Морфология › арбын
арбын
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | арбын | арбындар |
| Родительный | арбындын | арбындардын |
| Дательный | арбынга | арбындарга |
| Винительный | арбынды | арбындарды |
| Местный | арбында | арбындарда |
| Исходный | арбындан | арбындардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | арбыным | арбындарым |
| ты | арбының | арбындарың |
| Вы | арбыныңыз | арбындарыңыз |
| он, она | арбыны | арбындары |
| мы | арбыныбыз | арбындарыбыз |
| вы | арбыныңар | арбындарыңар |
| Вы (мн.) | арбыныңыздар | арбындарыңыздар |
| они | арбыны | арбындары |
| общая принадлежность (-ныкы) | арбындыкы | арбындардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | арбыным | арбының | арбыныңыз | арбыны | арбыныбыз | арбыныңар | арбыныңыздар | арбыны |
| Родительный | арбынымдын / арбынымын | арбыныңдын / арбыныңын | арбыныңыздын | арбынынын | арбыныбыздын | арбыныңардын | арбыныңыздардын | арбынынын |
| Дательный | арбыныма | арбыныңа | арбыныңызга | арбынына | арбыныбызга | арбыныңарга | арбыныңыздарга | арбынына |
| Винительный | арбынымды / арбынымы | арбыныңды / арбыныңы | арбыныңызды | арбынын | арбыныбызды | арбыныңарды | арбыныңыздарды | арбынын |
| Местный | арбынымда | арбыныңда | арбыныңызда | арбынында | арбыныбызда | арбыныңарда | арбыныңыздарда | арбынында |
| Исходный | арбынымдан / арбыныман | арбыныңдан / арбыныңан | арбыныңыздан | арбынынан | арбыныбыздан | арбыныңардан | арбыныңыздардан | арбынынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | арбындарым | арбындарың | арбындарыңыз | арбындары | арбындарыбыз | арбындарыңар | арбындарыңыздар | арбындары |
| Родительный | арбындарымдын / арбындарымын | арбындарыңдын / арбындарыңын | арбындарыңыздын | арбындарынын | арбындарыбыздын | арбындарыңардын | арбындарыңыздардын | арбындарынын |
| Дательный | арбындарыма | арбындарыңа | арбындарыңызга | арбындарына | арбындарыбызга | арбындарыңарга | арбындарыңыздарга | арбындарына |
| Винительный | арбындарымды / арбындарымы | арбындарыңды / арбындарыңы | арбындарыңызды | арбындарын | арбындарыбызды | арбындарыңарды | арбындарыңыздарды | арбындарын |
| Местный | арбындарымда | арбындарыңда | арбындарыңызда | арбындарында | арбындарыбызда | арбындарыңарда | арбындарыңыздарда | арбындарында |
| Исходный | арбындарымдан / арбындарыман | арбындарыңдан / арбындарыңан | арбындарыңыздан | арбындарынан | арбындарыбыздан | арбындарыңардан | арбындарыңыздардан | арбындарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | арбынмын | арбынбыз |
| 2е лицо | арбынсың | арбынсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | арбынсыз | арбынсыздар |
| местный · 1е лицо | арбындамын | арбындабыз |
| местный · 2е лицо | арбындасың | арбындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | арбындасыз | арбындасыздар |
| исходный · 1е лицо | арбынданмын | арбынданбыз |
| исходный · 2е лицо | арбындансың | арбындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | арбындансыз | арбындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | арбын | арбындар |
| Родительный | арбындын | арбындардын |
| Дательный | арбынга | арбындарга |
| Винительный | арбынды | арбындарды |
| Местный | арбында | арбындарда |
| Исходный | арбындан | арбындардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | арбыным | арбындарым |
| ты | арбының | арбындарың |
| Вы | арбыныңыз | арбындарыңыз |
| он, она | арбыны | арбындары |
| мы | арбыныбыз | арбындарыбыз |
| вы | арбыныңар | арбындарыңар |
| Вы (мн.) | арбыныңыздар | арбындарыңыздар |
| они | арбыны | арбындары |
| общая принадлежность (-ныкы) | арбындыкы | арбындардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | арбыным | арбының | арбыныңыз | арбыны | арбыныбыз | арбыныңар | арбыныңыздар | арбыны |
| Родительный | арбынымдын / арбынымын | арбыныңдын / арбыныңын | арбыныңыздын | арбынынын | арбыныбыздын | арбыныңардын | арбыныңыздардын | арбынынын |
| Дательный | арбыныма | арбыныңа | арбыныңызга | арбынына | арбыныбызга | арбыныңарга | арбыныңыздарга | арбынына |
| Винительный | арбынымды / арбынымы | арбыныңды / арбыныңы | арбыныңызды | арбынын | арбыныбызды | арбыныңарды | арбыныңыздарды | арбынын |
| Местный | арбынымда | арбыныңда | арбыныңызда | арбынында | арбыныбызда | арбыныңарда | арбыныңыздарда | арбынында |
| Исходный | арбынымдан / арбыныман | арбыныңдан / арбыныңан | арбыныңыздан | арбынынан | арбыныбыздан | арбыныңардан | арбыныңыздардан | арбынынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | арбындарым | арбындарың | арбындарыңыз | арбындары | арбындарыбыз | арбындарыңар | арбындарыңыздар | арбындары |
| Родительный | арбындарымдын / арбындарымын | арбындарыңдын / арбындарыңын | арбындарыңыздын | арбындарынын | арбындарыбыздын | арбындарыңардын | арбындарыңыздардын | арбындарынын |
| Дательный | арбындарыма | арбындарыңа | арбындарыңызга | арбындарына | арбындарыбызга | арбындарыңарга | арбындарыңыздарга | арбындарына |
| Винительный | арбындарымды / арбындарымы | арбындарыңды / арбындарыңы | арбындарыңызды | арбындарын | арбындарыбызды | арбындарыңарды | арбындарыңыздарды | арбындарын |
| Местный | арбындарымда | арбындарыңда | арбындарыңызда | арбындарында | арбындарыбызда | арбындарыңарда | арбындарыңыздарда | арбындарында |
| Исходный | арбындарымдан / арбындарыман | арбындарыңдан / арбындарыңан | арбындарыңыздан | арбындарынан | арбындарыбыздан | арбындарыңардан | арбындарыңыздардан | арбындарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | арбынмын | арбынбыз |
| 2е лицо | арбынсың | арбынсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | арбынсыз | арбынсыздар |
| местный · 1е лицо | арбындамын | арбындабыз |
| местный · 2е лицо | арбындасың | арбындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | арбындасыз | арбындасыздар |
| исходный · 1е лицо | арбынданмын | арбынданбыз |
| исходный · 2е лицо | арбындансың | арбындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | арбындансыз | арбындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | арбыныраак |
арбын-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | арбынамын / арбынам | арбынасың | арбынасыз | арбынат | арбынабыз | арбынасыңар | арбынасыздар | арбынышат / арбынат |
| Прошедшее определенное время | арбындым | арбындың | арбындыңыз | арбынды | арбындык | арбындыңар | арбындыңыздар | арбынышты / арбынды |
| Прошедщее неопределенное время | арбынганмын / арбынгамын / арбынгам | арбынгансың | арбынгансыз | арбынган | арбынганбыз | арбынгансыңар | арбынгансыздар | арбынган |
| Прошедшее субъективное время | арбыныптырмын / арбыныпмын | арбыныптырсың / арбыныпсың | арбыныптырсыз / арбыныпсыз | арбыныптыр | арбыныптырбыз / арбыныппыз | арбыныптырсыңар / арбыныпсыңар | арбыныптырсыздар / арбыныпсыздар | арбынышыптыр / арбыныптыр |
| Прошедшее длительное | арбынчумун | арбынчусуң | арбынчусуз | арбынчу | арбынчубуз | арбынчусуңар | арбынчусуздар | арбынчу |
| Неопределенное будущее время | арбынармын | арбынарсың | арбынарсыз | арбынар | арбынарбыз | арбынарсыңар | арбынарсыздар | арбынар |
| Условное наклонение | арбынсам | арбынсаң | арбынсаңыз | арбынса | арбынсак | арбынсаңар | арбынсаңыздар | арбынышса / арбынса |
| Желательное наклонение | арбынгым | арбынгың | арбынгыңыз | арбынгысы | арбынгыбыз | арбынгыңар | арбынгыңыздар | арбынгысы |
| Повелительное наклонение | арбынайын | арбын | арбыныңыз | арбынсын | арбыналы | арбынгыла | арбыныңыздар | арбынсын |
| Наклонение намерения | арбынмакчымын / арбынмакмын | арбынмакчысың / арбынмаксың | арбынмакчысыз / арбынмаксыз | арбынмакчы / арбынмак | арбынмакчыбыз / арбынмакпыз | арбынмакчысыңар / арбынмаксыңар | арбынмакчысыздар / арбынмаксыздар | арбынмакчы / арбынмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | арбынбаймын / арбынбайм | арбынбайсың | арбынбайсыз | арбынбайт | арбынбайбыз | арбынбайсыңар | арбынбайсыздар | арбынышпайт / арбынбайт |
| Прошедшее определенное время | арбынбадым | арбынбадың | арбынбадыңыз | арбынбады | арбынбадык | арбынбадыңар | арбынбадыңыздар | арбынышпады / арбынбады |
| Прошедщее неопределенное время | арбынбаганмын | арбынбагансың | арбынбагансыз | арбынбаган | арбынбаганбыз | арбынбагансыңар | арбынбагансыздар | арбынбаган |
| Прошедшее субъективное время | арбынбаптырмын | арбынбаптырсың | арбынбаптырсыз | арбынбаптыр | арбынбаптырбыз | арбынбаптырсыңар | арбынбаптырсыздар | арбынбаптыр |
| Неопределенное будущее время | арбынбасмын | арбынбассың | арбынбассыз | арбынбас | арбынбаспыз | — | — | арбынбас |
| Условное наклонение | арбынбасам | арбынбасаң | арбынбасаңыз | арбынбаса | арбынбасак | арбынбасаңар | арбынбасаңыздар | арбынышпаса / арбынбаса |
| Повелительное наклонение | арбынбайын | арбынба | арбынбаңыз | арбынбасын | арбынбайлы | арбынбагыла | арбынбаңыздар | арбынбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | арбынуу |
| -ыш | арбыныш |
| -мак | арбынмак |
| -май | арбынмай |
| -баш | арбынбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | арбынган |
| -ар | арбынар |
| -бас | арбынбас |
| -уучу | арбынуучу |
| -чу | арбынчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | арбына |
| -ып | арбынып |
| -ганы | арбынганы |
| -ганча | арбынганча |
| -гыча | арбынгыча |
| -майынча | арбынмайынча |