Морфология › бас
бас
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бас | бастар |
| Родительный | бастын | бастардын |
| Дательный | баска | бастарга |
| Винительный | басты | бастарды |
| Местный | баста | бастарда |
| Исходный | бастан | бастардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | басым | бастарым |
| ты | басың | бастарың |
| Вы | басыңыз | бастарыңыз |
| он, она | басы | бастары |
| мы | басыбыз | бастарыбыз |
| вы | басыңар | бастарыңар |
| Вы (мн.) | басыңыздар | бастарыңыздар |
| они | басы | бастары |
| общая принадлежность (-ныкы) | бастыкы | бастардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | басым | басың | басыңыз | басы | басыбыз | басыңар | басыңыздар | басы |
| Родительный | басымдын / басымын | басыңдын / басыңын | басыңыздын | басынын | басыбыздын | басыңардын | басыңыздардын | басынын |
| Дательный | басыма | басыңа | басыңызга | басына | басыбызга | басыңарга | басыңыздарга | басына |
| Винительный | басымы / басымды | басыңды / басыңы | басыңызды | басын | басыбызды | басыңарды | басыңыздарды | басын |
| Местный | басымда | басыңда | басыңызда | басында | басыбызда | басыңарда | басыңыздарда | басында |
| Исходный | басымдан / басыман | басыңдан / басыңан | басыңыздан | басынан | басыбыздан | басыңардан | басыңыздардан | басынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бастарым | бастарың | бастарыңыз | бастары | бастарыбыз | бастарыңар | бастарыңыздар | бастары |
| Родительный | бастарымдын / бастарымын | бастарыңдын / бастарыңын | бастарыңыздын | бастарынын | бастарыбыздын | бастарыңардын | бастарыңыздардын | бастарынын |
| Дательный | бастарыма | бастарыңа | бастарыңызга | бастарына | бастарыбызга | бастарыңарга | бастарыңыздарга | бастарына |
| Винительный | бастарымды / бастарымы | бастарыңды / бастарыңы | бастарыңызды | бастарын | бастарыбызды | бастарыңарды | бастарыңыздарды | бастарын |
| Местный | бастарымда | бастарыңда | бастарыңызда | бастарында | бастарыбызда | бастарыңарда | бастарыңыздарда | бастарында |
| Исходный | бастарымдан / бастарыман | бастарыңдан / бастарыңан | бастарыңыздан | бастарынан | бастарыбыздан | бастарыңардан | бастарыңыздардан | бастарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | басмын | баспыз |
| 2е лицо | бассың | бассыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | бассыз | бассыздар |
| местный · 1е лицо | бастамын | бастабыз |
| местный · 2е лицо | бастасың | бастасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бастасыз | бастасыздар |
| исходный · 1е лицо | бастанмын | бастанбыз |
| исходный · 2е лицо | бастансың | бастансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бастансыз | бастансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бас | бастар |
| Родительный | бастын | бастардын |
| Дательный | баска | бастарга |
| Винительный | басты | бастарды |
| Местный | баста | бастарда |
| Исходный | бастан | бастардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | басым | бастарым |
| ты | басың | бастарың |
| Вы | басыңыз | бастарыңыз |
| он, она | басы | бастары |
| мы | басыбыз | бастарыбыз |
| вы | басыңар | бастарыңар |
| Вы (мн.) | басыңыздар | бастарыңыздар |
| они | басы | бастары |
| общая принадлежность (-ныкы) | бастыкы | бастардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | басым | басың | басыңыз | басы | басыбыз | басыңар | басыңыздар | басы |
| Родительный | басымдын / басымын | басыңдын / басыңын | басыңыздын | басынын | басыбыздын | басыңардын | басыңыздардын | басынын |
| Дательный | басыма | басыңа | басыңызга | басына | басыбызга | басыңарга | басыңыздарга | басына |
| Винительный | басымы / басымды | басыңды / басыңы | басыңызды | басын | басыбызды | басыңарды | басыңыздарды | басын |
| Местный | басымда | басыңда | басыңызда | басында | басыбызда | басыңарда | басыңыздарда | басында |
| Исходный | басымдан / басыман | басыңдан / басыңан | басыңыздан | басынан | басыбыздан | басыңардан | басыңыздардан | басынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бастарым | бастарың | бастарыңыз | бастары | бастарыбыз | бастарыңар | бастарыңыздар | бастары |
| Родительный | бастарымдын / бастарымын | бастарыңдын / бастарыңын | бастарыңыздын | бастарынын | бастарыбыздын | бастарыңардын | бастарыңыздардын | бастарынын |
| Дательный | бастарыма | бастарыңа | бастарыңызга | бастарына | бастарыбызга | бастарыңарга | бастарыңыздарга | бастарына |
| Винительный | бастарымды / бастарымы | бастарыңды / бастарыңы | бастарыңызды | бастарын | бастарыбызды | бастарыңарды | бастарыңыздарды | бастарын |
| Местный | бастарымда | бастарыңда | бастарыңызда | бастарында | бастарыбызда | бастарыңарда | бастарыңыздарда | бастарында |
| Исходный | бастарымдан / бастарыман | бастарыңдан / бастарыңан | бастарыңыздан | бастарынан | бастарыбыздан | бастарыңардан | бастарыңыздардан | бастарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | басмын | баспыз |
| 2е лицо | бассың | бассыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | бассыз | бассыздар |
| местный · 1е лицо | бастамын | бастабыз |
| местный · 2е лицо | бастасың | бастасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бастасыз | бастасыздар |
| исходный · 1е лицо | бастанмын | бастанбыз |
| исходный · 2е лицо | бастансың | бастансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бастансыз | бастансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | басыраак |
бас-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | басам / басамын | басасың | басасыз | басат | басабыз | басасыңар | басасыздар | басат / басышат |
| Прошедшее определенное время | бастым | бастың | бастыңыз | басты | бастык | бастыңар | бастыңыздар | басты / басышты |
| Прошедщее неопределенное время | басканмын / баскамын / баскам | баскансың | баскансыз | баскан | басканбыз | баскансыңар | баскансыздар | баскан |
| Прошедшее субъективное время | басыптырмын / басыпмын | басыптырсың / басыпсың | басыптырсыз / басыпсыз | басыптыр | басыптырбыз / басыппыз | басыптырсыңар / басыпсыңар | басыптырсыздар / басыпсыздар | басыптыр / басышыптыр |
| Прошедшее длительное | басчумун | басчусуң | басчусуз | басчу | басчубуз | басчусуңар | басчусуздар | басчу |
| Неопределенное будущее время | басармын | басарсың | басарсыз | басар | басарбыз | басарсыңар | басарсыздар | басар |
| Условное наклонение | бассам | бассаң | бассаңыз | басса | бассак | бассаңар | бассаңыздар | басса / басышса |
| Желательное наклонение | баскым | баскың | баскыңыз | баскысы | баскыбыз | баскыңар | баскыңыздар | баскысы |
| Повелительное наклонение | басайын | бас | басыңыз | бассын | басалы | баскыла | басыңыздар | бассын |
| Наклонение намерения | басмакчымын / басмакмын | басмакчысың / басмаксың | басмакчысыз / басмаксыз | басмак / басмакчы | басмакчыбыз / басмакпыз | басмакчысыңар / басмаксыңар | басмакчысыздар / басмаксыздар | басмак / басмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | баспайм / баспаймын | баспайсың | баспайсыз | баспайт | баспайбыз | баспайсыңар | баспайсыздар | баспайт / басышпайт |
| Прошедшее определенное время | баспадым | баспадың | баспадыңыз | баспады | баспадык | баспадыңар | баспадыңыздар | баспады / басышпады |
| Прошедщее неопределенное время | баспаганмын | баспагансың | баспагансыз | баспаган | баспаганбыз | баспагансыңар | баспагансыздар | баспаган |
| Прошедшее субъективное время | баспаптырмын | баспаптырсың | баспаптырсыз | баспаптыр | баспаптырбыз | баспаптырсыңар | баспаптырсыздар | баспаптыр |
| Неопределенное будущее время | баспасмын | баспассың | баспассыз | баспас | баспаспыз | — | — | баспас |
| Условное наклонение | баспасам | баспасаң | баспасаңыз | баспаса | баспасак | баспасаңар | баспасаңыздар | басышпаса / баспаса |
| Повелительное наклонение | баспайын | баспа | баспаңыз | баспасын | баспайлы | баспагыла | баспаңыздар | баспасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | басуу |
| -ыш | басыш |
| -мак | басмак |
| -май | басмай |
| -баш | баспаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | баскан |
| -ар | басар |
| -бас | баспас |
| -уучу | басуучу |
| -чу | басчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | баса |
| -ып | басып |
| -ганы | басканы |
| -ганча | басканча |
| -гыча | баскыча |
| -майынча | басмайынча |