Морфология › ачык
ачык
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ачыгым | ачыктарым |
| сен | ачыгың | ачыктарың |
| сиз | ачыгыңыз | ачыктарыңыз |
| ал | ачыгы | ачыктары |
| биз | ачыгыбыз | ачыктарыбыз |
| силер | ачыгыңар | ачыктарыңар |
| сиздер | ачыгыңыздар | ачыктарыңыздар |
| алар | ачыгы | ачыктары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ачыктыкы | ачыктардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачыгым | ачыгың | ачыгыңыз | ачыгы | ачыгыбыз | ачыгыңар | ачыгыңыздар | ачыгы |
| Илик | ачыгымдын / ачыгымын | ачыгыңдын / ачыгыңын | ачыгыңыздын | ачыгынын | ачыгыбыздын | ачыгыңардын | ачыгыңыздардын | ачыгынын |
| Барыш | ачыгыма | ачыгыңа | ачыгыңызга | ачыгына | ачыгыбызга | ачыгыңарга | ачыгыңыздарга | ачыгына |
| Табыш | ачыгымды / ачыгымы | ачыгыңды / ачыгыңы | ачыгыңызды | ачыгын | ачыгыбызды | ачыгыңарды | ачыгыңыздарды | ачыгын |
| Жатыш | ачыгымда | ачыгыңда | ачыгыңызда | ачыгында | ачыгыбызда | ачыгыңарда | ачыгыңыздарда | ачыгында |
| Чыгыш | ачыгымдан / ачыгыман | ачыгыңдан / ачыгыңан | ачыгыңыздан | ачыгынан | ачыгыбыздан | ачыгыңардан | ачыгыңыздардан | ачыгынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачыктарым | ачыктарың | ачыктарыңыз | ачыктары | ачыктарыбыз | ачыктарыңар | ачыктарыңыздар | ачыктары |
| Илик | ачыктарымдын / ачыктарымын | ачыктарыңдын / ачыктарыңын | ачыктарыңыздын | ачыктарынын | ачыктарыбыздын | ачыктарыңардын | ачыктарыңыздардын | ачыктарынын |
| Барыш | ачыктарыма | ачыктарыңа | ачыктарыңызга | ачыктарына | ачыктарыбызга | ачыктарыңарга | ачыктарыңыздарга | ачыктарына |
| Табыш | ачыктарымды / ачыктарымы | ачыктарыңды / ачыктарыңы | ачыктарыңызды | ачыктарын | ачыктарыбызды | ачыктарыңарды | ачыктарыңыздарды | ачыктарын |
| Жатыш | ачыктарымда | ачыктарыңда | ачыктарыңызда | ачыктарында | ачыктарыбызда | ачыктарыңарда | ачыктарыңыздарда | ачыктарында |
| Чыгыш | ачыктарымдан / ачыктарыман | ачыктарыңдан / ачыктарыңан | ачыктарыңыздан | ачыктарынан | ачыктарыбыздан | ачыктарыңардан | ачыктарыңыздардан | ачыктарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ачыкмын | ачыкпыз |
| 2-жак | ачыксың | ачыксыңар |
| 2-жак (сылык) | ачыксыз | ачыксыздар |
| жатыш · 1-жак | ачыктамын | ачыктабыз |
| жатыш · 2-жак | ачыктасың | ачыктасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ачыктасыз | ачыктасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ачыктанмын | ачыктанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ачыктансың | ачыктансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ачыктансыз | ачыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | ачык | ачыктар |
| Илик | ачыктын | ачыктардын |
| Барыш | ачыкка | ачыктарга |
| Табыш | ачыкты | ачыктарды |
| Жатыш | ачыкта | ачыктарда |
| Чыгыш | ачыктан | ачыктардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | ачыгым | ачыктарым |
| сен | ачыгың | ачыктарың |
| сиз | ачыгыңыз | ачыктарыңыз |
| ал | ачыгы | ачыктары |
| биз | ачыгыбыз | ачыктарыбыз |
| силер | ачыгыңар | ачыктарыңар |
| сиздер | ачыгыңыздар | ачыктарыңыздар |
| алар | ачыгы | ачыктары |
| жалпы таандык (-ныкы) | ачыктыкы | ачыктардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачыгым | ачыгың | ачыгыңыз | ачыгы | ачыгыбыз | ачыгыңар | ачыгыңыздар | ачыгы |
| Илик | ачыгымдын / ачыгымын | ачыгыңдын / ачыгыңын | ачыгыңыздын | ачыгынын | ачыгыбыздын | ачыгыңардын | ачыгыңыздардын | ачыгынын |
| Барыш | ачыгыма | ачыгыңа | ачыгыңызга | ачыгына | ачыгыбызга | ачыгыңарга | ачыгыңыздарга | ачыгына |
| Табыш | ачыгымды / ачыгымы | ачыгыңды / ачыгыңы | ачыгыңызды | ачыгын | ачыгыбызды | ачыгыңарды | ачыгыңыздарды | ачыгын |
| Жатыш | ачыгымда | ачыгыңда | ачыгыңызда | ачыгында | ачыгыбызда | ачыгыңарда | ачыгыңыздарда | ачыгында |
| Чыгыш | ачыгымдан / ачыгыман | ачыгыңдан / ачыгыңан | ачыгыңыздан | ачыгынан | ачыгыбыздан | ачыгыңардан | ачыгыңыздардан | ачыгынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | ачыктарым | ачыктарың | ачыктарыңыз | ачыктары | ачыктарыбыз | ачыктарыңар | ачыктарыңыздар | ачыктары |
| Илик | ачыктарымдын / ачыктарымын | ачыктарыңдын / ачыктарыңын | ачыктарыңыздын | ачыктарынын | ачыктарыбыздын | ачыктарыңардын | ачыктарыңыздардын | ачыктарынын |
| Барыш | ачыктарыма | ачыктарыңа | ачыктарыңызга | ачыктарына | ачыктарыбызга | ачыктарыңарга | ачыктарыңыздарга | ачыктарына |
| Табыш | ачыктарымды / ачыктарымы | ачыктарыңды / ачыктарыңы | ачыктарыңызды | ачыктарын | ачыктарыбызды | ачыктарыңарды | ачыктарыңыздарды | ачыктарын |
| Жатыш | ачыктарымда | ачыктарыңда | ачыктарыңызда | ачыктарында | ачыктарыбызда | ачыктарыңарда | ачыктарыңыздарда | ачыктарында |
| Чыгыш | ачыктарымдан / ачыктарыман | ачыктарыңдан / ачыктарыңан | ачыктарыңыздан | ачыктарынан | ачыктарыбыздан | ачыктарыңардан | ачыктарыңыздардан | ачыктарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | ачыкмын | ачыкпыз |
| 2-жак | ачыксың | ачыксыңар |
| 2-жак (сылык) | ачыксыз | ачыксыздар |
| жатыш · 1-жак | ачыктамын | ачыктабыз |
| жатыш · 2-жак | ачыктасың | ачыктасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | ачыктасыз | ачыктасыздар |
| чыгыш · 1-жак | ачыктанмын | ачыктанбыз |
| чыгыш · 2-жак | ачыктансың | ачыктансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | ачыктансыз | ачыктансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | ачыгыраак |
ачык-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ачыгамын / ачыгам | ачыгасың | ачыгасыз | ачыгат | ачыгабыз | ачыгасыңар | ачыгасыздар | ачыгышат / ачыгат |
| Айкын өткөн чак | ачыктым | ачыктың | ачыктыңыз | ачыкты | ачыктык | ачыктыңар | ачыктыңыздар | ачыгышты / ачыкты |
| Жалпы өткөн чак | ачыкканмын / ачыккамын / ачыккам | ачыккансың | ачыккансыз | ачыккан | ачыкканбыз | ачыккансыңар | ачыккансыздар | ачыккан |
| Капыскы өткөн чак | ачыгыптырмын / ачыгыпмын | ачыгыптырсың / ачыгыпсың | ачыгыптырсыз / ачыгыпсыз | ачыгыптыр | ачыгыптырбыз / ачыгыппыз | ачыгыптырсыңар / ачыгыпсыңар | ачыгыптырсыздар / ачыгыпсыздар | ачыгышыптыр / ачыгыптыр |
| Адат өткөн чак | ачыкчумун | ачыкчусуң | ачыкчусуз | ачыкчу | ачыкчубуз | ачыкчусуңар | ачыкчусуздар | ачыкчу |
| Арсар келер чак | ачыгармын | ачыгарсың | ачыгарсыз | ачыгар | ачыгарбыз | ачыгарсыңар | ачыгарсыздар | ачыгар |
| Шарттуу ыңгай | ачыксам | ачыксаң | ачыксаңыз | ачыкса | ачыксак | ачыксаңар | ачыксаңыздар | ачыгышса / ачыкса |
| Тилек ыңгай | ачыккым | ачыккың | ачыккыңыз | ачыккысы | ачыккыбыз | ачыккыңар | ачыккыңыздар | ачыккысы |
| Буйрук ыңгай | ачыгайын | ачык | ачыгыңыз | ачыксын | ачыгалы | ачыккыла | ачыгыңыздар | ачыксын |
| Ниет ыңгай | ачыкмакчымын / ачыкмакмын | ачыкмакчысың / ачыкмаксың | ачыкмакчысыз / ачыкмаксыз | ачыкмакчы / ачыкмак | ачыкмакчыбыз / ачыкмакпыз | ачыкмакчысыңар / ачыкмаксыңар | ачыкмакчысыздар / ачыкмаксыздар | ачыкмакчы / ачыкмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | ачыкпаймын / ачыкпайм | ачыкпайсың | ачыкпайсыз | ачыкпайт | ачыкпайбыз | ачыкпайсыңар | ачыкпайсыздар | ачыгышпайт / ачыкпайт |
| Айкын өткөн чак | ачыкпадым | ачыкпадың | ачыкпадыңыз | ачыкпады | ачыкпадык | ачыкпадыңар | ачыкпадыңыздар | ачыгышпады / ачыкпады |
| Жалпы өткөн чак | ачыкпаганмын | ачыкпагансың | ачыкпагансыз | ачыкпаган | ачыкпаганбыз | ачыкпагансыңар | ачыкпагансыздар | ачыкпаган |
| Капыскы өткөн чак | ачыкпаптырмын | ачыкпаптырсың | ачыкпаптырсыз | ачыкпаптыр | ачыкпаптырбыз | ачыкпаптырсыңар | ачыкпаптырсыздар | ачыкпаптыр |
| Арсар келер чак | ачыкпасмын | ачыкпассың | ачыкпассыз | ачыкпас | ачыкпаспыз | — | — | ачыкпас |
| Шарттуу ыңгай | ачыкпасам | ачыкпасаң | ачыкпасаңыз | ачыкпаса | ачыкпасак | ачыкпасаңар | ачыкпасаңыздар | ачыгышпаса / ачыкпаса |
| Буйрук ыңгай | ачыкпайын | ачыкпа | ачыкпаңыз | ачыкпасын | ачыкпайлы | ачыкпагыла | ачыкпаңыздар | ачыкпасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | ачыгуу |
| -ыш | ачыгыш |
| -мак | ачыкмак |
| -май | ачыкмай |
| -баш | ачыкпаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | ачыккан |
| -ар | ачыгар |
| -бас | ачыкпас |
| -уучу | ачыгуучу |
| -чу | ачыкчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | ачыга |
| -ып | ачыгып |
| -ганы | ачыкканы |
| -ганча | ачыкканча |
| -гыча | ачыккыча |
| -майынча | ачыкмайынча |