Морфология › айры
айры
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | айрым | айрыларым |
| сен | айрың | айрыларың |
| сиз | айрыңыз | айрыларыңыз |
| ал | айрысы | айрылары |
| биз | айрыбыз | айрыларыбыз |
| силер | айрыңар | айрыларыңар |
| сиздер | айрыңыздар | айрыларыңыздар |
| алар | айрысы | айрылары |
| жалпы таандык (-ныкы) | айрыныкы | айрылардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | айрым | айрың | айрыңыз | айрысы | айрыбыз | айрыңар | айрыңыздар | айрысы |
| Илик | айрымдын / айрымын | айрыңдын / айрыңын | айрыңыздын | айрысынын | айрыбыздын | айрыңардын | айрыңыздардын | айрысынын |
| Барыш | айрыма | айрыңа | айрыңызга | айрысына | айрыбызга | айрыңарга | айрыңыздарга | айрысына |
| Табыш | айрымды / айрымы | айрыңды / айрыңы | айрыңызды | айрысын | айрыбызды | айрыңарды | айрыңыздарды | айрысын |
| Жатыш | айрымда | айрыңда | айрыңызда | айрысында | айрыбызда | айрыңарда | айрыңыздарда | айрысында |
| Чыгыш | айрымдан / айрыман | айрыңдан / айрыңан | айрыңыздан | айрысынан | айрыбыздан | айрыңардан | айрыңыздардан | айрысынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | айрыларым | айрыларың | айрыларыңыз | айрылары | айрыларыбыз | айрыларыңар | айрыларыңыздар | айрылары |
| Илик | айрыларымдын / айрыларымын | айрыларыңдын / айрыларыңын | айрыларыңыздын | айрыларынын | айрыларыбыздын | айрыларыңардын | айрыларыңыздардын | айрыларынын |
| Барыш | айрыларыма | айрыларыңа | айрыларыңызга | айрыларына | айрыларыбызга | айрыларыңарга | айрыларыңыздарга | айрыларына |
| Табыш | айрыларымды / айрыларымы | айрыларыңды / айрыларыңы | айрыларыңызды | айрыларын | айрыларыбызды | айрыларыңарды | айрыларыңыздарды | айрыларын |
| Жатыш | айрыларымда | айрыларыңда | айрыларыңызда | айрыларында | айрыларыбызда | айрыларыңарда | айрыларыңыздарда | айрыларында |
| Чыгыш | айрыларымдан / айрыларыман | айрыларыңдан / айрыларыңан | айрыларыңыздан | айрыларынан | айрыларыбыздан | айрыларыңардан | айрыларыңыздардан | айрыларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | айрымын | айрыбыз |
| 2-жак | айрысың | айрысыңар |
| 2-жак (сылык) | айрысыз | айрысыздар |
| жатыш · 1-жак | айрыдамын | айрыдабыз |
| жатыш · 2-жак | айрыдасың | айрыдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | айрыдасыз | айрыдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | айрыданмын | айрыданбыз |
| чыгыш · 2-жак | айрыдансың | айрыдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | айрыдансыз | айрыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | айры | айрылар |
| Илик | айрынын | айрылардын |
| Барыш | айрыга | айрыларга |
| Табыш | айрыны | айрыларды |
| Жатыш | айрыда | айрыларда |
| Чыгыш | айрыдан | айрылардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | айрым | айрыларым |
| сен | айрың | айрыларың |
| сиз | айрыңыз | айрыларыңыз |
| ал | айрысы | айрылары |
| биз | айрыбыз | айрыларыбыз |
| силер | айрыңар | айрыларыңар |
| сиздер | айрыңыздар | айрыларыңыздар |
| алар | айрысы | айрылары |
| жалпы таандык (-ныкы) | айрыныкы | айрылардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | айрым | айрың | айрыңыз | айрысы | айрыбыз | айрыңар | айрыңыздар | айрысы |
| Илик | айрымдын / айрымын | айрыңдын / айрыңын | айрыңыздын | айрысынын | айрыбыздын | айрыңардын | айрыңыздардын | айрысынын |
| Барыш | айрыма | айрыңа | айрыңызга | айрысына | айрыбызга | айрыңарга | айрыңыздарга | айрысына |
| Табыш | айрымды / айрымы | айрыңды / айрыңы | айрыңызды | айрысын | айрыбызды | айрыңарды | айрыңыздарды | айрысын |
| Жатыш | айрымда | айрыңда | айрыңызда | айрысында | айрыбызда | айрыңарда | айрыңыздарда | айрысында |
| Чыгыш | айрымдан / айрыман | айрыңдан / айрыңан | айрыңыздан | айрысынан | айрыбыздан | айрыңардан | айрыңыздардан | айрысынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | айрыларым | айрыларың | айрыларыңыз | айрылары | айрыларыбыз | айрыларыңар | айрыларыңыздар | айрылары |
| Илик | айрыларымдын / айрыларымын | айрыларыңдын / айрыларыңын | айрыларыңыздын | айрыларынын | айрыларыбыздын | айрыларыңардын | айрыларыңыздардын | айрыларынын |
| Барыш | айрыларыма | айрыларыңа | айрыларыңызга | айрыларына | айрыларыбызга | айрыларыңарга | айрыларыңыздарга | айрыларына |
| Табыш | айрыларымды / айрыларымы | айрыларыңды / айрыларыңы | айрыларыңызды | айрыларын | айрыларыбызды | айрыларыңарды | айрыларыңыздарды | айрыларын |
| Жатыш | айрыларымда | айрыларыңда | айрыларыңызда | айрыларында | айрыларыбызда | айрыларыңарда | айрыларыңыздарда | айрыларында |
| Чыгыш | айрыларымдан / айрыларыман | айрыларыңдан / айрыларыңан | айрыларыңыздан | айрыларынан | айрыларыбыздан | айрыларыңардан | айрыларыңыздардан | айрыларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | айрымын | айрыбыз |
| 2-жак | айрысың | айрысыңар |
| 2-жак (сылык) | айрысыз | айрысыздар |
| жатыш · 1-жак | айрыдамын | айрыдабыз |
| жатыш · 2-жак | айрыдасың | айрыдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | айрыдасыз | айрыдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | айрыданмын | айрыданбыз |
| чыгыш · 2-жак | айрыдансың | айрыдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | айрыдансыз | айрыдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | айрыраак |
айры-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | айрыймын / айрыйм | айрыйсың | айрыйсыз | айрыйт | айрыйбыз | айрыйсыңар | айрыйсыздар | айрыйт / айрышат |
| Айкын өткөн чак | айрыдым | айрыдың | айрыдыңыз | айрыды | айрыдык | айрыдыңар | айрыдыңыздар | айрышты / айрыды |
| Жалпы өткөн чак | айрыганмын / айрыгамын / айрыгам | айрыгансың | айрыгансыз | айрыган | айрыганбыз | айрыгансыңар | айрыгансыздар | айрыган |
| Капыскы өткөн чак | айрыптырмын / айрыпмын | айрыптырсың / айрыпсың | айрыптырсыз / айрыпсыз | айрыптыр | айрыптырбыз / айрыппыз | айрыптырсыңар / айрыпсыңар | айрыптырсыздар / айрыпсыздар | айрышыптыр / айрыптыр |
| Адат өткөн чак | айрычумун | айрычусуң | айрычусуз | айрычу | айрычубуз | айрычусуңар | айрычусуздар | айрычу |
| Арсар келер чак | айрырмын | айрырсың | айрырсыз | айрыр | айрырбыз | айрырсыңар | айрырсыздар | айрыр |
| Шарттуу ыңгай | айрысам | айрысаң | айрысаңыз | айрыса | айрысак | айрысаңар | айрысаңыздар | айрышса / айрыса |
| Тилек ыңгай | айрыгым | айрыгың | айрыгыңыз | айрыгысы | айрыгыбыз | айрыгыңар | айрыгыңыздар | айрыгысы |
| Буйрук ыңгай | айрыйын | айры | айрыңыз | айрысын | айрыйлы | айрыгыла | айрыңыздар | айрысын |
| Ниет ыңгай | айрымакчымын / айрымакмын | айрымакчысың / айрымаксың | айрымакчысыз / айрымаксыз | айрымакчы / айрымак | айрымакчыбыз / айрымакпыз | айрымакчысыңар / айрымаксыңар | айрымакчысыздар / айрымаксыздар | айрымакчы / айрымак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | айрыбаймын / айрыбайм | айрыбайсың | айрыбайсыз | айрыбайт | айрыбайбыз | айрыбайсыңар | айрыбайсыздар | айрышпайт / айрыбайт |
| Айкын өткөн чак | айрыбадым | айрыбадың | айрыбадыңыз | айрыбады | айрыбадык | айрыбадыңар | айрыбадыңыздар | айрышпады / айрыбады |
| Жалпы өткөн чак | айрыбаганмын | айрыбагансың | айрыбагансыз | айрыбаган | айрыбаганбыз | айрыбагансыңар | айрыбагансыздар | айрыбаган |
| Капыскы өткөн чак | айрыбаптырмын | айрыбаптырсың | айрыбаптырсыз | айрыбаптыр | айрыбаптырбыз | айрыбаптырсыңар | айрыбаптырсыздар | айрыбаптыр |
| Арсар келер чак | айрыбасмын | айрыбассың | айрыбассыз | айрыбас | айрыбаспыз | — | — | айрыбас |
| Шарттуу ыңгай | айрыбасам | айрыбасаң | айрыбасаңыз | айрыбаса | айрыбасак | айрыбасаңар | айрыбасаңыздар | айрышпаса / айрыбаса |
| Буйрук ыңгай | айрыбайын | айрыба | айрыбаңыз | айрыбасын | айрыбайлы | айрыбагыла | айрыбаңыздар | айрыбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | айруу |
| -ыш | айрыш |
| -мак | айрымак |
| -май | айрымай |
| -баш | айрыбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | айрыган |
| -ар | айрыр |
| -бас | айрыбас |
| -уучу | айруучу |
| -чу | айрычу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | айрый |
| -ып | айрып |
| -ганы | айрыганы |
| -ганча | айрыганча |
| -гыча | айрыгыча |
| -майынча | айрымайынча |