Морфология › айры
айры
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | айры | айрылар |
| Родительный | айрынын | айрылардын |
| Дательный | айрыга | айрыларга |
| Винительный | айрыны | айрыларды |
| Местный | айрыда | айрыларда |
| Исходный | айрыдан | айрылардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | айрым | айрыларым |
| ты | айрың | айрыларың |
| Вы | айрыңыз | айрыларыңыз |
| он, она | айрысы | айрылары |
| мы | айрыбыз | айрыларыбыз |
| вы | айрыңар | айрыларыңар |
| Вы (мн.) | айрыңыздар | айрыларыңыздар |
| они | айрысы | айрылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | айрыныкы | айрылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | айрым | айрың | айрыңыз | айрысы | айрыбыз | айрыңар | айрыңыздар | айрысы |
| Родительный | айрымдын / айрымын | айрыңдын / айрыңын | айрыңыздын | айрысынын | айрыбыздын | айрыңардын | айрыңыздардын | айрысынын |
| Дательный | айрыма | айрыңа | айрыңызга | айрысына | айрыбызга | айрыңарга | айрыңыздарга | айрысына |
| Винительный | айрымды / айрымы | айрыңды / айрыңы | айрыңызды | айрысын | айрыбызды | айрыңарды | айрыңыздарды | айрысын |
| Местный | айрымда | айрыңда | айрыңызда | айрысында | айрыбызда | айрыңарда | айрыңыздарда | айрысында |
| Исходный | айрымдан / айрыман | айрыңдан / айрыңан | айрыңыздан | айрысынан | айрыбыздан | айрыңардан | айрыңыздардан | айрысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | айрыларым | айрыларың | айрыларыңыз | айрылары | айрыларыбыз | айрыларыңар | айрыларыңыздар | айрылары |
| Родительный | айрыларымдын / айрыларымын | айрыларыңдын / айрыларыңын | айрыларыңыздын | айрыларынын | айрыларыбыздын | айрыларыңардын | айрыларыңыздардын | айрыларынын |
| Дательный | айрыларыма | айрыларыңа | айрыларыңызга | айрыларына | айрыларыбызга | айрыларыңарга | айрыларыңыздарга | айрыларына |
| Винительный | айрыларымды / айрыларымы | айрыларыңды / айрыларыңы | айрыларыңызды | айрыларын | айрыларыбызды | айрыларыңарды | айрыларыңыздарды | айрыларын |
| Местный | айрыларымда | айрыларыңда | айрыларыңызда | айрыларында | айрыларыбызда | айрыларыңарда | айрыларыңыздарда | айрыларында |
| Исходный | айрыларымдан / айрыларыман | айрыларыңдан / айрыларыңан | айрыларыңыздан | айрыларынан | айрыларыбыздан | айрыларыңардан | айрыларыңыздардан | айрыларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | айрымын | айрыбыз |
| 2е лицо | айрысың | айрысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | айрысыз | айрысыздар |
| местный · 1е лицо | айрыдамын | айрыдабыз |
| местный · 2е лицо | айрыдасың | айрыдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | айрыдасыз | айрыдасыздар |
| исходный · 1е лицо | айрыданмын | айрыданбыз |
| исходный · 2е лицо | айрыдансың | айрыдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | айрыдансыз | айрыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | айры | айрылар |
| Родительный | айрынын | айрылардын |
| Дательный | айрыга | айрыларга |
| Винительный | айрыны | айрыларды |
| Местный | айрыда | айрыларда |
| Исходный | айрыдан | айрылардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | айрым | айрыларым |
| ты | айрың | айрыларың |
| Вы | айрыңыз | айрыларыңыз |
| он, она | айрысы | айрылары |
| мы | айрыбыз | айрыларыбыз |
| вы | айрыңар | айрыларыңар |
| Вы (мн.) | айрыңыздар | айрыларыңыздар |
| они | айрысы | айрылары |
| общая принадлежность (-ныкы) | айрыныкы | айрылардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | айрым | айрың | айрыңыз | айрысы | айрыбыз | айрыңар | айрыңыздар | айрысы |
| Родительный | айрымдын / айрымын | айрыңдын / айрыңын | айрыңыздын | айрысынын | айрыбыздын | айрыңардын | айрыңыздардын | айрысынын |
| Дательный | айрыма | айрыңа | айрыңызга | айрысына | айрыбызга | айрыңарга | айрыңыздарга | айрысына |
| Винительный | айрымды / айрымы | айрыңды / айрыңы | айрыңызды | айрысын | айрыбызды | айрыңарды | айрыңыздарды | айрысын |
| Местный | айрымда | айрыңда | айрыңызда | айрысында | айрыбызда | айрыңарда | айрыңыздарда | айрысында |
| Исходный | айрымдан / айрыман | айрыңдан / айрыңан | айрыңыздан | айрысынан | айрыбыздан | айрыңардан | айрыңыздардан | айрысынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | айрыларым | айрыларың | айрыларыңыз | айрылары | айрыларыбыз | айрыларыңар | айрыларыңыздар | айрылары |
| Родительный | айрыларымдын / айрыларымын | айрыларыңдын / айрыларыңын | айрыларыңыздын | айрыларынын | айрыларыбыздын | айрыларыңардын | айрыларыңыздардын | айрыларынын |
| Дательный | айрыларыма | айрыларыңа | айрыларыңызга | айрыларына | айрыларыбызга | айрыларыңарга | айрыларыңыздарга | айрыларына |
| Винительный | айрыларымды / айрыларымы | айрыларыңды / айрыларыңы | айрыларыңызды | айрыларын | айрыларыбызды | айрыларыңарды | айрыларыңыздарды | айрыларын |
| Местный | айрыларымда | айрыларыңда | айрыларыңызда | айрыларында | айрыларыбызда | айрыларыңарда | айрыларыңыздарда | айрыларында |
| Исходный | айрыларымдан / айрыларыман | айрыларыңдан / айрыларыңан | айрыларыңыздан | айрыларынан | айрыларыбыздан | айрыларыңардан | айрыларыңыздардан | айрыларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | айрымын | айрыбыз |
| 2е лицо | айрысың | айрысыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | айрысыз | айрысыздар |
| местный · 1е лицо | айрыдамын | айрыдабыз |
| местный · 2е лицо | айрыдасың | айрыдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | айрыдасыз | айрыдасыздар |
| исходный · 1е лицо | айрыданмын | айрыданбыз |
| исходный · 2е лицо | айрыдансың | айрыдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | айрыдансыз | айрыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | айрыраак |
айры-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | айрыймын / айрыйм | айрыйсың | айрыйсыз | айрыйт | айрыйбыз | айрыйсыңар | айрыйсыздар | айрыйт / айрышат |
| Прошедшее определенное время | айрыдым | айрыдың | айрыдыңыз | айрыды | айрыдык | айрыдыңар | айрыдыңыздар | айрышты / айрыды |
| Прошедщее неопределенное время | айрыганмын / айрыгамын / айрыгам | айрыгансың | айрыгансыз | айрыган | айрыганбыз | айрыгансыңар | айрыгансыздар | айрыган |
| Прошедшее субъективное время | айрыптырмын / айрыпмын | айрыптырсың / айрыпсың | айрыптырсыз / айрыпсыз | айрыптыр | айрыптырбыз / айрыппыз | айрыптырсыңар / айрыпсыңар | айрыптырсыздар / айрыпсыздар | айрышыптыр / айрыптыр |
| Прошедшее длительное | айрычумун | айрычусуң | айрычусуз | айрычу | айрычубуз | айрычусуңар | айрычусуздар | айрычу |
| Неопределенное будущее время | айрырмын | айрырсың | айрырсыз | айрыр | айрырбыз | айрырсыңар | айрырсыздар | айрыр |
| Условное наклонение | айрысам | айрысаң | айрысаңыз | айрыса | айрысак | айрысаңар | айрысаңыздар | айрышса / айрыса |
| Желательное наклонение | айрыгым | айрыгың | айрыгыңыз | айрыгысы | айрыгыбыз | айрыгыңар | айрыгыңыздар | айрыгысы |
| Повелительное наклонение | айрыйын | айры | айрыңыз | айрысын | айрыйлы | айрыгыла | айрыңыздар | айрысын |
| Наклонение намерения | айрымакчымын / айрымакмын | айрымакчысың / айрымаксың | айрымакчысыз / айрымаксыз | айрымакчы / айрымак | айрымакчыбыз / айрымакпыз | айрымакчысыңар / айрымаксыңар | айрымакчысыздар / айрымаксыздар | айрымакчы / айрымак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | айрыбаймын / айрыбайм | айрыбайсың | айрыбайсыз | айрыбайт | айрыбайбыз | айрыбайсыңар | айрыбайсыздар | айрышпайт / айрыбайт |
| Прошедшее определенное время | айрыбадым | айрыбадың | айрыбадыңыз | айрыбады | айрыбадык | айрыбадыңар | айрыбадыңыздар | айрышпады / айрыбады |
| Прошедщее неопределенное время | айрыбаганмын | айрыбагансың | айрыбагансыз | айрыбаган | айрыбаганбыз | айрыбагансыңар | айрыбагансыздар | айрыбаган |
| Прошедшее субъективное время | айрыбаптырмын | айрыбаптырсың | айрыбаптырсыз | айрыбаптыр | айрыбаптырбыз | айрыбаптырсыңар | айрыбаптырсыздар | айрыбаптыр |
| Неопределенное будущее время | айрыбасмын | айрыбассың | айрыбассыз | айрыбас | айрыбаспыз | — | — | айрыбас |
| Условное наклонение | айрыбасам | айрыбасаң | айрыбасаңыз | айрыбаса | айрыбасак | айрыбасаңар | айрыбасаңыздар | айрышпаса / айрыбаса |
| Повелительное наклонение | айрыбайын | айрыба | айрыбаңыз | айрыбасын | айрыбайлы | айрыбагыла | айрыбаңыздар | айрыбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | айруу |
| -ыш | айрыш |
| -мак | айрымак |
| -май | айрымай |
| -баш | айрыбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | айрыган |
| -ар | айрыр |
| -бас | айрыбас |
| -уучу | айруучу |
| -чу | айрычу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | айрый |
| -ып | айрып |
| -ганы | айрыганы |
| -ганча | айрыганча |
| -гыча | айрыгыча |
| -майынча | айрымайынча |