Морфология › алда
алда
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | алда | алдалар |
| Родительный | алданын | алдалардын |
| Дательный | алдага | алдаларга |
| Винительный | алданы | алдаларды |
| Местный | алдада | алдаларда |
| Исходный | алдадан | алдалардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | алдам | алдаларым |
| ты | алдаң | алдаларың |
| Вы | алдаңыз | алдаларыңыз |
| он, она | алдасы | алдалары |
| мы | алдабыз | алдаларыбыз |
| вы | алдаңар | алдаларыңар |
| Вы (мн.) | алдаңыздар | алдаларыңыздар |
| они | алдасы | алдалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | алданыкы | алдалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | алдам | алдаң | алдаңыз | алдасы | алдабыз | алдаңар | алдаңыздар | алдасы |
| Родительный | алдамдын / алдамын | алдаңдын / алдаңын | алдаңыздын | алдасынын | алдабыздын | алдаңардын | алдаңыздардын | алдасынын |
| Дательный | алдама | алдаңа | алдаңызга | алдасына | алдабызга | алдаңарга | алдаңыздарга | алдасына |
| Винительный | алдамды / алдамы | алдаңды / алдаңы | алдаңызды | алдасын | алдабызды | алдаңарды | алдаңыздарды | алдасын |
| Местный | алдамда | алдаңда | алдаңызда | алдасында | алдабызда | алдаңарда | алдаңыздарда | алдасында |
| Исходный | алдамдан / алдаман | алдаңдан / алдаңан | алдаңыздан | алдасынан | алдабыздан | алдаңардан | алдаңыздардан | алдасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | алдаларым | алдаларың | алдаларыңыз | алдалары | алдаларыбыз | алдаларыңар | алдаларыңыздар | алдалары |
| Родительный | алдаларымдын / алдаларымын | алдаларыңдын / алдаларыңын | алдаларыңыздын | алдаларынын | алдаларыбыздын | алдаларыңардын | алдаларыңыздардын | алдаларынын |
| Дательный | алдаларыма | алдаларыңа | алдаларыңызга | алдаларына | алдаларыбызга | алдаларыңарга | алдаларыңыздарга | алдаларына |
| Винительный | алдаларымды / алдаларымы | алдаларыңды / алдаларыңы | алдаларыңызды | алдаларын | алдаларыбызды | алдаларыңарды | алдаларыңыздарды | алдаларын |
| Местный | алдаларымда | алдаларыңда | алдаларыңызда | алдаларында | алдаларыбызда | алдаларыңарда | алдаларыңыздарда | алдаларында |
| Исходный | алдаларымдан / алдаларыман | алдаларыңдан / алдаларыңан | алдаларыңыздан | алдаларынан | алдаларыбыздан | алдаларыңардан | алдаларыңыздардан | алдаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | алдамын | алдабыз |
| 2е лицо | алдасың | алдасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | алдасыз | алдасыздар |
| местный · 1е лицо | алдадамын | алдадабыз |
| местный · 2е лицо | алдадасың | алдадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | алдадасыз | алдадасыздар |
| исходный · 1е лицо | алдаданмын | алдаданбыз |
| исходный · 2е лицо | алдадансың | алдадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | алдадансыз | алдадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | алда | алдалар |
| Родительный | алданын | алдалардын |
| Дательный | алдага | алдаларга |
| Винительный | алданы | алдаларды |
| Местный | алдада | алдаларда |
| Исходный | алдадан | алдалардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | алдам | алдаларым |
| ты | алдаң | алдаларың |
| Вы | алдаңыз | алдаларыңыз |
| он, она | алдасы | алдалары |
| мы | алдабыз | алдаларыбыз |
| вы | алдаңар | алдаларыңар |
| Вы (мн.) | алдаңыздар | алдаларыңыздар |
| они | алдасы | алдалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | алданыкы | алдалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | алдам | алдаң | алдаңыз | алдасы | алдабыз | алдаңар | алдаңыздар | алдасы |
| Родительный | алдамдын / алдамын | алдаңдын / алдаңын | алдаңыздын | алдасынын | алдабыздын | алдаңардын | алдаңыздардын | алдасынын |
| Дательный | алдама | алдаңа | алдаңызга | алдасына | алдабызга | алдаңарга | алдаңыздарга | алдасына |
| Винительный | алдамды / алдамы | алдаңды / алдаңы | алдаңызды | алдасын | алдабызды | алдаңарды | алдаңыздарды | алдасын |
| Местный | алдамда | алдаңда | алдаңызда | алдасында | алдабызда | алдаңарда | алдаңыздарда | алдасында |
| Исходный | алдамдан / алдаман | алдаңдан / алдаңан | алдаңыздан | алдасынан | алдабыздан | алдаңардан | алдаңыздардан | алдасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | алдаларым | алдаларың | алдаларыңыз | алдалары | алдаларыбыз | алдаларыңар | алдаларыңыздар | алдалары |
| Родительный | алдаларымдын / алдаларымын | алдаларыңдын / алдаларыңын | алдаларыңыздын | алдаларынын | алдаларыбыздын | алдаларыңардын | алдаларыңыздардын | алдаларынын |
| Дательный | алдаларыма | алдаларыңа | алдаларыңызга | алдаларына | алдаларыбызга | алдаларыңарга | алдаларыңыздарга | алдаларына |
| Винительный | алдаларымды / алдаларымы | алдаларыңды / алдаларыңы | алдаларыңызды | алдаларын | алдаларыбызды | алдаларыңарды | алдаларыңыздарды | алдаларын |
| Местный | алдаларымда | алдаларыңда | алдаларыңызда | алдаларында | алдаларыбызда | алдаларыңарда | алдаларыңыздарда | алдаларында |
| Исходный | алдаларымдан / алдаларыман | алдаларыңдан / алдаларыңан | алдаларыңыздан | алдаларынан | алдаларыбыздан | алдаларыңардан | алдаларыңыздардан | алдаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | алдамын | алдабыз |
| 2е лицо | алдасың | алдасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | алдасыз | алдасыздар |
| местный · 1е лицо | алдадамын | алдадабыз |
| местный · 2е лицо | алдадасың | алдадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | алдадасыз | алдадасыздар |
| исходный · 1е лицо | алдаданмын | алдаданбыз |
| исходный · 2е лицо | алдадансың | алдадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | алдадансыз | алдадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | алдараак |
алда-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | алдаймын / алдайм | алдайсың | алдайсыз | алдайт | алдайбыз | алдайсыңар | алдайсыздар | алдашат / алдайт |
| Прошедшее определенное время | алдадым | алдадың | алдадыңыз | алдады | алдадык | алдадыңар | алдадыңыздар | алдады / алдашты |
| Прошедщее неопределенное время | алдаганмын / алдагамын / алдагам | алдагансың | алдагансыз | алдаган | алдаганбыз | алдагансыңар | алдагансыздар | алдаган |
| Прошедшее субъективное время | алдаптырмын / алдапмын | алдаптырсың / алдапсың | алдаптырсыз / алдапсыз | алдаптыр | алдаптырбыз / алдаппыз | алдаптырсыңар / алдапсыңар | алдаптырсыздар / алдапсыздар | алдаптыр / алдашыптыр |
| Прошедшее длительное | алдачумун | алдачусуң | алдачусуз | алдачу | алдачубуз | алдачусуңар | алдачусуздар | алдачу |
| Неопределенное будущее время | алдаармын / алдармын | алдаарсың / алдарсың | алдаарсыз / алдарсыз | алдар / алдаар | алдаарбыз / алдарбыз | алдаарсыңар / алдарсыңар | алдаарсыздар / алдарсыздар | алдар / алдаар |
| Условное наклонение | алдасам | алдасаң | алдасаңыз | алдаса | алдасак | алдасаңар | алдасаңыздар | алдаса / алдашса |
| Желательное наклонение | алдагым | алдагың | алдагыңыз | алдагысы | алдагыбыз | алдагыңар | алдагыңыздар | алдагысы |
| Повелительное наклонение | алдайын | алда | алдаңыз | алдасын | алдайлы | алдагыла | алдаңыздар | алдасын |
| Наклонение намерения | алдамакчымын / алдамакмын | алдамакчысың / алдамаксың | алдамакчысыз / алдамаксыз | алдамакчы / алдамак | алдамакчыбыз / алдамакпыз | алдамакчысыңар / алдамаксыңар | алдамакчысыздар / алдамаксыздар | алдамакчы / алдамак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | алдабаймын / алдабайм | алдабайсың | алдабайсыз | алдабайт | алдабайбыз | алдабайсыңар | алдабайсыздар | алдашпайт / алдабайт |
| Прошедшее определенное время | алдабадым | алдабадың | алдабадыңыз | алдабады | алдабадык | алдабадыңар | алдабадыңыздар | алдашпады / алдабады |
| Прошедщее неопределенное время | алдабаганмын | алдабагансың | алдабагансыз | алдабаган | алдабаганбыз | алдабагансыңар | алдабагансыздар | алдабаган |
| Прошедшее субъективное время | алдабаптырмын | алдабаптырсың | алдабаптырсыз | алдабаптыр | алдабаптырбыз | алдабаптырсыңар | алдабаптырсыздар | алдабаптыр |
| Неопределенное будущее время | алдабасмын | алдабассың | алдабассыз | алдабас | алдабаспыз | — | — | алдабас |
| Условное наклонение | алдабасам | алдабасаң | алдабасаңыз | алдабаса | алдабасак | алдабасаңар | алдабасаңыздар | алдашпаса / алдабаса |
| Повелительное наклонение | алдабайын | алдаба | алдабаңыз | алдабасын | алдабайлы | алдабагыла | алдабаңыздар | алдабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | алдоо |
| -ыш | алдаш |
| -мак | алдамак |
| -май | алдамай |
| -баш | алдабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | алдаган |
| -ар | алдар / алдаар |
| -бас | алдабас |
| -уучу | алдоочу |
| -чу | алдачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | алдай |
| -ып | алдап |
| -ганы | алдаганы |
| -ганча | алдаганча |
| -гыча | алдагыча |
| -майынча | алдамайынча |