Морфология › ач
ач
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ачым | ачтарым |
| сен | ачың | ачтарың |
| сиз | ачыңыз | ачтарыңыз |
| ал | ачы | ачтары |
| биз | ачыбыз | ачтарыбыз |
| силер | ачыңар | ачтарыңар |
| сиздер | ачыңыздар | ачтарыңыздар |
| алар | ачы | ачтары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ачтыкы | ачтардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачым | ачың | ачыңыз | ачы | ачыбыз | ачыңар | ачыңыздар | ачы |
| Илик | ачымдын / ачымын | ачыңдын / ачыңын | ачыңыздын | ачынын | ачыбыздын | ачыңардын | ачыңыздардын | ачынын |
| Барыш | ачыма | ачыңа | ачыңызга | ачына | ачыбызга | ачыңарга | ачыңыздарга | ачына |
| Табыш | ачымды / ачымы | ачыңды / ачыңы | ачыңызды | ачын | ачыбызды | ачыңарды | ачыңыздарды | ачын |
| Жатыш | ачымда | ачыңда | ачыңызда | ачында | ачыбызда | ачыңарда | ачыңыздарда | ачында |
| Чыгыш | ачымдан / ачыман | ачыңдан / ачыңан | ачыңыздан | ачынан | ачыбыздан | ачыңардан | ачыңыздардан | ачынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачтарым | ачтарың | ачтарыңыз | ачтары | ачтарыбыз | ачтарыңар | ачтарыңыздар | ачтары |
| Илик | ачтарымдын / ачтарымын | ачтарыңдын / ачтарыңын | ачтарыңыздын | ачтарынын | ачтарыбыздын | ачтарыңардын | ачтарыңыздардын | ачтарынын |
| Барыш | ачтарыма | ачтарыңа | ачтарыңызга | ачтарына | ачтарыбызга | ачтарыңарга | ачтарыңыздарга | ачтарына |
| Табыш | ачтарымды / ачтарымы | ачтарыңды / ачтарыңы | ачтарыңызды | ачтарын | ачтарыбызды | ачтарыңарды | ачтарыңыздарды | ачтарын |
| Жатыш | ачтарымда | ачтарыңда | ачтарыңызда | ачтарында | ачтарыбызда | ачтарыңарда | ачтарыңыздарда | ачтарында |
| Чыгыш | ачтарымдан / ачтарыман | ачтарыңдан / ачтарыңан | ачтарыңыздан | ачтарынан | ачтарыбыздан | ачтарыңардан | ачтарыңыздардан | ачтарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ачмын | ачпыз |
| 2-жак | ачсың | ачсыңар |
| 2-жак (сылык) | ачсыз | ачсыздар |
| жатыш · 1-жак | ачтамын | ачтабыз |
| жатыш · 2-жак | ачтасың | ачтасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ачтасыз | ачтасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ачтанмын | ачтанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ачтансың | ачтансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ачтансыз | ачтансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | ач | ачтар |
| Илик | ачтын | ачтардын |
| Барыш | ачка | ачтарга |
| Табыш | ачты | ачтарды |
| Жатыш | ачта | ачтарда |
| Чыгыш | ачтан | ачтардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ачым | ачтарым |
| сен | ачың | ачтарың |
| сиз | ачыңыз | ачтарыңыз |
| ал | ачы | ачтары |
| биз | ачыбыз | ачтарыбыз |
| силер | ачыңар | ачтарыңар |
| сиздер | ачыңыздар | ачтарыңыздар |
| алар | ачы | ачтары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ачтыкы | ачтардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачым | ачың | ачыңыз | ачы | ачыбыз | ачыңар | ачыңыздар | ачы |
| Илик | ачымдын / ачымын | ачыңдын / ачыңын | ачыңыздын | ачынын | ачыбыздын | ачыңардын | ачыңыздардын | ачынын |
| Барыш | ачыма | ачыңа | ачыңызга | ачына | ачыбызга | ачыңарга | ачыңыздарга | ачына |
| Табыш | ачымды / ачымы | ачыңды / ачыңы | ачыңызды | ачын | ачыбызды | ачыңарды | ачыңыздарды | ачын |
| Жатыш | ачымда | ачыңда | ачыңызда | ачында | ачыбызда | ачыңарда | ачыңыздарда | ачында |
| Чыгыш | ачымдан / ачыман | ачыңдан / ачыңан | ачыңыздан | ачынан | ачыбыздан | ачыңардан | ачыңыздардан | ачынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачтарым | ачтарың | ачтарыңыз | ачтары | ачтарыбыз | ачтарыңар | ачтарыңыздар | ачтары |
| Илик | ачтарымдын / ачтарымын | ачтарыңдын / ачтарыңын | ачтарыңыздын | ачтарынын | ачтарыбыздын | ачтарыңардын | ачтарыңыздардын | ачтарынын |
| Барыш | ачтарыма | ачтарыңа | ачтарыңызга | ачтарына | ачтарыбызга | ачтарыңарга | ачтарыңыздарга | ачтарына |
| Табыш | ачтарымды / ачтарымы | ачтарыңды / ачтарыңы | ачтарыңызды | ачтарын | ачтарыбызды | ачтарыңарды | ачтарыңыздарды | ачтарын |
| Жатыш | ачтарымда | ачтарыңда | ачтарыңызда | ачтарында | ачтарыбызда | ачтарыңарда | ачтарыңыздарда | ачтарында |
| Чыгыш | ачтарымдан / ачтарыман | ачтарыңдан / ачтарыңан | ачтарыңыздан | ачтарынан | ачтарыбыздан | ачтарыңардан | ачтарыңыздардан | ачтарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ачмын | ачпыз |
| 2-жак | ачсың | ачсыңар |
| 2-жак (сылык) | ачсыз | ачсыздар |
| жатыш · 1-жак | ачтамын | ачтабыз |
| жатыш · 2-жак | ачтасың | ачтасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ачтасыз | ачтасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ачтанмын | ачтанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ачтансың | ачтансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ачтансыз | ачтансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | ачыраак |
ач-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ачамын / ачам | ачасың | ачасыз | ачат | ачабыз | ачасыңар | ачасыздар | ачат / ачышат |
| Айкын өткөн чак | ачтым | ачтың | ачтыңыз | ачты | ачтык | ачтыңар | ачтыңыздар | ачты / ачышты |
| Жалпы өткөн чак | ачкамын / ачканмын / ачкам | ачкансың | ачкансыз | ачкан | ачканбыз | ачкансыңар | ачкансыздар | ачкан |
| Капыскы өткөн чак | ачыптырмын / ачыпмын | ачыптырсың / ачыпсың | ачыптырсыз / ачыпсыз | ачыптыр | ачыптырбыз / ачыппыз | ачыптырсыңар / ачыпсыңар | ачыптырсыздар / ачыпсыздар | ачыптыр / ачышыптыр |
| Адат өткөн чак | аччумун | аччусуң | аччусуз | аччу | аччубуз | аччусуңар | аччусуздар | аччу |
| Арсар келер чак | ачармын | ачарсың | ачарсыз | ачар | ачарбыз | ачарсыңар | ачарсыздар | ачар |
| Шарттуу ыңгай | ачсам | ачсаң | ачсаңыз | ачса | ачсак | ачсаңар | ачсаңыздар | ачса / ачышса |
| Тилек ыңгай | ачкым | ачкың | ачкыңыз | ачкысы | ачкыбыз | ачкыңар | ачкыңыздар | ачкысы |
| Буйрук ыңгай | ачайын | ач | ачыңыз | ачсын | ачалы | ачкыла | ачыңыздар | ачсын |
| Ниет ыңгай | ачмакчымын / ачмакмын | ачмакчысың / ачмаксың | ачмакчысыз / ачмаксыз | ачмак / ачмакчы | ачмакчыбыз / ачмакпыз | ачмакчысыңар / ачмаксыңар | ачмакчысыздар / ачмаксыздар | ачмак / ачмакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ачпаймын / ачпайм | ачпайсың | ачпайсыз | ачпайт | ачпайбыз | ачпайсыңар | ачпайсыздар | ачпайт / ачышпайт |
| Айкын өткөн чак | ачпадым | ачпадың | ачпадыңыз | ачпады | ачпадык | ачпадыңар | ачпадыңыздар | ачпады / ачышпады |
| Жалпы өткөн чак | ачпаганмын | ачпагансың | ачпагансыз | ачпаган | ачпаганбыз | ачпагансыңар | ачпагансыздар | ачпаган |
| Капыскы өткөн чак | ачпаптырмын | ачпаптырсың | ачпаптырсыз | ачпаптыр | ачпаптырбыз | ачпаптырсыңар | ачпаптырсыздар | ачпаптыр |
| Арсар келер чак | ачпасмын | ачпассың | ачпассыз | ачпас | ачпаспыз | — | — | ачпас |
| Шарттуу ыңгай | ачпасам | ачпасаң | ачпасаңыз | ачпаса | ачпасак | ачпасаңар | ачпасаңыздар | ачышпаса / ачпаса |
| Буйрук ыңгай | ачпайын | ачпа | ачпаңыз | ачпасын | ачпайлы | ачпагыла | ачпаңыздар | ачпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | ачуу |
| -ыш | ачыш |
| -мак | ачмак |
| -май | ачмай |
| -баш | ачпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | ачкан |
| -ар | ачар |
| -бас | ачпас |
| -уучу | ачуучу |
| -чу | аччу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | ача |
| -ып | ачып |
| -ганы | ачканы |
| -ганча | ачканча |
| -гыча | ачкыча |
| -майынча | ачмайынча |