Морфология › аз
аз
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | азым | аздарым |
| сен | азың | аздарың |
| сиз | азыңыз | аздарыңыз |
| ал | азы | аздары |
| биз | азыбыз | аздарыбыз |
| силер | азыңар | аздарыңар |
| сиздер | азыңыздар | аздарыңыздар |
| алар | азы | аздары |
| жалпы таандык (-ныкы) | аздыкы | аздардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | азым | азың | азыңыз | азы | азыбыз | азыңар | азыңыздар | азы |
| Илик | азымдын / азымын | азыңдын / азыңын | азыңыздын | азынын | азыбыздын | азыңардын | азыңыздардын | азынын |
| Барыш | азыма | азыңа | азыңызга | азына | азыбызга | азыңарга | азыңыздарга | азына |
| Табыш | азымды / азымы | азыңды / азыңы | азыңызды | азын | азыбызды | азыңарды | азыңыздарды | азын |
| Жатыш | азымда | азыңда | азыңызда | азында | азыбызда | азыңарда | азыңыздарда | азында |
| Чыгыш | азымдан / азыман | азыңдан / азыңан | азыңыздан | азынан | азыбыздан | азыңардан | азыңыздардан | азынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | аздарым | аздарың | аздарыңыз | аздары | аздарыбыз | аздарыңар | аздарыңыздар | аздары |
| Илик | аздарымдын / аздарымын | аздарыңдын / аздарыңын | аздарыңыздын | аздарынын | аздарыбыздын | аздарыңардын | аздарыңыздардын | аздарынын |
| Барыш | аздарыма | аздарыңа | аздарыңызга | аздарына | аздарыбызга | аздарыңарга | аздарыңыздарга | аздарына |
| Табыш | аздарымды / аздарымы | аздарыңды / аздарыңы | аздарыңызды | аздарын | аздарыбызды | аздарыңарды | аздарыңыздарды | аздарын |
| Жатыш | аздарымда | аздарыңда | аздарыңызда | аздарында | аздарыбызда | аздарыңарда | аздарыңыздарда | аздарында |
| Чыгыш | аздарымдан / аздарыман | аздарыңдан / аздарыңан | аздарыңыздан | аздарынан | аздарыбыздан | аздарыңардан | аздарыңыздардан | аздарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | азмын | азбыз |
| 2-жак | азсың | азсыңар |
| 2-жак (сылык) | азсыз | азсыздар |
| жатыш · 1-жак | аздамын | аздабыз |
| жатыш · 2-жак | аздасың | аздасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | аздасыз | аздасыздар |
| чыгыш · 1-жак | азданмын | азданбыз |
| чыгыш · 2-жак | аздансың | аздансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | аздансыз | аздансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | аз | аздар |
| Илик | аздын | аздардын |
| Барыш | азга | аздарга |
| Табыш | азды | аздарды |
| Жатыш | азда | аздарда |
| Чыгыш | аздан | аздардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | азым | аздарым |
| сен | азың | аздарың |
| сиз | азыңыз | аздарыңыз |
| ал | азы | аздары |
| биз | азыбыз | аздарыбыз |
| силер | азыңар | аздарыңар |
| сиздер | азыңыздар | аздарыңыздар |
| алар | азы | аздары |
| жалпы таандык (-ныкы) | аздыкы | аздардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | азым | азың | азыңыз | азы | азыбыз | азыңар | азыңыздар | азы |
| Илик | азымдын / азымын | азыңдын / азыңын | азыңыздын | азынын | азыбыздын | азыңардын | азыңыздардын | азынын |
| Барыш | азыма | азыңа | азыңызга | азына | азыбызга | азыңарга | азыңыздарга | азына |
| Табыш | азымды / азымы | азыңды / азыңы | азыңызды | азын | азыбызды | азыңарды | азыңыздарды | азын |
| Жатыш | азымда | азыңда | азыңызда | азында | азыбызда | азыңарда | азыңыздарда | азында |
| Чыгыш | азымдан / азыман | азыңдан / азыңан | азыңыздан | азынан | азыбыздан | азыңардан | азыңыздардан | азынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | аздарым | аздарың | аздарыңыз | аздары | аздарыбыз | аздарыңар | аздарыңыздар | аздары |
| Илик | аздарымдын / аздарымын | аздарыңдын / аздарыңын | аздарыңыздын | аздарынын | аздарыбыздын | аздарыңардын | аздарыңыздардын | аздарынын |
| Барыш | аздарыма | аздарыңа | аздарыңызга | аздарына | аздарыбызга | аздарыңарга | аздарыңыздарга | аздарына |
| Табыш | аздарымды / аздарымы | аздарыңды / аздарыңы | аздарыңызды | аздарын | аздарыбызды | аздарыңарды | аздарыңыздарды | аздарын |
| Жатыш | аздарымда | аздарыңда | аздарыңызда | аздарында | аздарыбызда | аздарыңарда | аздарыңыздарда | аздарында |
| Чыгыш | аздарымдан / аздарыман | аздарыңдан / аздарыңан | аздарыңыздан | аздарынан | аздарыбыздан | аздарыңардан | аздарыңыздардан | аздарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | азмын | азбыз |
| 2-жак | азсың | азсыңар |
| 2-жак (сылык) | азсыз | азсыздар |
| жатыш · 1-жак | аздамын | аздабыз |
| жатыш · 2-жак | аздасың | аздасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | аздасыз | аздасыздар |
| чыгыш · 1-жак | азданмын | азданбыз |
| чыгыш · 2-жак | аздансың | аздансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | аздансыз | аздансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | азыраак |
аз-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | азамын / азам | азасың | азасыз | азат | азабыз | азасыңар | азасыздар | азат / азышат |
| Айкын өткөн чак | аздым | аздың | аздыңыз | азды | аздык | аздыңар | аздыңыздар | азды / азышты |
| Жалпы өткөн чак | азганмын / азгамын / азгам | азгансың | азгансыз | азган | азганбыз | азгансыңар | азгансыздар | азган |
| Капыскы өткөн чак | азыптырмын / азыпмын | азыптырсың / азыпсың | азыптырсыз / азыпсыз | азыптыр | азыптырбыз / азыппыз | азыптырсыңар / азыпсыңар | азыптырсыздар / азыпсыздар | азышыптыр / азыптыр |
| Адат өткөн чак | азчумун | азчусуң | азчусуз | азчу | азчубуз | азчусуңар | азчусуздар | азчу |
| Арсар келер чак | азармын | азарсың | азарсыз | азар | азарбыз | азарсыңар | азарсыздар | азар |
| Шарттуу ыңгай | азсам | азсаң | азсаңыз | азса | азсак | азсаңар | азсаңыздар | азышса / азса |
| Тилек ыңгай | азгым | азгың | азгыңыз | азгысы | азгыбыз | азгыңар | азгыңыздар | азгысы |
| Буйрук ыңгай | азайын | аз | азыңыз | азсын | азалы | азгыла | азыңыздар | азсын |
| Ниет ыңгай | азмакчымын / азмакмын | азмакчысың / азмаксың | азмакчысыз / азмаксыз | азмакчы / азмак | азмакчыбыз / азмакпыз | азмакчысыңар / азмаксыңар | азмакчысыздар / азмаксыздар | азмакчы / азмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | азбаймын / азбайм | азбайсың | азбайсыз | азбайт | азбайбыз | азбайсыңар | азбайсыздар | азышпайт / азбайт |
| Айкын өткөн чак | азбадым | азбадың | азбадыңыз | азбады | азбадык | азбадыңар | азбадыңыздар | азышпады / азбады |
| Жалпы өткөн чак | азбаганмын | азбагансың | азбагансыз | азбаган | азбаганбыз | азбагансыңар | азбагансыздар | азбаган |
| Капыскы өткөн чак | азбаптырмын | азбаптырсың | азбаптырсыз | азбаптыр | азбаптырбыз | азбаптырсыңар | азбаптырсыздар | азбаптыр |
| Арсар келер чак | азбасмын | азбассың | азбассыз | азбас | азбаспыз | — | — | азбас |
| Шарттуу ыңгай | азбасам | азбасаң | азбасаңыз | азбаса | азбасак | азбасаңар | азбасаңыздар | азышпаса / азбаса |
| Буйрук ыңгай | азбайын | азба | азбаңыз | азбасын | азбайлы | азбагыла | азбаңыздар | азбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | азуу |
| -ыш | азыш |
| -мак | азмак |
| -май | азмай |
| -баш | азбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | азган |
| -ар | азар |
| -бас | азбас |
| -уучу | азуучу |
| -чу | азчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | аза |
| -ып | азып |
| -ганы | азганы |
| -ганча | азганча |
| -гыча | азгыча |
| -майынча | азмайынча |