Морфология › ачык
ачык
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ачык | ачыктар |
| Родительный | ачыктын | ачыктардын |
| Дательный | ачыкка | ачыктарга |
| Винительный | ачыкты | ачыктарды |
| Местный | ачыкта | ачыктарда |
| Исходный | ачыктан | ачыктардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ачыгым | ачыктарым |
| ты | ачыгың | ачыктарың |
| Вы | ачыгыңыз | ачыктарыңыз |
| он, она | ачыгы | ачыктары |
| мы | ачыгыбыз | ачыктарыбыз |
| вы | ачыгыңар | ачыктарыңар |
| Вы (мн.) | ачыгыңыздар | ачыктарыңыздар |
| они | ачыгы | ачыктары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ачыктыкы | ачыктардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачыгым | ачыгың | ачыгыңыз | ачыгы | ачыгыбыз | ачыгыңар | ачыгыңыздар | ачыгы |
| Родительный | ачыгымдын / ачыгымын | ачыгыңдын / ачыгыңын | ачыгыңыздын | ачыгынын | ачыгыбыздын | ачыгыңардын | ачыгыңыздардын | ачыгынын |
| Дательный | ачыгыма | ачыгыңа | ачыгыңызга | ачыгына | ачыгыбызга | ачыгыңарга | ачыгыңыздарга | ачыгына |
| Винительный | ачыгымды / ачыгымы | ачыгыңды / ачыгыңы | ачыгыңызды | ачыгын | ачыгыбызды | ачыгыңарды | ачыгыңыздарды | ачыгын |
| Местный | ачыгымда | ачыгыңда | ачыгыңызда | ачыгында | ачыгыбызда | ачыгыңарда | ачыгыңыздарда | ачыгында |
| Исходный | ачыгымдан / ачыгыман | ачыгыңдан / ачыгыңан | ачыгыңыздан | ачыгынан | ачыгыбыздан | ачыгыңардан | ачыгыңыздардан | ачыгынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачыктарым | ачыктарың | ачыктарыңыз | ачыктары | ачыктарыбыз | ачыктарыңар | ачыктарыңыздар | ачыктары |
| Родительный | ачыктарымдын / ачыктарымын | ачыктарыңдын / ачыктарыңын | ачыктарыңыздын | ачыктарынын | ачыктарыбыздын | ачыктарыңардын | ачыктарыңыздардын | ачыктарынын |
| Дательный | ачыктарыма | ачыктарыңа | ачыктарыңызга | ачыктарына | ачыктарыбызга | ачыктарыңарга | ачыктарыңыздарга | ачыктарына |
| Винительный | ачыктарымды / ачыктарымы | ачыктарыңды / ачыктарыңы | ачыктарыңызды | ачыктарын | ачыктарыбызды | ачыктарыңарды | ачыктарыңыздарды | ачыктарын |
| Местный | ачыктарымда | ачыктарыңда | ачыктарыңызда | ачыктарында | ачыктарыбызда | ачыктарыңарда | ачыктарыңыздарда | ачыктарында |
| Исходный | ачыктарымдан / ачыктарыман | ачыктарыңдан / ачыктарыңан | ачыктарыңыздан | ачыктарынан | ачыктарыбыздан | ачыктарыңардан | ачыктарыңыздардан | ачыктарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ачыкмын | ачыкпыз |
| 2е лицо | ачыксың | ачыксыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ачыксыз | ачыксыздар |
| местный · 1е лицо | ачыктамын | ачыктабыз |
| местный · 2е лицо | ачыктасың | ачыктасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ачыктасыз | ачыктасыздар |
| исходный · 1е лицо | ачыктанмын | ачыктанбыз |
| исходный · 2е лицо | ачыктансың | ачыктансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ачыктансыз | ачыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ачык | ачыктар |
| Родительный | ачыктын | ачыктардын |
| Дательный | ачыкка | ачыктарга |
| Винительный | ачыкты | ачыктарды |
| Местный | ачыкта | ачыктарда |
| Исходный | ачыктан | ачыктардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ачыгым | ачыктарым |
| ты | ачыгың | ачыктарың |
| Вы | ачыгыңыз | ачыктарыңыз |
| он, она | ачыгы | ачыктары |
| мы | ачыгыбыз | ачыктарыбыз |
| вы | ачыгыңар | ачыктарыңар |
| Вы (мн.) | ачыгыңыздар | ачыктарыңыздар |
| они | ачыгы | ачыктары |
| общая принадлежность (-ныкы) | ачыктыкы | ачыктардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачыгым | ачыгың | ачыгыңыз | ачыгы | ачыгыбыз | ачыгыңар | ачыгыңыздар | ачыгы |
| Родительный | ачыгымдын / ачыгымын | ачыгыңдын / ачыгыңын | ачыгыңыздын | ачыгынын | ачыгыбыздын | ачыгыңардын | ачыгыңыздардын | ачыгынын |
| Дательный | ачыгыма | ачыгыңа | ачыгыңызга | ачыгына | ачыгыбызга | ачыгыңарга | ачыгыңыздарга | ачыгына |
| Винительный | ачыгымды / ачыгымы | ачыгыңды / ачыгыңы | ачыгыңызды | ачыгын | ачыгыбызды | ачыгыңарды | ачыгыңыздарды | ачыгын |
| Местный | ачыгымда | ачыгыңда | ачыгыңызда | ачыгында | ачыгыбызда | ачыгыңарда | ачыгыңыздарда | ачыгында |
| Исходный | ачыгымдан / ачыгыман | ачыгыңдан / ачыгыңан | ачыгыңыздан | ачыгынан | ачыгыбыздан | ачыгыңардан | ачыгыңыздардан | ачыгынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ачыктарым | ачыктарың | ачыктарыңыз | ачыктары | ачыктарыбыз | ачыктарыңар | ачыктарыңыздар | ачыктары |
| Родительный | ачыктарымдын / ачыктарымын | ачыктарыңдын / ачыктарыңын | ачыктарыңыздын | ачыктарынын | ачыктарыбыздын | ачыктарыңардын | ачыктарыңыздардын | ачыктарынын |
| Дательный | ачыктарыма | ачыктарыңа | ачыктарыңызга | ачыктарына | ачыктарыбызга | ачыктарыңарга | ачыктарыңыздарга | ачыктарына |
| Винительный | ачыктарымды / ачыктарымы | ачыктарыңды / ачыктарыңы | ачыктарыңызды | ачыктарын | ачыктарыбызды | ачыктарыңарды | ачыктарыңыздарды | ачыктарын |
| Местный | ачыктарымда | ачыктарыңда | ачыктарыңызда | ачыктарында | ачыктарыбызда | ачыктарыңарда | ачыктарыңыздарда | ачыктарында |
| Исходный | ачыктарымдан / ачыктарыман | ачыктарыңдан / ачыктарыңан | ачыктарыңыздан | ачыктарынан | ачыктарыбыздан | ачыктарыңардан | ачыктарыңыздардан | ачыктарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ачыкмын | ачыкпыз |
| 2е лицо | ачыксың | ачыксыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | ачыксыз | ачыксыздар |
| местный · 1е лицо | ачыктамын | ачыктабыз |
| местный · 2е лицо | ачыктасың | ачыктасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ачыктасыз | ачыктасыздар |
| исходный · 1е лицо | ачыктанмын | ачыктанбыз |
| исходный · 2е лицо | ачыктансың | ачыктансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ачыктансыз | ачыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | ачыгыраак |
ачык-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ачыгамын / ачыгам | ачыгасың | ачыгасыз | ачыгат | ачыгабыз | ачыгасыңар | ачыгасыздар | ачыгышат / ачыгат |
| Прошедшее определенное время | ачыктым | ачыктың | ачыктыңыз | ачыкты | ачыктык | ачыктыңар | ачыктыңыздар | ачыгышты / ачыкты |
| Прошедщее неопределенное время | ачыкканмын / ачыккамын / ачыккам | ачыккансың | ачыккансыз | ачыккан | ачыкканбыз | ачыккансыңар | ачыккансыздар | ачыккан |
| Прошедшее субъективное время | ачыгыптырмын / ачыгыпмын | ачыгыптырсың / ачыгыпсың | ачыгыптырсыз / ачыгыпсыз | ачыгыптыр | ачыгыптырбыз / ачыгыппыз | ачыгыптырсыңар / ачыгыпсыңар | ачыгыптырсыздар / ачыгыпсыздар | ачыгышыптыр / ачыгыптыр |
| Прошедшее длительное | ачыкчумун | ачыкчусуң | ачыкчусуз | ачыкчу | ачыкчубуз | ачыкчусуңар | ачыкчусуздар | ачыкчу |
| Неопределенное будущее время | ачыгармын | ачыгарсың | ачыгарсыз | ачыгар | ачыгарбыз | ачыгарсыңар | ачыгарсыздар | ачыгар |
| Условное наклонение | ачыксам | ачыксаң | ачыксаңыз | ачыкса | ачыксак | ачыксаңар | ачыксаңыздар | ачыгышса / ачыкса |
| Желательное наклонение | ачыккым | ачыккың | ачыккыңыз | ачыккысы | ачыккыбыз | ачыккыңар | ачыккыңыздар | ачыккысы |
| Повелительное наклонение | ачыгайын | ачык | ачыгыңыз | ачыксын | ачыгалы | ачыккыла | ачыгыңыздар | ачыксын |
| Наклонение намерения | ачыкмакчымын / ачыкмакмын | ачыкмакчысың / ачыкмаксың | ачыкмакчысыз / ачыкмаксыз | ачыкмакчы / ачыкмак | ачыкмакчыбыз / ачыкмакпыз | ачыкмакчысыңар / ачыкмаксыңар | ачыкмакчысыздар / ачыкмаксыздар | ачыкмакчы / ачыкмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ачыкпаймын / ачыкпайм | ачыкпайсың | ачыкпайсыз | ачыкпайт | ачыкпайбыз | ачыкпайсыңар | ачыкпайсыздар | ачыгышпайт / ачыкпайт |
| Прошедшее определенное время | ачыкпадым | ачыкпадың | ачыкпадыңыз | ачыкпады | ачыкпадык | ачыкпадыңар | ачыкпадыңыздар | ачыгышпады / ачыкпады |
| Прошедщее неопределенное время | ачыкпаганмын | ачыкпагансың | ачыкпагансыз | ачыкпаган | ачыкпаганбыз | ачыкпагансыңар | ачыкпагансыздар | ачыкпаган |
| Прошедшее субъективное время | ачыкпаптырмын | ачыкпаптырсың | ачыкпаптырсыз | ачыкпаптыр | ачыкпаптырбыз | ачыкпаптырсыңар | ачыкпаптырсыздар | ачыкпаптыр |
| Неопределенное будущее время | ачыкпасмын | ачыкпассың | ачыкпассыз | ачыкпас | ачыкпаспыз | — | — | ачыкпас |
| Условное наклонение | ачыкпасам | ачыкпасаң | ачыкпасаңыз | ачыкпаса | ачыкпасак | ачыкпасаңар | ачыкпасаңыздар | ачыгышпаса / ачыкпаса |
| Повелительное наклонение | ачыкпайын | ачыкпа | ачыкпаңыз | ачыкпасын | ачыкпайлы | ачыкпагыла | ачыкпаңыздар | ачыкпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | ачыгуу |
| -ыш | ачыгыш |
| -мак | ачыкмак |
| -май | ачыкмай |
| -баш | ачыкпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | ачыккан |
| -ар | ачыгар |
| -бас | ачыкпас |
| -уучу | ачыгуучу |
| -чу | ачыкчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | ачыга |
| -ып | ачыгып |
| -ганы | ачыкканы |
| -ганча | ачыкканча |
| -гыча | ачыккыча |
| -майынча | ачыкмайынча |