Ат атооч

Ат атооч сөздөр башка сөз түркүмдөрүнүн ордуна колдонулат. Булар заттарды, түшүнүктөрдү же заттардын кайсы бир белгилерин атабай туруп, аларды жалпылап көрсөтөт. Ат атооч сөздөрдүн маанилери абстракттуу болот. Алар сүйлөм тизмегинде гана конкреттүү маанилерди билдирет. Мисалы, Ал базарга барып келди десек, сөздүн ким жөнүндө болуп жатканы бизге белгисиз, башкача айтканда, ал деген сөз кимди билдиргени белгисиз. Ат атоочтун мааниси конкреттүү болгон жок. Ал эми  Жаныбек бүгүн эрте турду. Ал базарга  барып келди десек, сөздүн Жаныбек жөнүндө болгону бизге ал деген ат атооч аркылуу белгилүү болуп турат. Жаныбекти кайра-кайра айта бербестен аны ал деп, ат атооч менен алмаштырып айттык. Ат атоочтун мааниси биринчи сүйлөм аркылуу конкреттүү болду.

Ат атоочтун өзүнө тиешелүү суроолору жок. Ат атооч сөздөр кайсы сөз түркүмүнүн ордуна колдонулса, кайсы сөз түркүмүнө тиешелүү болуп айтылса, ошол сөз түркүмүнүн суроосуна жооп бере берет. Мисалы, Бүгүн кезек Касымга жетти, Касымдын үйү буурул таңды көз жашын көлдөтүп, томсоргон айнегин өчкөн от кылып көргөзүп тосуп алат окшоду. Ал жашаган көчө Карл Маркс атындагы көчө эле, үй помери 53. (С. Станалиев) Бул жерде ал деген ат атооч Касым деген зат атоочтун ордуна колдонулду, зат атоочтун ким? деген суроосуна жооп берип турат.

Ат атоочтор кайсы сөз түркүмүнүн ордуна колдонулса, шартка жараша ошол  сөз түркүмүнүн  грамматикалык категориялары  боюнча өзгөрө  берет.  (Мындай  өзгөруүлөр төмөндө ат атоочтун түрлөрүндө келтирилет).

Ат атоочтор башка сөздөрдөн жасалбайт, татаал ат атоочтор гана сөз жасоонун синтаксистик жолу менен жасалышка ээ. Мисалы, алда кандай, алда не, ар ким, кайсы бир, кандайдыр бир, кимдир бирөө, эч кандай, эч ким, эч нерсе ж.б.