ачкысы | ачкыбыз | ачкыңар | ачкыңыздар | ачкысы |
| Повелительное наклонение | ачайын | ач | ачыңыз | ачсын | ачалы | ачкыла | ачыңыздар | ачсын |
| Наклонение намерения | ачмакчымын / ачмакмын | ачмакчысың / ачмаксың | ачмакчысыз / ачмаксыз | ачмак / ачмакчы | ачмакчыбыз / ачмакпыз | ачмакчысыңар / ачмаксыңар | ачмакчысыздар / ачмаксыздар | ачмак / ачмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ачпаймын / ачпайм | ачпайсың | ачпайсыз | ачпайт | ачпайбыз | ачпайсыңар | ачпайсыздар | ачпайт / ачышпайт |
| Прошедшее определенное время | ачпадым | ачпадың | ачпадыңыз | ачпады | ачпадык | ачпадыңар | ачпадыңыздар | ачпады / ачышпады |
| Прошедщее неопределенное время | ачпаганмын | ачпагансың | ачпагансыз | ачпаган | ачпаганбыз | ачпагансыңар | ачпагансыздар | ачпаган |
| Прошедшее субъективное время | ачпаптырмын | ачпаптырсың | ачпаптырсыз | ачпаптыр | ачпаптырбыз | ачпаптырсыңар | ачпаптырсыздар | ачпаптыр |
| Неопределенное будущее время | ачпасмын | ачпассың | ачпассыз | ачпас | ачпаспыз | — | — | ачпас |
| Условное наклонение | ачпасам | ачпасаң | ачпасаңыз | ачпаса | ачпасак | ачпасаңар | ачпасаңыздар | ачышпаса / ачпаса |
| Повелительное наклонение | ачпайын | ачпа | ачпаңыз | ачпасын | ачпайлы | ачпагыла | ачпаңыздар | ачпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | ачуу |
| -ыш | ачыш |
| -мак | ачмак |
| -май | ачмай |
| -баш | ачпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | ачкан |
| -ар | ачар |
| -бас | ачпас |
| -уучу | ачуучу |
| -чу | аччу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | ача |
| -ып | ачып |
| -ганы | ачканы |
| -ганча | ачканча |
| -гыча | ачкыча |
| -майынча | ачмайынча |