Кыргыз тилинин эрежелери
Кыргыз тилинин жазуу эрежелери
I. Тыбыш, тамга жана алфавит
II. Тыбыштардын жазылышы.
1. Үндүү тыбыштардын жазылышы
2. Үнсүз тыбыштардын жазылышы
3. Йоттошкон Е, Ё, Ю, Я тамгаларынын жазылышы
III. Баш тамгалардын жазылышы
IV. Жөнөкөй сөздөрдүн жазылышы
1. Уңгу сөздөрдүн жазылышы
2. Сөз мүчөлөрүнүн жазылышы
- 24-§. Р тыбышы менен аяктаган сөздөргө -лык, -луу, -ла мүчөлөрүнүн уланышы
- 25-§. Чакчыл -а (-й) мүчөсү уланган сөздөн кийин 1-жактын…
- 26-§. Өткөн чактын -ган мүчөсүнөн кийин 1-жактын жак мүчөсү…
- 27-§ Таандык мүчө уланган сөздөн кийин илик, барыш, табыш,…
- 28-§. 1-,2-жактын жекелик мүчөлөрүнөн кийин жалпы таандык ныкы мүчөсү…
- 29-§. Чыгыш жөндөмөдө турган мезгил тактоочтордун кыскарган түрүнө да,…
- 30-§. -оо, -уу, -өө, -үү мүчөсүнөн кийин -чы мүчөсү…
- 31-§. Адат өткөн чактын -чу мүчөсү уланган этиш сөздөр…
- 32-§. Башка тилдерден өздөштүрүлүп, аягы жумшак үнсүздөр б, в,…
- 33-§. Аягы к, п тыбыштары менен бүткөн сөздөргө үндүүдөн…
- 34-§. Аягы уяң үнсүз менен бүткөн сөздөргө таандык мүчө…
- 35-§. Үндүү тыбыш менен аяктаган этиш сөзгө атоочтуктун -ар//ыр…
- 36-§. Үнсүз менен аяктаган этишке -ар мүчөсү жалганса, соңку…
- 37-§. Аягы м, п тыбыштары менен бүткөн этиш сөздөргө…
- 38-§. Аягы н тыбышы менен бүткөн сөздөргө к, г,…
- 39-§. Аягы з тыбышы менен бүткөн сөзгө с, ч…
- 40-§. Аягы ч тыбышы менен бүткөн сөзгө с, ч,…
- 41-§. Күчөтмө маанидеги кап-, көп, кып-, кип-, күп-, жеп-,…
- 42-§. Башка тилдерден өздөштүрүлгөн на-, бей-, анти-, контр-, ди-…
V. Татаал сөздөрдүн жазылышы
1. Бириккен сөздөрдүн жазылышы
2. Кошмок сөздөрдүн бирге жазылышы
3. Кошмок сөздөрдүн бөлөк жазылышы
- 47-§. Лексикалык маанисин жоготпой, өз алдынча колдонулуп жүргөн сөздөрдөн…
- 48-§. Татаал сандардын ар бир бөлүгүнүн айрым-айрым жазылышы
- 49-§. Татаал этиштин ар бир түгөйүнүн айрым жазылышы
- 50-§ Зат атооч менен этиштен куралган кошмок сөздөрдүн айрым жазылышы
- 51-§. Кошмок сөз түрүндөгү татаал сын атооч менен тактоочтордун ар бир бөлүктөрүнүн айрым-айрым жазылышы
- 52-§. Туруктуу сөз айкашынын (фразеологизм) ар бир сөзүнүн бөлөк жазылышы
- 53-§. Тууранды, сырдык, модал сөздөр, байламта, жандооч, бөлүкчөлөр толук…
4. Кыскартылган сөздөр жана алардын жазылышы
5. Кош сөздөрдүн жазылышы
VI. Энчилүү аттардын жазылышы
- 58-§. 1. Адамдын бир сөздөн турган ысымы, аты-жөнү, теги,…
- 59-§. Морфологиялык түшүнүктөргө байланыштуу татаал энчилүү аттардын биринчиси баш…
- 60-§. Орус же башка тилдерге тиешелүү ысымдар, орус тилинин…
- 61-§. Урук, уруу, эл аттары (этнонимдер) кичине тамга менен…
- 62-§. Астрономиялык энчилүү аттар
- 63-§. Айбанат, куштардын энчилүү аттары (зоонимдер)
- 64-§. 1. Географиялык жөнөкөй энчилүү аттар баш тамга менен…
- 65-§. Географиялык энчилүү аттар белгилүү жол каттамынын чегин билдирип…
- 66-§. Мамлекет, мамлекеттик жогорку органдардын жана эл аралык уюмдардын аталыштары
- 67-§. 1. Мамлекеттик жана мамлекеттик эмес мекеме, ишкана, коом,…
- 68-§. Ордендердин, медалдардын аттары
- 69-§. Тарыхый окуя, майрамдардын аталыштары
- 70-§. Министр, президент, төрага, деректир, орун басар, доктор, академик,…
- 71-§. Завод-фабрика, театр, ашкана, кафе, мейманкана, спорттук уюм, дүкөн,…
- 72-§. Адабият, сүрөт, музыка ж.б. өнөр чыгармаларынын, гезитжурнал, китептердин…
- 73-§. Эгерде көркөм чыгармалар анын каармандарынын аттарынан аталып, кош…
VII. Өздөштүрүлгөн сөздөрдүн жазылышы
VIII. Ташымал
- 78-§. Сөздөрдүн бир саптан экинчи сапка муунга бөлүнүү тартиби боюнча ташылышы
- 79-§. Бир муундан турган сөздөрдү бөлүктөргө ажыратып ташууга болбойт:…
- 80-§. Эки муундан турган ага, ата, атак, аалам, аары,…
- 81-§. Ичкертүү (ь), ажыратуу (ъ) белгилери өзүнөн мурунку үнсүз…
- 82-§. Йоттошкон я, ю, е, ё тамгалары менен келген…
- 83-§. Үндүү тыбыштардын арасына келген окшош эки үнсүз тыбыштар…
- 84-§. Башкы тамгаларынан кыскартылган БУУ, КУУ, УАК, МАИ сыяктуу…
- 85-§. Кишилердин кыскартылып алынган ысымы жана атасынын аты фамилиядан…
- 86-§. Цифрадан кийин келген км, дм, м, см, т,…
IX. Дефис менен жазуунун эрежелери
- 87-§. Кайталанып айтылган сырдык сөздөр менен тууранды сөздөрдүн араларына…
- 88-§. Иреттик сан цифра аркылуу берилгенде
- 89-§. 1. Чамалама сандардын арасына дефис коюлуп жазылат: отуз-кырк…
- 90-§. Адамдардын илимий даражасын, адистигин, кызматын, наамын, ченин же…
- 91-§. Пресс-бюро, пресс-конференция, киловатт-саат, тоннакилометр, корабль-спутник сыяктуу эки бөлүктөн…
Морфология
Cөз түркүмдөрү
Ат атооч
Атоочтуктар
Зат атооч
- Зат атоочтордун синтаксистик жол менен жасалышы
- Зат атооч
- Зат атоочтордун лексика-тематикалык топтору
- Тубаса жана туунду зат атоочтор
- Жөнөкөй жана татаал зат атоочтор
- Энчилүү жана жалпы аттар
- Жандуу жана жансыз заттар
- Адамзаттык жана адамзаттык эмес заттар
- Конкреттүү жана абстракттуу заттар
- Сан категориясы
- Таандык категориясы
- Жөндөмө категориясы
- Атооч жөндөмө
- Илик жөндөмө
- Барыш жөндөмө
- Табыш жөндөмө
- Жатыш жөндөмө
- Чыгыш жөндөмө
- Жөндөлүш
- Жөнөкөй жөндөлүш
- Таандык жөндөлүш
- Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
- Зат атоочтун жасалышы
- Морфологиялык жол менен жасалышы
- Тууранды сөздөрдөн жасалган зат атоочтор
- Зат атоочтордун синтаксистик жол менен жасалышы
- Кыскартылган зат атоочтор
Атооч сөздөрдөн зат атооч жасоочу курандылар
Этиштен зат атооч жасоочу курандылар
Кызматчы сөз түркүмдөрү
- Кызматчы сөз түркүмдөрү
- Байламталар
- Байламталардын тутумдук түзүлүшүнө карай бөлүнүшү
- Байламталардын аткарган кызматына карай бөлүнүшү
- Байламталардын маанисине карай бөлүнүшү
- Багындыргыч байламталар
- Багындырбас байламталар
- Тубаса жана туунду байламталар
- Жандоочтор
- Жандоочтордун түзүлүшү
- Атооч жөндөмөсүндөгү сөздөр менен айкашуучу жандоочтор
- Барыш жөндөмөсүндөгү сөздөр менен айкашуучу жандоочтор
- Табыш жөндөмөсүндөгү сөздөр менен айкашуучу жандоочтор
- Чыгыш жөндөмөсүндөгү сөздөр менен айкашуучу жандоочтор
- Бөлүкчөлөр
- Чектегич бөлүкчөлөр
- Күчөткүч бөлүкчөлөр
- Аныктагыч-тактагыч бөлүкчөлөр
- Таңгыч бөлүкчөлөр
- Сурама бөлүкчөлөр
- Ырастагыч бөлүкчөлөр
- Божомолдогуч бөлүкчөлөр
- Жалыныч бөлүкчө
- Кыялий-мамиле (модалдык) сөздөр
- Кыялий-мамиле (модалдык) сөздөрдүн маанилери
Кыймыл атоочтор
Сан атооч
Сын атооч
- Сын атооч
- Сын атооч сөздөрдүн лексика-тематикалык топтору
- Жөнөкөй жана татаал сын атоочтор
- Сын атоочтун түрлөрү
- Сапаттык сын атоочтор
- Катыштык сын атоочтор
- Сын атоочтун даражалары
- Сын атоочтун заттык мааниде колдонулушу
- Сын атоочтун жасалышы
- Морфологиялык жол менен жасалышы
- Синтаксистик жол менен жасалышы
Атооч сөздөрдөн сын атооч жасоочу курандылар
Этиштерден сын атооч жасоочу курандылар
Сырдык сөздөр
Сөздүн тутуму
- Жалпы маалымат
- Сөз мүчөлөрү
- Ээрчиме мүчөлөр
- Ээрчибес мүчөлөр
- Уңгу
- Курандылар
- Уландылар
- Негиз
- Сөз мүчөлөрүнүн орун тартиби
- Атооч сөздөрдөгү сөз мүчөлөрүнүн орун тартиби
- Этиш сөздөрдөгү сөз мүчөлөрүнүн орун тартиби
- Сөз жасоо
- Сөз жасоо мааниси
- Сөз жасоо тиби
- Сөз жасоо жолдору
- Сөз жасоонун синтаксистик жолу
- Татаал сөздөр
- Кош сөздөр
- Кош сөздөр
- Кошмок сөздөр
- Кыскартылган сөздөр
Тактооч
Этиш
- Этиш
- Жөнөкөй жана татаал этиштер
- Негизги жана жардамчы этиштер
- Татаал этиштердин түрлөрү
- Этиш сөздөрдүн маанилик топтору
- Этиштин оң жана терс түрү
- Өтмө жана өтпөс этиштер
- Этиштин мамилелери
- Негизга мамиле
- Өздүк мамиле
- Туюк мамиле
- Кош мамиле
- Аркылуу мамиле
- Мамиле мүчөлөрүнүн кабатталып келиши
- Ыңгай категориясы
- Баяндагыч ыңгай
- Буйрук ыңгай
- Тилек ыңгай
- Ниет ыңгай
- Шарттуу ыңгай
- Жак категориясы
- Этиштин жакталышы
- Учур чак жакталыштары
- Келер чак жакталыштары
- Өткөн чак жакталыштары
- Чак категориясы
- Учур чак
- Учур чактын терс формасы
- Өткөн чак
- Айкын өткөн чак
- Айкын өткөн чактын жакталыштары
- Жалпы өткөн чак
- Капыскы өткөн чак
- Адат өткөн чак
- Келер чак
- Айкын келер чак
- Арсар келер чак
- Этиштин жасалышы
- Этиштердин морфологиялык жол менен жасалышы
- Атооч сөздөрдөн этиш жасоочу өнүмдүү курандылар
- Атооч сөздөрдөн этиш жасоочу аз өнүмдүү курандылар
- Атооч сөздөрдөн этиш жасоочу өнүмсүз курандылар
- Этиштен этишти жасоочу өнүмдүү курандылар
- Этиштен этишти жасоочу аз өнүмдүү курандылар
- Этиштен этишти жасоочу өнүмсүз курандылар
- Тууранды сөздөрдөн этишти жасоочу курандылар. Өнүмдүү курандылар
- Аз өнүмдүү куранды
- Өнүмсүз курандылар
- Этиш сөздөрдүн синтаксистик жол менен жасалышы