Морфология › асыл
асыл
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | асылым | асылдарым |
| сен | асылың | асылдарың |
| сиз | асылыңыз | асылдарыңыз |
| ал | асылы | асылдары |
| биз | асылыбыз | асылдарыбыз |
| силер | асылыңар | асылдарыңар |
| сиздер | асылыңыздар | асылдарыңыздар |
| алар | асылы | асылдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | асылдыкы | асылдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | асылым | асылың | асылыңыз | асылы | асылыбыз | асылыңар | асылыңыздар | асылы |
| Илик | асылымдын / асылымын | асылыңдын / асылыңын | асылыңыздын | асылынын | асылыбыздын | асылыңардын | асылыңыздардын | асылынын |
| Барыш | асылыма | асылыңа | асылыңызга | асылына | асылыбызга | асылыңарга | асылыңыздарга | асылына |
| Табыш | асылымды / асылымы | асылыңды / асылыңы | асылыңызды | асылын | асылыбызды | асылыңарды | асылыңыздарды | асылын |
| Жатыш | асылымда | асылыңда | асылыңызда | асылында | асылыбызда | асылыңарда | асылыңыздарда | асылында |
| Чыгыш | асылымдан / асылыман | асылыңдан / асылыңан | асылыңыздан | асылынан | асылыбыздан | асылыңардан | асылыңыздардан | асылынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | асылдарым | асылдарың | асылдарыңыз | асылдары | асылдарыбыз | асылдарыңар | асылдарыңыздар | асылдары |
| Илик | асылдарымдын / асылдарымын | асылдарыңдын / асылдарыңын | асылдарыңыздын | асылдарынын | асылдарыбыздын | асылдарыңардын | асылдарыңыздардын | асылдарынын |
| Барыш | асылдарыма | асылдарыңа | асылдарыңызга | асылдарына | асылдарыбызга | асылдарыңарга | асылдарыңыздарга | асылдарына |
| Табыш | асылдарымды / асылдарымы | асылдарыңды / асылдарыңы | асылдарыңызды | асылдарын | асылдарыбызды | асылдарыңарды | асылдарыңыздарды | асылдарын |
| Жатыш | асылдарымда | асылдарыңда | асылдарыңызда | асылдарында | асылдарыбызда | асылдарыңарда | асылдарыңыздарда | асылдарында |
| Чыгыш | асылдарымдан / асылдарыман | асылдарыңдан / асылдарыңан | асылдарыңыздан | асылдарынан | асылдарыбыздан | асылдарыңардан | асылдарыңыздардан | асылдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | асылмын | асылбыз |
| 2-жак | асылсың | асылсыңар |
| 2-жак (сылык) | асылсыз | асылсыздар |
| жатыш · 1-жак | асылдамын | асылдабыз |
| жатыш · 2-жак | асылдасың | асылдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | асылдасыз | асылдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | асылданмын | асылданбыз |
| чыгыш · 2-жак | асылдансың | асылдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | асылдансыз | асылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | асыл | асылдар |
| Илик | асылдын | асылдардын |
| Барыш | асылга | асылдарга |
| Табыш | асылды | асылдарды |
| Жатыш | асылда | асылдарда |
| Чыгыш | асылдан | асылдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | асылым | асылдарым |
| сен | асылың | асылдарың |
| сиз | асылыңыз | асылдарыңыз |
| ал | асылы | асылдары |
| биз | асылыбыз | асылдарыбыз |
| силер | асылыңар | асылдарыңар |
| сиздер | асылыңыздар | асылдарыңыздар |
| алар | асылы | асылдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | асылдыкы | асылдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | асылым | асылың | асылыңыз | асылы | асылыбыз | асылыңар | асылыңыздар | асылы |
| Илик | асылымдын / асылымын | асылыңдын / асылыңын | асылыңыздын | асылынын | асылыбыздын | асылыңардын | асылыңыздардын | асылынын |
| Барыш | асылыма | асылыңа | асылыңызга | асылына | асылыбызга | асылыңарга | асылыңыздарга | асылына |
| Табыш | асылымды / асылымы | асылыңды / асылыңы | асылыңызды | асылын | асылыбызды | асылыңарды | асылыңыздарды | асылын |
| Жатыш | асылымда | асылыңда | асылыңызда | асылында | асылыбызда | асылыңарда | асылыңыздарда | асылында |
| Чыгыш | асылымдан / асылыман | асылыңдан / асылыңан | асылыңыздан | асылынан | асылыбыздан | асылыңардан | асылыңыздардан | асылынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | асылдарым | асылдарың | асылдарыңыз | асылдары | асылдарыбыз | асылдарыңар | асылдарыңыздар | асылдары |
| Илик | асылдарымдын / асылдарымын | асылдарыңдын / асылдарыңын | асылдарыңыздын | асылдарынын | асылдарыбыздын | асылдарыңардын | асылдарыңыздардын | асылдарынын |
| Барыш | асылдарыма | асылдарыңа | асылдарыңызга | асылдарына | асылдарыбызга | асылдарыңарга | асылдарыңыздарга | асылдарына |
| Табыш | асылдарымды / асылдарымы | асылдарыңды / асылдарыңы | асылдарыңызды | асылдарын | асылдарыбызды | асылдарыңарды | асылдарыңыздарды | асылдарын |
| Жатыш | асылдарымда | асылдарыңда | асылдарыңызда | асылдарында | асылдарыбызда | асылдарыңарда | асылдарыңыздарда | асылдарында |
| Чыгыш | асылдарымдан / асылдарыман | асылдарыңдан / асылдарыңан | асылдарыңыздан | асылдарынан | асылдарыбыздан | асылдарыңардан | асылдарыңыздардан | асылдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | асылмын | асылбыз |
| 2-жак | асылсың | асылсыңар |
| 2-жак (сылык) | асылсыз | асылсыздар |
| жатыш · 1-жак | асылдамын | асылдабыз |
| жатыш · 2-жак | асылдасың | асылдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | асылдасыз | асылдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | асылданмын | асылданбыз |
| чыгыш · 2-жак | асылдансың | асылдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | асылдансыз | асылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | асылыраак |
асыл-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | асыламын / асылам | асыласың | асыласыз | асылат | асылабыз | асыласыңар | асыласыздар | асылат / асылышат |
| Айкын өткөн чак | асылдым | асылдың | асылдыңыз | асылды | асылдык | асылдыңар | асылдыңыздар | асылды / асылышты |
| Жалпы өткөн чак | асылганмын / асылгамын / асылгам | асылгансың | асылгансыз | асылган | асылганбыз | асылгансыңар | асылгансыздар | асылган |
| Капыскы өткөн чак | асылыптырмын / асылыпмын | асылыптырсың / асылыпсың | асылыптырсыз / асылыпсыз | асылыптыр | асылыптырбыз / асылыппыз | асылыптырсыңар / асылыпсыңар | асылыптырсыздар / асылыпсыздар | асылышыптыр / асылыптыр |
| Адат өткөн чак | асылчумун | асылчусуң | асылчусуз | асылчу | асылчубуз | асылчусуңар | асылчусуздар | асылчу |
| Арсар келер чак | асылармын | асыларсың | асыларсыз | асылар | асыларбыз | асыларсыңар | асыларсыздар | асылар |
| Шарттуу ыңгай | асылсам | асылсаң | асылсаңыз | асылса | асылсак | асылсаңар | асылсаңыздар | асылышса / асылса |
| Тилек ыңгай | асылгым | асылгың | асылгыңыз | асылгысы | асылгыбыз | асылгыңар | асылгыңыздар | асылгысы |
| Буйрук ыңгай | асылайын | асыл | асылыңыз | асылсын | асылалы | асылгыла | асылыңыздар | асылсын |
| Ниет ыңгай | асылмакчымын / асылмакмын | асылмакчысың / асылмаксың | асылмакчысыз / асылмаксыз | асылмакчы / асылмак | асылмакчыбыз / асылмакпыз | асылмакчысыңар / асылмаксыңар | асылмакчысыздар / асылмаксыздар | асылмакчы / асылмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | асылбаймын / асылбайм | асылбайсың | асылбайсыз | асылбайт | асылбайбыз | асылбайсыңар | асылбайсыздар | асылышпайт / асылбайт |
| Айкын өткөн чак | асылбадым | асылбадың | асылбадыңыз | асылбады | асылбадык | асылбадыңар | асылбадыңыздар | асылышпады / асылбады |
| Жалпы өткөн чак | асылбаганмын | асылбагансың | асылбагансыз | асылбаган | асылбаганбыз | асылбагансыңар | асылбагансыздар | асылбаган |
| Капыскы өткөн чак | асылбаптырмын | асылбаптырсың | асылбаптырсыз | асылбаптыр | асылбаптырбыз | асылбаптырсыңар | асылбаптырсыздар | асылбаптыр |
| Арсар келер чак | асылбасмын | асылбассың | асылбассыз | асылбас | асылбаспыз | — | — | асылбас |
| Шарттуу ыңгай | асылбасам | асылбасаң | асылбасаңыз | асылбаса | асылбасак | асылбасаңар | асылбасаңыздар | асылышпаса / асылбаса |
| Буйрук ыңгай | асылбайын | асылба | асылбаңыз | асылбасын | асылбайлы | асылбагыла | асылбаңыздар | асылбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | асылуу |
| -ыш | асылыш |
| -мак | асылмак |
| -май | асылмай |
| -баш | асылбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | асылган |
| -ар | асылар |
| -бас | асылбас |
| -уучу | асылуучу |
| -чу | асылчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | асыла |
| -ып | асылып |
| -ганы | асылганы |
| -ганча | асылганча |
| -гыча | асылгыча |
| -майынча | асылмайынча |