Морфология › аз
аз
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | аз | аздар |
| Родительный | аздын | аздардын |
| Дательный | азга | аздарга |
| Винительный | азды | аздарды |
| Местный | азда | аздарда |
| Исходный | аздан | аздардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | азым | аздарым |
| ты | азың | аздарың |
| Вы | азыңыз | аздарыңыз |
| он, она | азы | аздары |
| мы | азыбыз | аздарыбыз |
| вы | азыңар | аздарыңар |
| Вы (мн.) | азыңыздар | аздарыңыздар |
| они | азы | аздары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аздыкы | аздардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | азым | азың | азыңыз | азы | азыбыз | азыңар | азыңыздар | азы |
| Родительный | азымдын / азымын | азыңдын / азыңын | азыңыздын | азынын | азыбыздын | азыңардын | азыңыздардын | азынын |
| Дательный | азыма | азыңа | азыңызга | азына | азыбызга | азыңарга | азыңыздарга | азына |
| Винительный | азымды / азымы | азыңды / азыңы | азыңызды | азын | азыбызды | азыңарды | азыңыздарды | азын |
| Местный | азымда | азыңда | азыңызда | азында | азыбызда | азыңарда | азыңыздарда | азында |
| Исходный | азымдан / азыман | азыңдан / азыңан | азыңыздан | азынан | азыбыздан | азыңардан | азыңыздардан | азынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аздарым | аздарың | аздарыңыз | аздары | аздарыбыз | аздарыңар | аздарыңыздар | аздары |
| Родительный | аздарымдын / аздарымын | аздарыңдын / аздарыңын | аздарыңыздын | аздарынын | аздарыбыздын | аздарыңардын | аздарыңыздардын | аздарынын |
| Дательный | аздарыма | аздарыңа | аздарыңызга | аздарына | аздарыбызга | аздарыңарга | аздарыңыздарга | аздарына |
| Винительный | аздарымды / аздарымы | аздарыңды / аздарыңы | аздарыңызды | аздарын | аздарыбызды | аздарыңарды | аздарыңыздарды | аздарын |
| Местный | аздарымда | аздарыңда | аздарыңызда | аздарында | аздарыбызда | аздарыңарда | аздарыңыздарда | аздарында |
| Исходный | аздарымдан / аздарыман | аздарыңдан / аздарыңан | аздарыңыздан | аздарынан | аздарыбыздан | аздарыңардан | аздарыңыздардан | аздарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | азмын | азбыз |
| 2е лицо | азсың | азсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | азсыз | азсыздар |
| местный · 1е лицо | аздамын | аздабыз |
| местный · 2е лицо | аздасың | аздасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | аздасыз | аздасыздар |
| исходный · 1е лицо | азданмын | азданбыз |
| исходный · 2е лицо | аздансың | аздансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | аздансыз | аздансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | аз | аздар |
| Родительный | аздын | аздардын |
| Дательный | азга | аздарга |
| Винительный | азды | аздарды |
| Местный | азда | аздарда |
| Исходный | аздан | аздардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | азым | аздарым |
| ты | азың | аздарың |
| Вы | азыңыз | аздарыңыз |
| он, она | азы | аздары |
| мы | азыбыз | аздарыбыз |
| вы | азыңар | аздарыңар |
| Вы (мн.) | азыңыздар | аздарыңыздар |
| они | азы | аздары |
| общая принадлежность (-ныкы) | аздыкы | аздардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | азым | азың | азыңыз | азы | азыбыз | азыңар | азыңыздар | азы |
| Родительный | азымдын / азымын | азыңдын / азыңын | азыңыздын | азынын | азыбыздын | азыңардын | азыңыздардын | азынын |
| Дательный | азыма | азыңа | азыңызга | азына | азыбызга | азыңарга | азыңыздарга | азына |
| Винительный | азымды / азымы | азыңды / азыңы | азыңызды | азын | азыбызды | азыңарды | азыңыздарды | азын |
| Местный | азымда | азыңда | азыңызда | азында | азыбызда | азыңарда | азыңыздарда | азында |
| Исходный | азымдан / азыман | азыңдан / азыңан | азыңыздан | азынан | азыбыздан | азыңардан | азыңыздардан | азынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | аздарым | аздарың | аздарыңыз | аздары | аздарыбыз | аздарыңар | аздарыңыздар | аздары |
| Родительный | аздарымдын / аздарымын | аздарыңдын / аздарыңын | аздарыңыздын | аздарынын | аздарыбыздын | аздарыңардын | аздарыңыздардын | аздарынын |
| Дательный | аздарыма | аздарыңа | аздарыңызга | аздарына | аздарыбызга | аздарыңарга | аздарыңыздарга | аздарына |
| Винительный | аздарымды / аздарымы | аздарыңды / аздарыңы | аздарыңызды | аздарын | аздарыбызды | аздарыңарды | аздарыңыздарды | аздарын |
| Местный | аздарымда | аздарыңда | аздарыңызда | аздарында | аздарыбызда | аздарыңарда | аздарыңыздарда | аздарында |
| Исходный | аздарымдан / аздарыман | аздарыңдан / аздарыңан | аздарыңыздан | аздарынан | аздарыбыздан | аздарыңардан | аздарыңыздардан | аздарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | азмын | азбыз |
| 2е лицо | азсың | азсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | азсыз | азсыздар |
| местный · 1е лицо | аздамын | аздабыз |
| местный · 2е лицо | аздасың | аздасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | аздасыз | аздасыздар |
| исходный · 1е лицо | азданмын | азданбыз |
| исходный · 2е лицо | аздансың | аздансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | аздансыз | аздансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | азыраак |
аз-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | азамын / азам | азасың | азасыз | азат | азабыз | азасыңар | азасыздар | азат / азышат |
| Прошедшее определенное время | аздым | аздың | аздыңыз | азды | аздык | аздыңар | аздыңыздар | азды / азышты |
| Прошедщее неопределенное время | азганмын / азгамын / азгам | азгансың | азгансыз | азган | азганбыз | азгансыңар | азгансыздар | азган |
| Прошедшее субъективное время | азыптырмын / азыпмын | азыптырсың / азыпсың | азыптырсыз / азыпсыз | азыптыр | азыптырбыз / азыппыз | азыптырсыңар / азыпсыңар | азыптырсыздар / азыпсыздар | азышыптыр / азыптыр |
| Прошедшее длительное | азчумун | азчусуң | азчусуз | азчу | азчубуз | азчусуңар | азчусуздар | азчу |
| Неопределенное будущее время | азармын | азарсың | азарсыз | азар | азарбыз | азарсыңар | азарсыздар | азар |
| Условное наклонение | азсам | азсаң | азсаңыз | азса | азсак | азсаңар | азсаңыздар | азышса / азса |
| Желательное наклонение | азгым | азгың | азгыңыз | азгысы | азгыбыз | азгыңар | азгыңыздар | азгысы |
| Повелительное наклонение | азайын | аз | азыңыз | азсын | азалы | азгыла | азыңыздар | азсын |
| Наклонение намерения | азмакчымын / азмакмын | азмакчысың / азмаксың | азмакчысыз / азмаксыз | азмакчы / азмак | азмакчыбыз / азмакпыз | азмакчысыңар / азмаксыңар | азмакчысыздар / азмаксыздар | азмакчы / азмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | азбаймын / азбайм | азбайсың | азбайсыз | азбайт | азбайбыз | азбайсыңар | азбайсыздар | азышпайт / азбайт |
| Прошедшее определенное время | азбадым | азбадың | азбадыңыз | азбады | азбадык | азбадыңар | азбадыңыздар | азышпады / азбады |
| Прошедщее неопределенное время | азбаганмын | азбагансың | азбагансыз | азбаган | азбаганбыз | азбагансыңар | азбагансыздар | азбаган |
| Прошедшее субъективное время | азбаптырмын | азбаптырсың | азбаптырсыз | азбаптыр | азбаптырбыз | азбаптырсыңар | азбаптырсыздар | азбаптыр |
| Неопределенное будущее время | азбасмын | азбассың | азбассыз | азбас | азбаспыз | — | — | азбас |
| Условное наклонение | азбасам | азбасаң | азбасаңыз | азбаса | азбасак | азбасаңар | азбасаңыздар | азышпаса / азбаса |
| Повелительное наклонение | азбайын | азба | азбаңыз | азбасын | азбайлы | азбагыла | азбаңыздар | азбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | азуу |
| -ыш | азыш |
| -мак | азмак |
| -май | азмай |
| -баш | азбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | азган |
| -ар | азар |
| -бас | азбас |
| -уучу | азуучу |
| -чу | азчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | аза |
| -ып | азып |
| -ганы | азганы |
| -ганча | азганча |
| -гыча | азгыча |
| -майынча | азмайынча |