Морфология › асыл
асыл
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | асыл | асылдар |
| Родительный | асылдын | асылдардын |
| Дательный | асылга | асылдарга |
| Винительный | асылды | асылдарды |
| Местный | асылда | асылдарда |
| Исходный | асылдан | асылдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | асылым | асылдарым |
| ты | асылың | асылдарың |
| Вы | асылыңыз | асылдарыңыз |
| он, она | асылы | асылдары |
| мы | асылыбыз | асылдарыбыз |
| вы | асылыңар | асылдарыңар |
| Вы (мн.) | асылыңыздар | асылдарыңыздар |
| они | асылы | асылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | асылдыкы | асылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | асылым | асылың | асылыңыз | асылы | асылыбыз | асылыңар | асылыңыздар | асылы |
| Родительный | асылымдын / асылымын | асылыңдын / асылыңын | асылыңыздын | асылынын | асылыбыздын | асылыңардын | асылыңыздардын | асылынын |
| Дательный | асылыма | асылыңа | асылыңызга | асылына | асылыбызга | асылыңарга | асылыңыздарга | асылына |
| Винительный | асылымды / асылымы | асылыңды / асылыңы | асылыңызды | асылын | асылыбызды | асылыңарды | асылыңыздарды | асылын |
| Местный | асылымда | асылыңда | асылыңызда | асылында | асылыбызда | асылыңарда | асылыңыздарда | асылында |
| Исходный | асылымдан / асылыман | асылыңдан / асылыңан | асылыңыздан | асылынан | асылыбыздан | асылыңардан | асылыңыздардан | асылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | асылдарым | асылдарың | асылдарыңыз | асылдары | асылдарыбыз | асылдарыңар | асылдарыңыздар | асылдары |
| Родительный | асылдарымдын / асылдарымын | асылдарыңдын / асылдарыңын | асылдарыңыздын | асылдарынын | асылдарыбыздын | асылдарыңардын | асылдарыңыздардын | асылдарынын |
| Дательный | асылдарыма | асылдарыңа | асылдарыңызга | асылдарына | асылдарыбызга | асылдарыңарга | асылдарыңыздарга | асылдарына |
| Винительный | асылдарымды / асылдарымы | асылдарыңды / асылдарыңы | асылдарыңызды | асылдарын | асылдарыбызды | асылдарыңарды | асылдарыңыздарды | асылдарын |
| Местный | асылдарымда | асылдарыңда | асылдарыңызда | асылдарында | асылдарыбызда | асылдарыңарда | асылдарыңыздарда | асылдарында |
| Исходный | асылдарымдан / асылдарыман | асылдарыңдан / асылдарыңан | асылдарыңыздан | асылдарынан | асылдарыбыздан | асылдарыңардан | асылдарыңыздардан | асылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | асылмын | асылбыз |
| 2е лицо | асылсың | асылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | асылсыз | асылсыздар |
| местный · 1е лицо | асылдамын | асылдабыз |
| местный · 2е лицо | асылдасың | асылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | асылдасыз | асылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | асылданмын | асылданбыз |
| исходный · 2е лицо | асылдансың | асылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | асылдансыз | асылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | асыл | асылдар |
| Родительный | асылдын | асылдардын |
| Дательный | асылга | асылдарга |
| Винительный | асылды | асылдарды |
| Местный | асылда | асылдарда |
| Исходный | асылдан | асылдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | асылым | асылдарым |
| ты | асылың | асылдарың |
| Вы | асылыңыз | асылдарыңыз |
| он, она | асылы | асылдары |
| мы | асылыбыз | асылдарыбыз |
| вы | асылыңар | асылдарыңар |
| Вы (мн.) | асылыңыздар | асылдарыңыздар |
| они | асылы | асылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | асылдыкы | асылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | асылым | асылың | асылыңыз | асылы | асылыбыз | асылыңар | асылыңыздар | асылы |
| Родительный | асылымдын / асылымын | асылыңдын / асылыңын | асылыңыздын | асылынын | асылыбыздын | асылыңардын | асылыңыздардын | асылынын |
| Дательный | асылыма | асылыңа | асылыңызга | асылына | асылыбызга | асылыңарга | асылыңыздарга | асылына |
| Винительный | асылымды / асылымы | асылыңды / асылыңы | асылыңызды | асылын | асылыбызды | асылыңарды | асылыңыздарды | асылын |
| Местный | асылымда | асылыңда | асылыңызда | асылында | асылыбызда | асылыңарда | асылыңыздарда | асылында |
| Исходный | асылымдан / асылыман | асылыңдан / асылыңан | асылыңыздан | асылынан | асылыбыздан | асылыңардан | асылыңыздардан | асылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | асылдарым | асылдарың | асылдарыңыз | асылдары | асылдарыбыз | асылдарыңар | асылдарыңыздар | асылдары |
| Родительный | асылдарымдын / асылдарымын | асылдарыңдын / асылдарыңын | асылдарыңыздын | асылдарынын | асылдарыбыздын | асылдарыңардын | асылдарыңыздардын | асылдарынын |
| Дательный | асылдарыма | асылдарыңа | асылдарыңызга | асылдарына | асылдарыбызга | асылдарыңарга | асылдарыңыздарга | асылдарына |
| Винительный | асылдарымды / асылдарымы | асылдарыңды / асылдарыңы | асылдарыңызды | асылдарын | асылдарыбызды | асылдарыңарды | асылдарыңыздарды | асылдарын |
| Местный | асылдарымда | асылдарыңда | асылдарыңызда | асылдарында | асылдарыбызда | асылдарыңарда | асылдарыңыздарда | асылдарында |
| Исходный | асылдарымдан / асылдарыман | асылдарыңдан / асылдарыңан | асылдарыңыздан | асылдарынан | асылдарыбыздан | асылдарыңардан | асылдарыңыздардан | асылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | асылмын | асылбыз |
| 2е лицо | асылсың | асылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | асылсыз | асылсыздар |
| местный · 1е лицо | асылдамын | асылдабыз |
| местный · 2е лицо | асылдасың | асылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | асылдасыз | асылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | асылданмын | асылданбыз |
| исходный · 2е лицо | асылдансың | асылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | асылдансыз | асылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | асылыраак |
асыл-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | асыламын / асылам | асыласың | асыласыз | асылат | асылабыз | асыласыңар | асыласыздар | асылат / асылышат |
| Прошедшее определенное время | асылдым | асылдың | асылдыңыз | асылды | асылдык | асылдыңар | асылдыңыздар | асылды / асылышты |
| Прошедщее неопределенное время | асылганмын / асылгамын / асылгам | асылгансың | асылгансыз | асылган | асылганбыз | асылгансыңар | асылгансыздар | асылган |
| Прошедшее субъективное время | асылыптырмын / асылыпмын | асылыптырсың / асылыпсың | асылыптырсыз / асылыпсыз | асылыптыр | асылыптырбыз / асылыппыз | асылыптырсыңар / асылыпсыңар | асылыптырсыздар / асылыпсыздар | асылышыптыр / асылыптыр |
| Прошедшее длительное | асылчумун | асылчусуң | асылчусуз | асылчу | асылчубуз | асылчусуңар | асылчусуздар | асылчу |
| Неопределенное будущее время | асылармын | асыларсың | асыларсыз | асылар | асыларбыз | асыларсыңар | асыларсыздар | асылар |
| Условное наклонение | асылсам | асылсаң | асылсаңыз | асылса | асылсак | асылсаңар | асылсаңыздар | асылышса / асылса |
| Желательное наклонение | асылгым | асылгың | асылгыңыз | асылгысы | асылгыбыз | асылгыңар | асылгыңыздар | асылгысы |
| Повелительное наклонение | асылайын | асыл | асылыңыз | асылсын | асылалы | асылгыла | асылыңыздар | асылсын |
| Наклонение намерения | асылмакчымын / асылмакмын | асылмакчысың / асылмаксың | асылмакчысыз / асылмаксыз | асылмакчы / асылмак | асылмакчыбыз / асылмакпыз | асылмакчысыңар / асылмаксыңар | асылмакчысыздар / асылмаксыздар | асылмакчы / асылмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | асылбаймын / асылбайм | асылбайсың | асылбайсыз | асылбайт | асылбайбыз | асылбайсыңар | асылбайсыздар | асылышпайт / асылбайт |
| Прошедшее определенное время | асылбадым | асылбадың | асылбадыңыз | асылбады | асылбадык | асылбадыңар | асылбадыңыздар | асылышпады / асылбады |
| Прошедщее неопределенное время | асылбаганмын | асылбагансың | асылбагансыз | асылбаган | асылбаганбыз | асылбагансыңар | асылбагансыздар | асылбаган |
| Прошедшее субъективное время | асылбаптырмын | асылбаптырсың | асылбаптырсыз | асылбаптыр | асылбаптырбыз | асылбаптырсыңар | асылбаптырсыздар | асылбаптыр |
| Неопределенное будущее время | асылбасмын | асылбассың | асылбассыз | асылбас | асылбаспыз | — | — | асылбас |
| Условное наклонение | асылбасам | асылбасаң | асылбасаңыз | асылбаса | асылбасак | асылбасаңар | асылбасаңыздар | асылышпаса / асылбаса |
| Повелительное наклонение | асылбайын | асылба | асылбаңыз | асылбасын | асылбайлы | асылбагыла | асылбаңыздар | асылбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | асылуу |
| -ыш | асылыш |
| -мак | асылмак |
| -май | асылмай |
| -баш | асылбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | асылган |
| -ар | асылар |
| -бас | асылбас |
| -уучу | асылуучу |
| -чу | асылчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | асыла |
| -ып | асылып |
| -ганы | асылганы |
| -ганча | асылганча |
| -гыча | асылгыча |
| -майынча | асылмайынча |